Вiтаю, дружа!

увайсьцi | зарэгiстравацца

Вершы са збору “Марыя S.” 18 красавiка 2007 /лiтаратура/ Віктар Сямашка “Кроў Сусвету”, Менск, 1996 12 студзеня 2007 /лiтаратура/ Валерыя Кустава Адметнасць шляху ў апраметную для беларуса 12 студзеня 2007 /iнтэрвiю/ Валерыя Кустава Дзень Дз 4 лiстапада 2006 /няшчырасьць/ Маnn Kurt Зацірка 29 кастрычнiка 2006 /няшчырасьць/ Маnn Kurt • Адам Глобус [e,ф,8] • Аксана Бязьлепкіна [e,2] • Алесь Аркуш [i,e,ф,6] • Алесь Разанаў [1] • Аляксей Бацюкоў [e,2] • Аліса Бізяева [i,e,ф,17] • Андранік Антанян [i,e] • Андрэй Дынько [i,e,ф,3] • Андрэй Курэйчык [i,e] • Андрэй Хадановіч [i,e,ф,12] • Валерыя Кустава [i,e,2] • Валянцiн Акудовiч [i,e,ф,1] • Вольга Караткевіч [i,e] • Віктар Сьлінко [2] • Віктар Сямашка [i,e,1] • Вінцэсь Мудроў [i,e,ф] • Ганна Гершвін [e,1] • Ганна Кiслiцына [i,e,ф,7] • Зьміцер Арцюх [e,1] • Зьміцер Бартосік [i,e,ф] • Зьміцер Вішнёў [i,e,ф,3] • Зьміцер Дзядзенка [e,1] • Людка Сільнова [1] • Людміла Рублеўская [i,e] • Лявон Вашко [4] • Лявон Вольскі [i,e] • Лявон Юрэвiч [i,e,ф,2] • Маnn Kurt [i,e,ф,14] • Макс Шчур [e,2] • Марыя Мартысевіч [i,e,2] • Мікола Папека [i,e,1] • Міра Лукша [i,e,1] • Павал Сьвярдлоў [i,e,1] • Павел Абрамовiч [i,e,3] • Павел Надольскi [i,e] • Палівач [e] • Пятро Васючэнка [1] • Севярын Квяткоўскі [i,e] • Серж Мiнскевiч [i,e,ф,1] • Славамір Адамовіч [1] • Сяргей Астравец [i,e,1] • Сяргей Сматрычэнка [e,1] • Сяргей Шыдлоўскі [i,e,ф,1] • Тацяна Сьлінка [e,ф] • Уладзімер Арлоў [i,ф,1] • Усевалад Гарачка [e,2] • Францiш Богуш [e,1] • Цiна Клыкоўская [e,1] • Юрась Барысевіч [e,1] • Юры Гумянюк [i] • Ігар Бабкоў [e,7] • Ігар Сiдарук [i,e] • Ўжо ня дзевачка... [i,e,ф,1] • Ільля Сін [i,e] • Інэса Кур`ян [e] • Ірына Хадарэнка [i,e,ф] i - толькi iнфармацыя е - ёсьць email ф - ёсьць фота лiчба - колькасьць матэрыялаў зьвязаных з аўтарам

Другі фронт створаны: 27.08.2005, абноўлены: 30.07.2006 17:47, камэнтароў: 1783 Другі Фронт Мастацтваў, выдавецтва "Логвінаў", "Шмэрцвэрк", Бум-Бам-Літ, Асацыяцыя Сучаснага Мастацтва, pARTisan, пэрформансы ды іншыя экспэрымэнты. напiсаў werk 27.08.2005, 02:06 Адзін зь лепшых у Менску мастакоў Алесь Родзін зьяжджае на пару гадоў у Нямеччыну, але будзе вяртацца. Вішнёў напісаў артыкул пра яго для "Дзеяслова". напiсаў werk 27.08.2005, 02:09 Сёньня й заўтра ў Палацы мастацтваў пройдзе сёмы фэстываль пэрформансаў "Навінкі". Удзельнікі з Польшчы (9), Канады (3), Шатляндыі, Англіі, Швэцыі (2), Чэхіі, Румыніі, Японіі (2). Зь беларускіх аўтараў - В.Пятроў, Д.Раманоўскі, Н.Лісоўская, Ю.Барысевіч, С.Ждановіч, Д.Майбарада й А.Сарна. напiсаў werk 27.08.2005, 02:15 А.Клінаў і А, Вераб'ёў цяпер на выставе ў Нямеччыне. напiсаў werk 27.08.2005, 02:17 Лёлік Ушкін напісаў у "Нашай ніве", што "каронны трук Ільлі Сіна" - бляваць на дыпляматаў. Беспадстаўная хлусьня. У Ільлі моцны страўнік. напiсаў werk 27.08.2005, 02:23 Балахонаў у "Архэ" (4-2005): "Былыя бумбамлітаўцы схільныя сёньня называць сябе постдэкадэнтамі. Хаця яшчэ ўчора яны пнуліся менавацца постмадэністамі". Двойчы хлусьня. Хто канкрэтна пнуўся называць сябе постмадэрністам? Прынамсі, з Балахонавым у гэтым ніхто не параўнаецца. І хто называе сябе постдэкадэнтам? Напэўна, у сьветаглядзе "Тутэйшых" можна знайсьці дэкадэнцкія рысы, але мы іх не шукалі. напiсаў werk 27.08.2005, 02:33 Да Werk: 1) "Супакойся. Мяне ня бойся" (с) 2) >>>Хто канкрэтна пнуўся называць сябе постмадэрністам? Выбачайце, калі ласка, пісьмовая фактура пайшла ў 2000-2001 гг. у агонь. Але дакладна помню, што Werk'аў там не было 3) >>>Прынамсі, з Балахонавым у гэтым ніхто не параўнаецца. Вучэце матчасьць. 4) >>>І хто называе сябе постдэкадэнтам? Удакладніце ў Вікі. Паймо падхоплена зь ейнай аналітыкі ў "Маладосці". P.S."Тогда рицери шемрячи сами межи собою мовили: гнев боговъ заступил на нас, для того иж над обычай шукаемы всходу слнчъного" напiсаў Хлусьлівы Балахонаў 27.08.2005, 17:01 Бум-Бам-Літ заснавалі аўтары, якія не хацелі быць постмадэрнистамі, хоць и скарыстоўвалі некаторыя ягоныя прыёмы. Бачыў зьвярстанай Вашую кнігу. напiсаў werk 27.08.2005, 21:29 Кніга Балахонава выходзіць у выдавецтве "Логвінаў"? ;) напiсаў чытачы ў чаканні! 27.08.2005, 22:17 Так. Назва мічурынская. напiсаў werk 28.08.2005, 00:36 Белорус съел 1500 рублей Деньги на вкус оказались противными, а перфоманс удачным. В минувшие выходные в Минске прошел 7 Международный фестиваль художественного перформанса «Navinki-2005». В форуме приняли участие художники из Беларуси, Ирландии, Англии, Франции, Швеции, Чехии, Польши, Румынии, Болгарии, Канады, Японии. - Для выступления я использовал ситуацию, в которой проходил нынешний фестиваль, - рассказывает Юрась Борисевич, философ, поразивший присутствующих поеданием белорусских рублей. - «Navinki» проходили во Дворце искусства, чего не случалось уже давно. В здании как раз в это время готовилась выставка художника Алексея Кузьмича. Вход на второй этаж был закрыт железной цепью, а шум дрели и ремонта мешал выступать. Контекст этой ситуации и послужил поводом для выступления. Я вышел во внутренний дворик, выкопал палитрой ямку, бросил в нее монетки наподобие Буратино и «поля чудес», посадил розу и полил ее краской. Потом на коленях прополз внутрь Дворца. Тем временем ассистентка развесила на цепи, преграждающей вход на второй этаж, 30 пятидесятирублевых купюр. Опять же на коленях, я стал набивать рот этими купюрами. Несколько рвотных позывов от денег я сдержал. С набитым купюрами ртом пытался прокричать шекспировское «быть или не быть - вот в чем вопрос». Сделать это было сложно, поэтому деньги я выплюнул в сторону коммерческого искусства. Неприятные ощущения запил пивом. Разница между коммерческим и фестивальным искусством и состоит в том, что деньги на цепи привлекают художника, как корм рыбу. Вот в Минске и нет ни одной галереи, в которой можно бы было представить концептуальное искусство. >Ирина АВИДОВА напiсаў Комсомольская правда в Беларуси 30.08.2005, 17:26 2Комсомольская правда в Беларуси: Сыць Божа! напiсаў Зрабіў Што Мог І Памёр Ад Аргазму 30.08.2005, 23:27 Вось яшчэ некторыя камэнтары з форуму на www.tut.by : жри собака! (Tokk) Дисцвительна навинки… Лучша бы ЗЕЛЕНИ пакушав, не так ташнила бы… (konjushenko) На купюрах огромное количество вредоносных микроорганизмов. Но что не сделаешь ради "исскуства". (Ermig) Люди из глубокого андеграунда!!! (Z-1) Да уж, по таким действительно "Новинки" плачут… (Волчара) И что Вам не ймется обсуждать чьи-то поступки! Ну нравится ему хавать бабки - за ради бога - еще напечатают! А Вы лично повезете его в Новинки? С этого и начинается лукашевничество - любим посмотреть на чужую жизнь со своим мировоззрением - не нравится - так промолчи, ей богу - нет, надо свой непогрешимый голос вставить!!! (Беларус) У Беларусі такая нудота і чысьціня стэрыльная! Вулічнага жацьця, як у Празе, Парыжы ці Барсэлёне - няма. Балванчыкі па вуліцах чысьценькія ідуць радочкамі. Вы, беларусы — абмежаваная, тупая, баязьлівая і нудная нацыя. Аслы стабільныя. Господа, ну разбейте хоть пару стёкол - как только терпят бабы? (kajenski perac) А вы, простите за вульгарное любопытство, в каком из мегаполисов купюр объелись? Не в Стокгольме ли? А то я там одного уличного "перфоманщика" постоянно десятикронными монетками подкармливаю, так как матерится он на щемящей всякую белорусскую душу "трасянцы". (Белорусский naplevat) напiсаў werk 31.08.2005, 11:14 Запрасілі на літаратурны фэстываль у Славеніі. Там каля 30 аўтараў з 20 краінаў. Literary readings 20th Vilenica International Literary Festival 7-11 September 2005 Едзем разам з Інэсай Кур'ян (лепшая знаўца славенскай) і Вольгай Гапеевай (яна прадстаўляе выдавецтва Логвінава). напiсаў Ю.Б. 03.09.2005, 12:32 Сё лета фэстываль прысьвечаны не паэзіі, як летась, а эсэістыцы. напiсаў Ю.Б. 03.09.2005, 15:10 Пра першы дзень "Наінак-2005" напісала "БелГазета": www.belgazeta.by/articl.shtml?num=200508 напiсаў werk 03.09.2005, 18:34 "Крышталь Віленіцы" сёлета атрымаў літовец Владас Бразюнас. Піша даволі цікавыя вершы, перакладае з розных моваў, у тым ліку Хадановіча й Мартысевіч. Цяжка было спадзявацца, што гэты прыз дадуць другі год запар беларусу, тым больш калі ён з той самай суполкі. напiсаў werk 14.09.2005, 02:10 <Едзем разам…< А хто эсэіст — Кур'ян ці Гапеева? Кампанія — глухі, сляпы і безногі. напiсаў Наіна-2005 14.09.2005, 06:11 Барысевіч быў афіцыйным удзельнікам. Тэкст надрукавалі ў зборніку на славенскай і ангельскай. напiсаў werk 14.09.2005, 11:34 Выпадкова трапілася на вочы нататка АрШанскага пра паседжаньне Галерэі Б. Вось дзеля такіх "дакладных" журналістаў ня хочацца чытаць НН, дзе гэты пісака працуе: "Галерэя Учорашняя “Галерэя Б.” прысьвячалася жывому клясыку: прысутнічаў сам Сьцяпанавіч. У сэнсе, Алесь Разанаў. З прапановы Разанава першае слова далі Юрасю Барысевічу, які толькі што вярнуўся з паэтычнага фэсту ў Славеніі. Выступ Барысевіча адбываўся пад лёзунгам “Я і мастацтва”: я зрабіў, я сказаў, я выступіў, мяне надрукавалі… Часам, праўда, узьнікалі пазасюжэтныя ўстаўкі (“У Славеніі вельмі паважаюць паэтаў”, “Разанава таксама ведаюць у Славеніі”). Але Юрась мужна зь імі справіўся: пры канцы прамовы пахваліў сябе і сказаў, што менавіта таму яму вельмі прыемна сядзець побач з Разанавым…" www.livejournal.com/users/arshanski/1158 Насамрэч я сказаў, што Разанаў – чалавек, зь якім ня сорамна сядзець побач (АрШанскі сядзеў з другога боку ад мяне й чамусьці, відаць, пакрыўдзіўся). Сказаў, што былыя бумбамлітаўцы паважаюць Разанава, як свайго папярэдніка ў экспэрымэнтальнай эстэтыцы. А распавядаў не пра сябе, а пра фэстываль "Віленіца", зь якога вярнуўся і куды шлях беларусам праклаў менавіта Разанаў. Бо пан Алесь паводле крыві напалову славенец, добра ведае славенскую мову й склаў на ёй некалькі вершаў. Разанаў сам браў удзел у фэстывалі, а потым спрыяў удзелу іншых аўтараў. Завочна ў віленіцкіх зборніках друкаваліся Глёбус, Кудравец, Сільнова (напэўна, і іншыя), жыўцом выступалі Морт і я. На сёлетнім фэстывалі галоўны (пазаконкурсны) прыз атрымалі два аўстрыякі, у тым ліку літаратуразнаўца Ільма Ракуша, якая двойчы ў сваіх прамовах перад пісьменьнікамі, уладамі й амбасадорамі, бамондам - у люблянскім замку і ў пячоры (ад гэтай андэграўнднай мясьціны й паходзіць назва фэстывалю) - згадвала свайго сябра Алеся Разанава й тое, што на культурнай мапе Сярэдняй Эўропы зьявілася беларуская літаратура. Але такія падрабязнасьці аглядальніку НН, відаць, не цікавыя, яны яму не запомніліся. Як і развагі пра сымбіёз літаратуры й турыстычнага бізнэсу. напiсаў werk 16.09.2005, 00:17 На сайце navinki.smufsa.nu зьявіўся фотарэпартаж з фэстывалю "Навінкі". Калі хто ня ведае, сёньня выдавецтва Логвінава прадстаўляе ў Доме літаратара (а 18-й) кнігу Леры Сом. Удзельнічае таксама Пушкін. напiсаў werk 16.09.2005, 00:21 Клінаў і Вераб'ёў наставілі ў розных нямецкіх гарадах скульптураў з саломы. Спадзяюцца, пад адкрытым небам пражывуць некалькі гадоў. напiсаў werk 16.09.2005, 00:35 І што, НН будзе пра гэта пісаць? АрШанскі быў там як аглядальнік НН ці як прыватная асоба? напiсаў неаглядальнік НН 16.09.2005, 09:28 У "Нашай нiвы", вядома, "iншыя задачы". напiсаў werk 16.09.2005, 12:03 Г.зн. АрШанскі быў як прыватная асоба? Тады прычым тут НН? напiсаў неаглядальнік НН 16.09.2005, 12:22 А навошта там адздымау цэлую стужку фотакарэспандэнт НН? напiсаў werk 16.09.2005, 13:50 Ды Вы б спыталі ў яе, чаму яна шмат здымала! Можа, яна хацела ў сябе дома зрабіць фотагалерэю партрэтаў Разанава:))) А з НН там і ўвогуле маса народу была. Нават калі не лічыць мяне й "фатаграфіню". Юрасю, зрабеце ласку: называйце рэчы сваімі імёнамі й не прыпісвайце іншым уласныя комплексы. Вельмі Вас прашу! У мяне сваіх комплексаў да халеры, каб яшчэ губляць час на Вашыя… (Дарэчы, у газэтах ужо даўно здымаюць не на стужку, а на лічбавыя носьбіты. Але гэта справы ня тычыцца.) напiсаў АрШанскі 16.09.2005, 14:21 Не у маiх цi Вашых (дакладней, нашанiускiх) комплексах рэч, а у комплексах беларускай цывiлiзацыi. напiсаў werk 16.09.2005, 15:44 Тэксты Леры Сом у перакладзе на французскую нагадваюць Бадлера. Так мне сказаў знаёмы доктар-парыжанін. напiсаў werk 17.09.2005, 11:51 Вальжына Морт выступіць у Новым Ёрку 25 верасьня ў Новым Ёрку адбудуцца два выступы беларускай скандальна вядомай паэткі Вальжыны Морт. Цытую: “She will be reading Sunday September 25th, 2005 at 8 PM at the Cloister Cafe, 238 East 9th St. along with poets Ange Mlinko and Anne Boyer and Monday, September 26th, 2005 at 7:30 PM at the KGB Bar, 85 East 4th St. along with Eva Salzman”. Інфармацыя паводле БАЗА. Як не парадаксальна, але паэзію маёй калегі па бакаляўрскай спэцыялізацыі Вальжыны я адкрыў для сябе менавіта тут у Штатах. Апошні раз я нейкія падобныя пачуцьці меў, калі ўпершыню чытаў Хадановіча – клас, нарэшце белліт нарадзіла нешта арыгінальнае, нешта незаштампавана аднатоннае, нешта такое, што бы сячэ, б’е, прабівае сьцяну ў вакууме маразму. Какетлівы дзявочы суіцыд, як ахарактарызаваў Вальжыніны вершы Андрэй Хадановіч, прыносіць адназначна куды меньш змрочны, а нават радасны плён – яна выграе конкурс за конкурсам і выводзіць беларускую літаратуру з падземьмя багемных менскіх паэтычных клюбаў і сустрэчаў на міжнародную арэну. Зноў цытата: VALZHYNA MORT, POET "Valzyhna Mort…can justly be described as a risen star of the international poetry world. Her poems have something of the incantatory quality of poets such as Dylan Thomas or Allen Ginsberg. But she is a true original." Kevin Higgins, Cuirt International Festival of Literature "In the searing work of Valzhyna Mort, marvelously different in form and in delivery…dazzled all who were fortunate to hear her translations, and to be battered by the moods of the Belarus language which she is passionately battling to save from obscurity." The Irish Times Вальжына, дзякуючы найперш сваёй англамоўнасьці, становіцца часткай сусьветнай літтусоўкі. Зусім не зьдзіўлюся, калі праз колькі год куды больш рэлевантна будзе гучаць ініцыятыва вылучыць на Нобэля менавіта яе, а не чарговага клясыка традыцыйнай закваскі. напiсаў Андрусь 19.09.2005, 19:56 Belarusian poet Valzhyna Mort reading in NYC 19 Вер 2005 17:32 She will be reading Sunday September 25th, 2005 at 8 PM at the Cloister Cafe, 238 East 9th St. along with poets Ange Mlinko and Anne Boyer and Monday, September 26th, 2005 at 7:30 PM at the KGB Bar, 85 East 4th St. along with Eva Salzman. VALZHYNA MORT, POET "Valzyhna Mort…can justly be described as a risen star of the international poetry world. Her poems have something of the incantatory quality of poets such as Dylan Thomas or Allen Ginsberg. But she is a true original." – Kevin Higgins, Cuirt International Festival of Literature “In the searing work of Valzhyna Mort, marvelously different in form and in delivery…dazzled all who were fortunate to hear her translations, and to be battered by the moods of the Belarus language which she is passionately battling to save from obscurity.” – The Irish Times Blue Flower Arts is proud to introduce to the United States audience, Valzhyna Mort, born Valhyna Martynava in 1981 in Minsk, Belarus. At 23, a poet and translator, Valzhyna’s work has been translated into many European languages and published in various literary magazines and anthologies, including an Anthology of Belarusian Poetry (Sofia, 2002). She is famed throughout Europe for her remarkable reading performances, which display a talent not normally associated with one so young. She is the winner of several poetry competitions in Belarus, and in 2004 she received the Crystal of Velenica Award in Slovenia, which is awarded for reading performance. Valzhyna’s first collection, I’m as Thin as Your Eyelashes (2005), is startlingly assured and reveals a powerful poetic voice. She is the 2005 recipient of the Gaude Polonia stipendium. She currently lives in the United States. Valzhyna writes in Belarusian at a time when efforts are being made to reestablish the traditional language, after governmental attempts to absorb it into the Russian language have been relinquished. She reads her poems aloud in both Belarusian and English. напiсаў перадрукоўкі 20.09.2005, 12:10 Запрошаны выступіць у радыёпраграме Ю.Іванова "Двое ў горадзе" на канале "Культура". Заўтра, 12.15. напiсаў Ю.Б. 20.09.2005, 12:13 Ня ведаю, дзе ў нас яшчэ магчымыя размовы на гадзіну ў жывым эфіры. Паўтораць у чацьвер а 8-й ці 9-й вечара. напiсаў werk 21.09.2005, 23:32 Верагодна, 4 кастрычніка ў Доме літаратара будзе вечарына з нагоды 10-годзьдзя Бум-Бам-Літу. напiсаў werk 21.09.2005, 23:39 Какие книги помогли бы укрепить или, наоборот, ослабить психику? Что лучше читать, чтобы остаться в здравом уме? С этими вопросами корреспондент «БелГазеты» обратился к мастеру психологических изысков, писателю, поэту и перформеру Змицеру ВИШНЕВУ. - Если бы было как можно больше таких одержимых людей, как Климов, общество было бы намного здоровее. Проза Климова - это, конечно, сарказм. Но надо понимать и правильно трактовать ее значение. Кто-то готовит общество именно к сказочной литературе, Климов же иронизирует, издевается в неприкрытой форме. Очень важный момент в литературе Климова - она не художественная, она рассчитана на политическую провокацию. Обличение, критика власти, выявление ее слабостей - это показатель здорового общества. У нас общество пока не вполне здоровое, вот и не рекомендуется отдельным его представителям читать без разбору. То, что происходит у нас, характерно для любого общества неограниченных возможностей: отсутствует свобода слова, самовыражение строго регламентировано, по ТВ показывают однополярные новости и тщательно рафинированные развлекательные программы. Все делается для того, чтобы внушить неколебимую веру в светлое будущее. Поэтому читать, безусловно, надо. Главное - не увлекаться. Во избежание морального дискомфорта и психических расстройств, порекомендовал бы остановить выбор на проверенном жанре сказок. Интеллектуалам полезно почитать про Ивана Царевича и Ивана Дурака, предаться трезвым размышлениям о том, почему первый берет в жены Василису Прекрасную, а второй - Василису Премудрую. Для тех, кто хочет просто остаться в здравом уме, не пополнить ряды политически безграмотных отморозков, тоже имеются подходящие варианты книг. Лучше всего, конечно, «Колобок». Нет более подходящего произведения для сегодняшней Беларуси. Не вызывает никакого сомнения, что скоро наши мозги будут, подобно главному персонажу этого бестселлера, совершенно правильной и гладкой формы. напiсаў БелГазета 22.09.2005, 11:09 "Наша ніва" напісала, што травеньскім нумары брэтонскага часопісу "Al Lanv" былі надрукаваныя тры вершы Янкі Купалы. На брэтонскую мову іх быццам бы пераклалі празь пасярэдніцтва ангельскай, на якую Купалу пераклаў Юрась Барысевіч. Дык вось на ангельскую Купалу перакладала Вера Рыч, а Барысевіч перакладаў на французскую. Брэтонскі перакладчык Рыванон Кервэла карыстаўся, верагодна, абодвума варыянтамі. напiсаў werk 22.09.2005, 15:56 На первом курсе мы с друзьями тоже объединились в серьезное подрывное сообщество, но мы действительно сделали что-то серьезное: выпустили десяток номеров подпольной трэш-газеты "Де-Сад", сделали не менее подрывную собственную газету (речь идет о некогда культовом "Молодежном проспекте" периода 1999-2001, в редакцию которой постоянно звонили бабушки и кричали: "Вы там что - все сумасшедшие?"), сделали сайт (www.litara.net), посадили дерево, вырастили младенца (в последних трех акциях лично я не участвовала - это проекты Алисы - но я ведь говорю про объединения) и скоро выпустим книгу, где будет написано "пра ўсе. пра сьвет і пра Сусьвет, пра Беларусь, пра каханьне. ПРА ЎСЁ". И если бы кто-то из нас тогда назвал себя "писателем", "прозаиком" или "поэтом", мы бы просто с него ухохотались. Потому что смешно: мы тогда были совсем дети, а писателями для нас были такие люди, как Кен Кизи, такие дела. И что еще важно: даже при таких благоприятных обстоятельствах некоторые самые важные Экзамены мы, к сожалению, завалили. Мне всегда казалось, что люди должны объединяться во имя какого-то очень серьезного ДЕЛА - и это дело не должно быть связанным с их личными амбициями, а должно быть связано с желанием что-то изменить или что-то ИССЛЕДОВАТЬ (подобного рода объединения всегда подразумевают некую research work и как следствие чрезвычайно разнообразный креативный продукт на выходе - к примеру, возьмем для примера тех же анархистов-с-Ушкиным-и-Прочими-которые-делали-навинки-и-крали-клоуна-из-макдональдса) - в противном случае из любого кружка юных талантов неизменно получится потайная финансовая пирамида, где вместо денег - эмоции и комплименты. напiсаў vinah 22.09.2005, 16:09 У суполках квiтнеюць найбольш артыстычныя аутары (але усе удзельнiкi робяцца больш артыстычныя). Калi, напрыклад, "Тутэйшыя" сыйшлi са сцэны - Сыс наогул зьнiк. Пасьля распаду Бум-Бам-Лiту штосьцi падобнае адбылося з Алесем Туровiчам. Супольныя выступы маюць тэндэнцыю ператварацца у балаган, а бальшыня "Тутэйшых" - надта сур'ёзныя для гэтага аутары. напiсаў werk 22.09.2005, 17:50 Дык як з юбілеем ББЛ? Што плянуецца? Ці вышлі юбілейныя "Тэксты"? напiсаў habitus 23.09.2005, 10:37 Да вечарыны ў Доме літаратара маюць выйьці кнігі Вішнёва і Дзяніса Хвастоўскага. ББЛ быў заснаваны ў траўні 1995-га, у адказ на рэфэрэндум пра дзяржаўную мову. напiсаў werk 23.09.2005, 11:35 Морт трэба цанiць не за тое, дзе яна чытае, а за тое, што яна пiша. Пакуль жа пра гэта тут анi слова. напiсаў Ігар Бабкоў 23.09.2005, 14:12 Згодны, хоць парадаваўся за не-беларускія мясьціны чытаньня ды за кантэкст. напiсаў Задума 23.09.2005, 14:31 ————————————————————- Беларускае мастацтва занадта тэкстуальнае. Нават тэатр. Трэба дадаць мастацтва кантэкстуальнае. напiсаў werk 23.09.2005, 16:08 Цэлы дзень сёньня шпацыравалі па сталіцы з французамі. Пагадзіліся, што Менск - прыгожы сярэдняэўрапейскі горад (і ня толькі з боку Траецкага прадмесьця, але і з боку Ленінскага праспэкту). Пагадзіліся і з тым, што сацыялістычны рэалізм - істотная частка эўрапейскай культуры. напiсаў werk 24.09.2005, 23:42 Акудовіч падрыхтаваў кнігу "Дыялёгі з Богам". Выйдзе ў Логвінава ў сэрыі "Галерэя Б". напiсаў werk 25.09.2005, 12:04 На ПБ з'явілася рэдкая кніга Вішнёва "Клёкатамус" p-bukinist.at.tut.by напiсаў адмін 25.09.2005, 16:47 * * * 25 Вер 2005 03:31 Другі фронт мастацтваў прадстаўляе мэмарыяльную імпрэзу ХАЎТУРЫ ПА БУМ-БАМ-ЛІЦЕ, прысьвечаную дзесяцігодзьдзю гэтага літаратурна-мастацкага руху. Яна адбудзецца 4 кастрычніка ў Доме літаратара. Пачатак а 18.00. Уваход вольны. У праграме: Літаратура: Сяржук Мінскевіч, Валянцін Акудовіч, Алесь Туровіч, Уладзімера Арлова, Міхась Башура, , Юрась Барысевіч, Віктар Жыбуль, Альгерд Бахарэвіч etc. Музыка: Джэці, Жаба ў каляіне, Джам Бі Бу, Karaoke Vomit vs. Віка Трэнас. Пэрформансы Тэатра псыхічнае неўраўнаважанасьці, Спэцбрыгады афрыканскіх братоў, Вольгі Гапеевай. Прэзэнтацыя кніг Зьмітра Вішнёва і Дзяніса Хвастоўскага. Продаж кніг на вагу Ды розныя незаплянаваныя сюрпрызы. напiсаў Беларуская палічка 25.09.2005, 16:54 Беларуская паэтка Вальжына Морт чытала свае вершы ў Нью-Ёрку Юлія Шарова, Менск Паэтка Вальжына Морт, аўтарка кніжкі “Я тоненькая, як твае вейкі” 25 верасьня выступала ў Нью-Ёрку. Яна чытала свае вершы разам з сучаснымі амэрыканскімі паэтамі. На сёньня Вальжына бадай што адзіная маладая сучасная паэтка, якая пасьпяхова рэпрэзэнтуе беларускую літаратуру за мяжой. Яна ўдзельнічала ў шматлікіх літаратурных фэстывалях – у Нямеччыне, Швэцыі, Ірляндыі. А летась Вальжына Морт атрымала прэмію на прэстыжным Міжнародным фэстывалі ў Славеніі “Віленіца-2004”. Вальжыну Морт вельмі часта называюць эпатажнай ці нават скандальнай паэткай. Шмат хто памятае ейныя юнацкія вершы і першыя паэтычныя імпрэзы, на якіх яна проста шакавала слухачоў сваёй манерай трымацца. Васемнаццацігадовую Вальжынку публіка кансэрватыўная не ўспрымала. Пра яе часта казалі, што яна трымаецца то выклікальна, то проста істэрычна крычыць. Пасьля аднойчы ўжытага нецэнзурнага слова за ёй замацавалася слава паэткі, якая любіць лаяцца матам. Усё, што б яна ні напісала, аўтаматычна перакладвалася на асобу аўтаркі. Моладзь наадварот шалела ад фантастычнай Вальжынінай энэргетыкі й зачытвалася ейнымі вершамі. Цяпер Вальжыне Морт дваццаць чатыры і на свае паўдзіцячыя паэтычныя спробы яна глядзіць з пэўнай іроніяй. З эпітэтамі “скандальная” ці “эпатажная” Вальжына ніяк ня можа пагадзіцца. (Морт:) "Я ня ведаю ніводнага скандалу, які быў бы зьвязаны з Вальжынай Морт. Я дастаткова спакойны чалавек. Канечне, калі я выступала ў семнаццаць-васемнаццаць год, то нейкая падлеткавая агрэсія заўсёды адчуваецца. І чамусьці для шмат каго я засталася васемнаццацігадовай дзяўчынкай. Гэта, канечне, прыемна з аднаго боку, але зь іншага году ўжо мінуў час, я ўжо не пішу ніякіх эпатажных вершаў. Наадварот, пішу вершы пра сваю бабулю". Пры гэтым паэтка не адракаецца ад напісанага ў семнаццаць-вясемнаццаць год, але кажа, што ўжо зьмянілася, яе цікавяць зусім іншыя тэмы. Калісьці паэт Андрэй Хадановіч прыдумаў назву для цэлай зьявы ў сучаснай беларускай паэзіі – “какетлівы дзявочы суіцыд”. Першаадкрывальніцай тут была якраз Вальжына Морт. Цяпер вершы а ля Морт піша ледзьве ня кожная старшаклясьніца, якая спрабуе сябе ў паэзіі. Андрэй Хадановіч лічыць, што Вальжына ў пэўнай ступені закладніца таго іміджу, які здабыла сабе ў юнацтве. Яе па-ранейшаму ўспрымаюць праз прызму таго іміджу. Аднак мала хто ведае, што пасьля сваіх першых паэтычных спробаў яна працяглы час амаль нічога не пісала. І толькі нядаўна пачалі зьяўляцца новыя тэксты – зусім іншыя, непараўнальныя зь юнацкімі. (Хадановіч:) "Раней яна баялася быць банальна традыцыйнай, а цяпер яна нібыта наўмысна абірае для сябе вельмі складаныя тэмы. Скажам, ёсьць у яе верш у дзьвюх частках, які называецца “Беларуская мова”. Здавалася б, нічога апроч графаманіі напісаць на гэтую тэму немагчыма, а ў яе выходзяць прыўкрасныя тэксты. Альбо тэкст пра бацьку, альбо тэкст з назваю “Бабуля”. Я бачыў на маёй красавіцкай вечарыне, як людзей, сучасных, модных і гэтак далей, прабівала на сьлёзы пад час слуханьня гэтага. Бо аказваецца – простая выснова, якую яна для сябе адкрыла – ня так важна пра што казаць, але важна, як гэта казаць". Цяпер Вальжына атабарылася ў Злучаных Штатах. Паводле Андрэя Хадановіча, зьмена асяродку, перажываньне нейкіх новых эмацыянальных узрушэньняў робіць ейныя вершы больш напоўненымі. Галоўнае толькі, каб не зьнікала ахвота пісаць іх у замежжы. Вальжына цяпер жыве за мяжой і наагул шмат вандруе па сьвеце. Адсутнасьць моўнага бар’еру (яна выдатна ведае ангельскую й няблага францускую й польскую мовы) адкрывае для яе магчымасьці кантактаваць зь літаратарамі іншых краінаў. Паэтка лічыць сябе беларускай і толькі беларускай. Яна чытае замежнікам свае вершы па-беларуску й на пытаньне, як яны чужую мову ўспрымаюць, адказвае толькі: выдатна. Ня кожны малады айчынны паэт можа вось так прарвацца ў сьвет. Дый у сябе на радзіме здабыць нейкую вядомасьць і творча расьці складана. Таму шмат хто з таленавітых хлопцаў і дзяўчат гадоў пасьля дваццаці ўвогуле кідае пісаць, лічыць Вальжына Морт. (Морт:) “Мне здаецца, што гэта характарызуе магчымасьці, якія маюць гэтыя васемнаццацігадовыя дзяўчаты і хлопцы сёньня ў Беларусі. Калі так паглядзець, то вельмі мала выданьняў, дзе можна друкавацца, вельмі мала выдавецтваў, дзе можна надрукаваць сваю кніжку. І вельмі мала наагул ўвагі такой нармальнай сталай аўдыторыі, каб прыходзілі не адны паэты, а каб проста людзі ў Беларусі ведалі, што ёсьць паэты, якія пішуць па-беларуску, што ёсьць наагул паэзія беларуская”. напiсаў Юлія Шарова 26.09.2005, 06:42 напiсаў Радыё Свабода 26.09.2005, 12:40 Чым бараніцца ад заходняй ці ад усходняй культуры, лепш іх, наколькі гэта магчыма, прысабечыць (беларусізаваць). напiсаў werk 26.09.2005, 12:42 2werk: ісьціну глаголіш… напiсаў Зрабіў Што Мог І Памёр Ад Аргазму 26.09.2005, 16:38 19 сентября «Интерфакс» сообщил, что минские сумасшедшие все чаще выдают себя за работников спецслужб. В Минском городском центре пограничных состояний корреспонденту агентства поведали, что пациенты психиатров чаще всего стали мнить себя «крупными банкирами, священниками, работниками спецслужб и «новыми русскими». По словам собеседников агентства, «у людей, имеющих особенности психики, смещение общественных и социальных приоритетов в современном обществе также вызвало изменения в маниакальных пристрастиях». Если раньше пациенты психиатров мнили себя Наполеонами, Лениными, Сталиными, то в последнее десятилетие политики не в почете. Пациенты «обратились в социальную и эзотерическую сферы». напiсаў tut.by 26.09.2005, 20:46 Калі хто думае, што авангард састарэў, - пошта кажа іншае: Infr'Action Sète / France, September 30 - October 2, 2005 Festival International de Performance «heritage of the avant-garde» The theme of the festival «heritage of the avant-garde» focuses on the need to see this highly experimental field of contemporary art as a part of an important artistic heritage. One, however, that is ephemeral to its physical nature and as such with a need to be taken care of in a more explicit manner. Compared to other expressions of visual art. Its an heritage that goes back to the Italian Futurists and in France to the Paris dadaists and surrealists with historical masterpieces like « Le proc?s de Barres ». An experimental process that continued after the war with Picasso’s light drawing performances, the public readings of les Lettristes, "the living brushes" of Yves Klein, the performance paintings by Mathieu or Niki de Saint-Phalle, the happenings of Jean-Jacques Lebel and Dieter Roth, and of course with the Fluxus movement and Ben Vautier, not to mention the work of Robert Filliou or for that matter Orlan. This just to shortly mention some pillars in the tradition of performance art in France and in the historical textbooks. If now somebody had forgotten about them. This is the reason why the theme of the festival will focus on the heritage of performance so that no one will miss out on it or for that matter artists of a younger generation. The heritage aspect is more important than we believe. CURATOR: Jonas STAMPE ARTISTS: Julien BLAINE, France / Andre CERVERA, France / Maria COSMES, Catalogne / Jeremy DELLER, UK / Dariusz FODCZUK, Poland / Stein HENNINGSEN, Norvège / Wladyslaw KAZMIERCZAK, Poland / Luc KERLEO, France / Vesa LAHTINEN, Finland / Pekka LUHTA, Finland / Peter LYSACEK, Republic Czech / Alastair McLENNAN, Northern Ireland / Edwige MANDROU, France / Franck MOURIÈS, France / Paco NOGALES, Spain / Irma OPTIMIST, Finland / Desiree PALMEN, Holland / Carlos PINA, Catalogne / Pierre PINONCELLI, France / Jyri PITK?NEN, Finland / Jouni PARTANEN, Finland / POOR ARTISTS IN RESIDENCE, Finland / Th?odor di RICCO, Germany / Robin RIMBAUD aka DJ Scanner, UK / Ewa RYBSKA, Poland / Jiri SURUVKA, Republic Czech / Roi VAARA, Finland напiсаў werk 26.09.2005, 22:36 У праграме: Літаратура: … Міхась Башура… Калі не падманваеце, то нарэшце аддам яму бумбамлітаўскія друкапісы. :) напiсала aksana 26.09.2005, 23:04 Альбо тэкст пра бацьку, альбо тэкст з назваю “Бабуля”. Я бачыў на маёй красавіцкай вечарыне, як людзей, сучасных, модных і гэтак далей, прабівала на сьлёзы пад час слуханьня гэтага. Бо аказваецца – простая выснова, якую яна для сябе адкрыла – ня так важна пра што казаць, але важна, як гэта казаць Ой, праўда. Верш пра бабулю крануў. Я і кнігу Вальжыны Морт купіла ў спадзеве, што там гэты верш будзе… Але… :( напiсала aksana 26.09.2005, 23:13 Телебашня, строительство которой взял под личный контроль Лукашенко, должна возвышаться над Минском на 425-430 метров и иметь форму папоротника. Именно так было сказано на одном из совещаний у белорусского лидера. Последние задумки Лукашенко - запустить в космос собственный космический спутник, подобно сверхдержавам, и вызывающее у многих улыбку намерение построить у границы с соседней Литвой два крупнейших в Европе свинокомплекса на 108 тыс. голов каждый. Местные газеты по этому поводу отмечают, что тяга разводить свиней именно под боком у Литвы возникла у Минска из страстного желания отомстить стране-соседке за намерение построить рядом с Белоруссией могильник ядерных отходов. напiсаў Независимая газета 27.09.2005, 00:42 Infr'Action … Roi VAARA, Finland Гэта ён год таму начысьціў чаравікі помніку Якубу Коласу. Давялося скарыстаць літр алею. напiсаў werk 27.09.2005, 10:32 Я быў пад уражаньнем, што Літара прысьвечана БЕЛАРУСКАЙ літаратуры, а не расейскай. Дык хто памыляецца: ці я, ці тыя хто посьцяць сюды інфармацыю якая ніякага дачыненьня да беларускай літаратуры не мае? напiсаў Раман Кардонскі 27.09.2005, 15:57 2Раман Кардонскі: Фадзей Булгарын беларус ці не? напiсаў Зрабіў Што Мог І Памёр Ад Аргазму 27.09.2005, 18:02 Беларус па крыві, расеец па культуры. Але Фадзей Булгарын пісаў тады калі яшчэ Багушэвіч ня выцягнуў сваю "Дудку беларускую". Але-ж мы здаецца не ХІХ стагодзьдзе абмяркоўваем, а ХХІ-ае. напiсаў Раман Кардонскі 27.09.2005, 18:38 У XXI ст. дудку ўжо позна выцягваць. У тым і праблема, што запозна выцягнулі. напiсаў XУ 27.09.2005, 19:04 Добрую дудку ніколі ня позна выцягваць… напiсаў мацей 27.09.2005, 21:09 ————————————————————— Добра, што пасьпелі ў ХХ стагодзьдзі выцягнуць свой тазік. І нават пасьпелі, пагрукаўшы, здаць яго ў музэй. Здаецца, Хадановіч абяцаў неўзабаве выцягнуць "дурку беларускую". Постмадэрнізм - мастацтва сынтэзу. Дудка - рэч вясковая, тазік - гарадзкая, дурка - прыгарадная. напiсаў werk 27.09.2005, 22:23 2дурка - прыгарадная. усебеларуская! напiсаў Зрабіў Што Мог І Памёр Ад Аргазму 27.09.2005, 23:20 Бумбамлітаўцы вырашылі запрасіць для канфэрансу на юбілейнай вечарыне знаёмага голема з Чэхіі. напiсаў werk 28.09.2005, 22:41 У Палацы мастацтваў праходзіць выстава архітэктурных формаў, Прысьвечаная Леанарда да Вінчы. Удзельнічае Андрэй Вераб'ёў. напiсаў werk 30.09.2005, 19:22 Фядута пра кнігу Джэці "За здаровы лад жыцьця": www.nn.by/?theme=culture&article=2005093 Раней, у часопісе Nihil, у Веры быў іншы псэўданім - Зіга Зюзінскі. напiсаў werk 30.09.2005, 19:57 Сцыла й Харыбда Друкаваць абвестку пра юбілейную вечарыну ББЛ у Доме літаратара адмовіліся і "ЛіМ", і "Наша ніва". напiсаў werk 01.10.2005, 11:18 Удзельнікі "Літаратурнага прадмесьця" разважаюць пра сучаснае мастацтва: www.sb.by/article.php?articleID=47250 Вика Тренас: И в традиции есть профессионалы и графоманы, и в авангарде… О.Безлепкина: Просто графоманы от авангарда заставляют нас не доверять своему вкусу. Если у художника раскрученное имя, в его произведении что–то увидят, даже если это столб, обклеенный кружочками колбасы. Андрей Тевловский: Сама техника авангарда провоцирует, чтобы все графоманы направлялись туда. Если графоман напишет что–то в традиционной манере, сразу будет видна его некомпетентность. А в авангарде отсутствие таланта может определить только специалист. Л.Рублевская: Прогресс в искусстве — вообще иллюзия. На самом деле его нет, стихи древнегреческой поэтессы Сапфо и стихи, скажем, нобелевского лауреата польской поэтессы Виславы Шимборской существуют в одном пространстве, они не хуже и не лучше. Авангардное искусство просто делает какую–то петлю. Всеволод Горячка: Авангард возник на идее движения, он держится на вере, что создает лучшее, стремится к светлому будущему. А тот, кто создает классическое искусство, сверяется с неким внутренним законом, который существует независимо от времени. О.Безлепкина: Авангардизм и традиция сосуществуют, как полоски на зебре. А.Тевловский: Чем более жесткая форма, тем больше таланта нужно от художника, чтобы в ней передать свою мысль. В.Иванов: А вот наскальные рисунки — это авангард или традиция? О.Безлепкина: Традиция. В.Тренас: Это первый авангард. В.Иванов: В таком случае авангард исчерпал себя 25 тысяч лет назад. М.Кондратов: Просто ничто не развивается по прямой, а только по спирали. Лев Гумилев очень точно все описал… В.Иванов: Критик Андрей Гуцов писал об одной нашей знакомой поэтессе, что природа создала ее согласно законам абстракционизма. Вопрос к присутствующим парням: какую девушку они выберут — созданную согласно законам реализма или законам абстракционизма? В.Горячка: А почему абстракционизм сразу воспринимается как некрасивое? М.Кондратов: Потому что в основе мира лежит закон гармонии, закон золотого сечения, и то, что этому закону соответствует, человек считает красивым. На уровне подсознания. Это божественная математика. В.Иванов: Если бы все красивое на свете подгонялось под закон золотого сечения, я бы лучше выбрал некрасивое. Ю.Новик: Мы пытаемся придать искусству категорию удобности. А искусство — это не обязательно удобно. Татьяна Пузенко: Когда человек начинает творить, у него всегда есть пример. Но если допустить, что этого примера нет, то, что он создаст, будет авангардным. Главное, чтобы художник смог высказать свое «я». Татьяна Протасевич: Есть понятие этики… Была выставка картин, сделанных из природных материалов. На первый взгляд очень красивых, но в картину вставлялся, например, глаз, вырванный у кролика. В.Тренас: Оценки в отношениях между людьми и в сфере искусства разные. В конце концов, сколько мы убиваем каждый день коров и свиней? Т.Протасевич: Но при этом не предлагаем этим любоваться, выдавая за произведение искусства. Наталья Кучмель: Я видела столько графоманов, преисполненных высокой духовности! И в их произведениях ее было навалом. Но качества написанному это не добавляло. О.Безлепкина: Искусствовед может интерпретировать рисунок на моей майке и найдет там духовность. Н.Кучмель: На недавнем поэтическом вечере возле меня сидели студенты. Они всех выступающих воспринимали хорошо, и стихи, и музыку. И только когда начал выступать один известный автор, стали тихо, но выразительно хихикать. А почему? Потому что это была блестящая, заученная, заранее рассчитанная на успех фальшь. Против нее юные и бунтуют, кто бы ее ни выражал. И выбирают андеграунд и авангард — пусть шероховато, но искренне. В.Тренас: Никто искусственно не придумывал никаких течений. Их создавало время. Л.Рублевская: Один читатель прислал нам письмо с утверждением, что литература — это прежде всего боль… Апелляция к совести. Есть ли боль в произведении из набора букв? Н.Кучмель: Вспомним роман «Страдания юного Вертера»… Сколько народу из–за него пострадало. А современного человека на дешевые слезы не возьмешь. Он не будет платить своей душой за то, что стоит три копейки. О.Безлепкина: А я думаю, будет. Потому что ценности для него остались те же. И в эсэмэсках можно признаваться в любви так же, как триста лет назад в письмах, отправляемых с голубем. напiсаў СБ 01.10.2005, 14:16 Авангард - таксама традыцыя, і больш старажытная, чым камэрцыйнае плаксівае мастацтва. Калі б чалавек быў заўжды рэалістам - дагэтуль жыў бы на дрэвах. напiсаў werk 01.10.2005, 14:25 Удзень шукала гэтую спасылку, але тэкст, відаць, яшчэ не быў змешчаны ў Сеціве. А зараз у мяне наогул сб-шная старонка не адкрываецца :( напiсала aksana 01.10.2005, 19:43 2005. Дубавец і Вострая брама Калі Дубаўцу сказаць, што ягоная беларушчына не зусім беларушчына, ён не зразумее. Патлумачу… Беларушчына Дубаўца “благоприобретенная”, а не “прирожденная”. Абедзьве беларушчыны добра, а не блага. Абедзьве маюць права на існаванне. “Благоприобретенная” беларушчына ў наш час нават больш папулярная і запатрабаваная, бо яна больш амерыканская, больш савецкая, больш дзяржавастваральная, больш прагматычная, больш канструктыўная… Толькі ў тым паэтычным нацыяналізме, які часам ідэалізуе Дубавец, прыроджаная беларушчына першасная, а набытая — другасная. З-за гэтай супярэчнасці Дубавец не можа рухацца паступальна, а бяжыць па колу, і выпадае з актуаліяў. Каб рухацца паступальна, Дубаўцу варта было адмовіцца ад рамантызацыі нацыяналістычных светаглядаў, дзе антрапалогія, з яе голасам крыві, дамінуе. Трэба было паглядзець на святую Вострую браму з боку Еўропы, з боку Вільні, а не з боку Шумска ды Кемялішак. А кніга Сяргея Дубаўца “Вострая брама” гэта погляд на святыні з дупла сухадрэвіны. напiсаў 2005 01.10.2005, 16:03 напiсаў cУчаснікі 02.10.2005, 11:05 На вечарыне ББЛ будзе выступаць таксама тэатр "Жэст" Іназемцава. На мінулым тыдні выступаў у Бэрліне. напiсаў werk 02.10.2005, 11:35 >Л.Рублевская: Один читатель прислал нам письмо с утверждением, что литература — это прежде всего боль… Апелляция к совести. Есть ли боль в произведении из набора букв?< Любая кніга - набор літараў. Epistula non erubescit. Як і музыка ці выяўленчае мастацтва, літаратура не павінна заўжды пра што-небудзь распавядаць. напiсаў werk 02.10.2005, 11:57 У вечарыне ББЛ, напэўна, будзе ўдзельнічаць і Пушкін. Цяпер разам зь іншымі беларускімі мастакамі выстаўляецца ў Кіеве. напiсаў werk 02.10.2005, 13:04 Апазыцыянэры прызвычаiлiся ствараць Беларусi адмоуны iмiдж за мяжой ("Беларусь непрывабная"). Але замежнiкi бачаць у Менску, як Том Стопард, зусiм iншае: www.svaboda.org/articlesfeatures/man/200 "Мой сьціплы набор менскіх імпрэсіяў недастатковы, каб ахапіць гэтае пытаньне. Але першыя ўражаньні варта згадаць. Мой самалёт быў поўны маладых беларусаў, што вярталіся дадому, і калі я разгледзеўся ў багажнай залі, дык заўважыў, што ўсе навокал – абсалютна ўсе – былі прыгожыя. Я нібыта трапіў на чартэрны рэйс мадэльнага агенцтва. Беларусы і беларускі ўжо прызвычаіліся да гэткіх камплімэнтаў. Паводле адной тэорыі, беларусы завуцца “белымі” русамі з-за таго, што шмат стагодзьдзяў таму назад манголы, якія ў сваім паходзе на захад гвалтоўна мяшаліся зь мясцовым насельніцтвам, не наважыліся ўвайсьці ў гэты край бясконцых лясоў і балотаў, і таму яго бялявыя жыхары захавалі сваю этнічную чысьціню. Як бы там ні было, але вынік той, што калі сядзіш з кубачкам капучына за вулічным столікам бару “Лёндан” на праспэкце Незалежнасьці, за гадзіну міма пройдзе больш прыгожых бляндынак, чым у сапраўдным Лёндане за месяц, і ўсе яны адзетыя так, што можна скруціць шыю. Ужо сам бар варты таго, каб дзеля яго завітаць у Менск. Сам маленькі, але можа пахваліцца бібліятэкай, дзе кожная кніга мае штамп “Milk and Coffee and Aero Kisses”. На другім паверсе – гасьцёўня з канапай. Лішне казаць, што там можна і закурыць. Ідучы далей праспэктам, каля яшчэ адной кавярні я праціскаюся паміж бацькоў і дзяцей – там пад навесам з лягатыпам кола-колы студэнты ладзяць лялечны тэатар, прычым замест лялек у іх – дасьціпна падабраныя прадметы хатняга ўжытку. Грае старая кружэлка – Underneath the Arches у выкананьні аркестру Бэрта Амброза. Гіёму Апалінэру, які паходзіць з тутэйшых мясьцінаў, гэта б спадабалася. З гэтых маіх уражаньняў – піша Том Стопард у сваіх беларускіх замалёўках - можа падацца, што цэнтар Менску нечым падобны да лёнданскага Левага Берагу. Гэта ня так. Праспэкт Незалежнасьці – шырокі, як футбольнае поле, абапал – манумэнтальныя будынкі сталінскай архітэктуры. Не відаць ніякай рэклямы, калі не лічыць залатую арку МакДональдза. Аўтамабільны рух рэдкі. Крамы не выглядаюць як крамы. Уначы, пад сьвятлом пражэктараў, праспэкт Незалежнасьці выглядае як пакінутыя кінадэкарацыі, з аднаго боку над навакольлем пануе вялікі жоўты фасад КДБ. Яшчэ некалькі месяцаў таму гэты праспэкт называўся імем найвялікшага сына беларускай зямлі – не, не Кірка Дугласа, які нарадзіўся тут, а першадрукара і вучонага эпохі Рэнэсансу Францішка Скарыны. Лукашэнка памяняў назву на праспэкт Незалежнасьці, што – на жаль – больш яму пасуе. Гэта праспэкт, збудаваны для парадаў перамогі. Нідзе няма сьмецьця. Ніякага. Аднойчы раніцай, чакаючы, пакуль па мяне прыедуць, я стаяў каля гатэля з цыгарэтай і назіраў за прыбіральшчыцамі – амаль з тым самым захапленьнем, зь якім турыст мог бы разглядаць Пізанскую вежу. На стомэтровым кавалку праспэкту я налічыў ажно чатыры прыбіральшчыцы. Яны былі апранутыя ў ярка-аранжавыя камізэлькі. Кожная трымала ў руцэ Папялушчыну мятлу і вядро з даўгой ручкай. Яны патрулявалі кожная свой участак, пільна шукаючы – што? На ўсёй шырыні і даўжыні праспэкту, куды ні глянь, не было відаць ніводнай паперкі. Тады з гатэлю выйшлі дзьве жанчыны сярэдніх гадоў у стракатых камбінэзонах. Яны мелі цудоўныя валасы. Адна – са сьветлымі пасмамі на цёмным фоне, другая – нібы нейкая цёмна-рыжая трапічная птушка. Выглядалі яны так, быццам бы толькі што выйшлі з салёну прыгажосьці, толькі што ў руках яны несьлі абдзертую лесьвіцу. Не перастаючы шчабятаць, прыставілі яе да сьцяны. Тады па чарзе паднімаліся па лесьвіцы і сьціралі пыл з высокіх падваконьняў. Калі праца была зробленая, яны зноў зьніклі ў дзьвярах, гэтыя прыбіральшчыцы з гатэлю Менск. Я згасіў недакурак і паклаў яго ў кішэню." напiсаў werk 04.10.2005, 16:19 Думаю, замежнiкам падабаецца таксама, што у Менску шмат моладзi i амаль няма жанчынау у мусульманскiх хiджабах. напiсаў werk 04.10.2005, 16:25 Уступім у ЭЗ, то падзелiмся: мы iм нашых жанчынак зь дзяцішкамі: яны нам туркаў і арабаў. Зaтo станем Эўpопай. Aд маскалёў асвабадзімся. напiсаў Эўpопа 04.10.2005, 17:10 аўторак, 4 кастрычніка 2005, 15:37 Літаратурная суполка “Бум-бам-літ” сьвяткуе 10-годзьдзе Валянціна Аксак, Менск Усе гэтыя дзесяць гадоў пра іх казалі і пісалі больш крытычна, чым прыхільна. Але яны застануцца ў гісторыі беларускае літаратуры, бо ня проста стваралі новыя паводле зьместу і формы мастацкія тэксты, а канцэптуальна расхінулі беларускую літаратурную прастору ў эўрапейскую культурную і часавую пэрспэктыву. Так у інтэрвію нашаму радыё ахарактарызаваў ролю суполкі “Бум-бам-літ” у сучасным літаратурным працэсе знаны філёзаф і культуролягВалянцін Акудовіч. Сваё дзесяцігодзьдзе “Бум-бам-літ” адзначае вялікай імпрэзай у Доме літаратара. У яе праграме прадстаўлены ўсе творчыя жанры, якімі суполка за часы свайго існаваньня ўражвала, зьдзіўляла, а часта і шакавала публіку. Але гэта ўжо хутчэй даніна павагі гісторыі сваёй супольнай творчасьці, чым новыя мастацкія знаходкі, кажа былы каардынатар “Бум-бам-літу” Зьміцер Вішнёў: (Вішнёў: ) “Мы ўжо ня тыя, хто грукаў у тазік у 1995 годзе. Усё ж такі пішам сур’ёзныя, я спадзяюся, і не зусім сур’ёзныя кнігі”. Праз суполку за часы яе існаваньня прайшло звыш ста маладых літаратараў, але сталымі “бумбамлітаўцамі” зь іх заставаліся каля трыццаці. На творчым рахунку бальшыні ўжо дзьве-тры кнігі. Некаторых, як да прыкладу Альгерда Бахарэвіча, Ільлю Сіна, актыўна перакладаюць на нямецкую, украінскую, чэскую мовы. Вальжына Морт летась стала ляўрэаткай міжнароднага паэтычнага фэсту ў Славеніі, і цяпер яе друкуюць у некалькіх ангельскамоўных выданьнях. Сябры суполкі запачаткавалі і выдаюць часопіс “Тэксты”. Але набыткі “бумбамлітаўцаў” палягаюць ня ў колькасьці і нават ня ў якасьці створаных тэкстаў і выдадзеных кнігаў, лічыць знаны філёзаф і культуроляг Валянцін Акудовіч. З усіх нефармальных творчых суполак, якія існавалі ў беларускім літаратурным працэсе, “Бум-бам-літ” адрозьніваецца тым, што істотна паўплываў на зьмены эстэтычнай прасторы. (Акудовіч: ) “Гэта, канечне, толькі пэўны фрагмэнт ад цэлага цела беларускае сучаснае літаратуры, але бяз гэтага фрагмэнту яна была б значна бяднейшай. І канцэптуальна бяднейшай. Таму што “Бум-бам-літ” — ня проста яшчэ адна суполка, ён канцэптуальна зьмяніў сытуацыю, рассунуўшы яе і ў пэрспэктыву эўрапейскай літаратуры, і ў пэрспэктыву часу”. Сёньняшняя вечарына суполкі называецца “Хаўтуры па “Бум-бам-ліце”.Чаму так трагічна, тлумачыць Зьміцер Вішнёў: (Вішнёў: ) “Літаратары, якія атабарыліся вакол гэтага руху, сёньня ўжо адасобіліся, і кожны займаецца сваёй уласнай творчасьцю, яны проста перарасьлі сваё літаратурнае дзяцінства”. Калектыўны грукат у славуты тазік “бумбамлітаўцаў” пачуты. Застаецца спадзяваньне пачуць сола кожнага на флейце, зробленай з таго меднага тазіка. напiсаў РС 05.10.2005, 10:26 Тазік быў алюміневы. Шэрае сонца. напiсаў werk 05.10.2005, 10:28 Гледачоў было каля пяці соцень. Шмат хто, на жаль, ня трапіў у Дом літаратара, у тым ліку Ганна Кісьліцына й Адам Глёбус. Выступоўцаў (літаратараў, музыкаў, артыстаў) было каля 50. Ня ўсе пасьпелі выступіць, у тым ліку Акудовіч. напiсаў werk 05.10.2005, 10:33 Иван Толстой: В Варшаве закончился фестиваль "На перекрестке культур", где представлены были различные коллективы из стран, чьи национальные меньшинства живут в польской столице. Цель - познакомить варшавян с культурой тех, кто живет рядом с ними. Рассказывает Алексей Дзикавицкий. Алексей Дзикавицкий: Большинство фестивальных концертов проходило в огромных палатках на 900 мест, установленных в центре Варшавы вокруг самого высокого здания столицы - Дворца культуры и науки. Несмотря на то, что сентябрь - это очень насыщенный месяц в культурной жизни Варшавы, свободные места на фестивальных мероприятиях были редкостью. Одним из наиболее интересных событий фестиваля стало выступление белорусского проекта "Народный альбом". Записанная 10 лет назад ведущими белорусскими рок-музыкантами, по сути, рок-опера под таким названием уже успела стать культовой. Гжегош Бонецкий: Нам кажется, что это очень интересный проект, в котором присутствует самая разнообразная музыка. Кроме того, исполняют эту музыку лидеры лучших белорусских групп, и поэтому, прослушав такой концерт, человек может получить представление о современной белорусской музыкальной культуре". Алексей Дзикавицкий: Музыканты из "Народного альбома" уже три года не представляли свой проект на Родине - практически все они находятся в так называемом "черном списке" властей, а музыкантам и группам из этого списка не разрешают организовывать концерты, их песни запрещено пускать в эфир даже коммерческим радиостанциям. Белорусский рок запрещен, потому что музыканты поют по-белорусски, и тексты их песен зачастую толкуются как протест против существующей системы. Говорит Лявон Вольский, лидер белорусской группы "НРМ", один из основных авторов и исполнителей "Народного альбома". Лявон Вольский: Раньше получалось еще показать белорусской публике "Народный альбом" раз в год, иногда два, в хороших залах. Но после печальноизвестного распоряжения белорусских властей, это стало невозможным. Конечно, мы хотели бы выступать прежде всего в своей стране, однако можем это делать преимущественно за границей. Алексей Дзикавицкий: "Народный альбом" - это истории из жизни небольшого белорусского городка на границе между Советским Союзом и Польшей в междувоенный период - от провозглашения независимой Белорусской Народной республики, польско-большевистской войны и до раздела Польши согласно пакту Молотова-Риббентропа. Концерт "Народного альбома" в Варшаве прошел с большим успехом. По словам Гжэгожа Бонецкого, успех не только белорусского музыкального проекта, но и всех остальных концертов, выставок, свидетельствует о том, что фестиваль пришелся варшавянам по душе. Гжегош Бонецкий: Мне кажется, что фестивальные выступления понравились жителям нашего города. Например, в больших концертных палатках, которые рассчитаны на 900 человек, нередко не хватало мест, и полиция была вынуждена ограничивать вход на концерты. В следующем году будет второй фестиваль "На перекрестке культур". Сейчас мы думаем над сроками его проведения. Чтобы в как можно меньшей степени пересекаться с другими культурными мероприятиями. Но фестиваль наверняка будет напiсаў РС 05.10.2005, 11:16 14 кастрычніка ў 18.00 у бібліятэцы Дому літаратара плянуецца прэзэнтацыя чацьвертага выпуску часопісу "Паміж". напiсаў werk 05.10.2005, 22:54 Пусть руководители писательского союза (даже бывшие), обидевшись на власть, ведут с ней диалог, используя нормативную лексику, а редакторы газет (даже оппозиционных) не подписывают в печать словесное непотребство бывшего комсомольского поэта. Речь идет о В.Некляеве, который в коротеньком интервью о проблемах белорусской культуры (!) использовал такие слова как (извините за цитату) моча, мочиться, задница, г…но, шесть раз обозвал своих коллег по литературному цеху суками, сучарками, ссучившимися, а в завершение беседы изрек, что «любой творческий человек — это даже не проститутка, не педераст, не некрофил, а все вместе взятое». Дурной пример заразителен. несколько лет назад посетители Национальной библиотеки могли лицезреть, как полуобнаженные члены литературного (!) объединения «Бум-Бам-Лит» мочат свои зады в тазиках с водой, расставленных в фойе храма культуры. Это был перфоманс, приуроченный к проводимой Союзом художников международной выставке. Такой вот синтез изящной словесности и изобразительного искусства. Конечно, нашим «творцам» пока еще далеко до их киевских коллег, но каких высот они могут достичь! Если их вовремя не остановят, конечно. Не верите? Тогда советую полистать только что вышедший (декабрь 2004 г.) сборник народного поэта Беларуси Рыгора Бородулина «Дуліна ад Барадуліна», в который вошло эссе «Як беларусы сэксам займаюцца». В нем только в семи строках я насчитал шесть богохульных слов, даже не завуалированных многоточиями. Что случилось с «динозавром» рифмованых строчек? Может, это запоздалая реакция 70-летнего поэта на ушедшую юность и отмену цензуры? Или это рецидив юношеской гиперсексуальности, когда о чем бы ты ни писал, все равно пишешь об ЭТОМ? Думаю, что не первое и не второе. Ибо издана книга Белорусской службой радио «Свобода» (Одной из западных спецслужб, другими словами). Издана (случайно ли?) в ярко оранжевой обложке, а сам дзядзька Рыгор презентовал ее, нацепив на лацкан пиджака оранжевую ленточку, привезенную ему (как сообщают СМИ) из Киева. Вопросы остаются. Зачем, скажите, парням из Лэнгли тратить «даляры» на пропаганду литературной порнографии на далекой от них белорусской земле? Зачем нашим детям и внукам в школе изучать лирику сексуально озабоченного дедули Рыгора? Ответ напрашивается сам по себе. Мы должны, как поется в нашем гимне, мужна бараніць наш родны парог. Ад усіх ворагаў, у тым ліку і ад ворагаў ідэалагічных. напiсаў Виктор Чикин, 7 дней 06.10.2005, 03:27 …А какой печальный итог имела знаменитая акция совместного пожирания останков Тредьяковского, совершенная членами литобъединения "Бум-Бам-Лит" на Новодевичьем кладбище в ночь с 3 на 4 марта 1995 года! Тела большинства участников этого шабаша через каких-то пару месяцев стали водянистыми, пахнущими квасом и вскоре высохли на солнце, потому что день тогда был жаркий и любая жидкость испарялась прямо на глазах. Поэтому призываю творческую молодежь относиться к связанным с поэтическим вдохновением магическим ритуалам как можно более осторожно. С латинского языка перевел Михась Баярин напiсаў Сін Несьмяротны 06.10.2005, 03:33 Заиграха стените кокетно, завъртяха се стол, гардероб. Мокро гръбче отръска шосето и запрати колата в студения гроб. Във канавката гледа прозорецът, а пейзажът е - кал до уши. Стърже бронята, скърца ресорът, рухва паметник, кръст се троши. И цялата околност излиза от контрола. Преливат ярки огнени петна. А гардеробът тръшна се на стола и лашна се стената във стена. 1998 напiсаў Виктар Жибул 06.10.2005, 03:38 «Бум-Бам-Лит» отмечает юбилей Белорусское объединение молодых поэтов «Бум-Бам-Лит» празднует сегодня свое 10-летие. В этом объединении собрались талантливые и незаурядные люди. История объединений молодых поэтов в Беларуси прослеживается с начала XX века. Маладняк, узвышша, и даже ТА ВИЗ – товарищество выпить и закусить, и всегда в них личности неординарные, и бесспорно талантливые. «Бум-БАМ-Лит» – из нашего времени. Не попавшие на юбилей – все еще надеются, а тех, кому повезло оказаться в зале – не счесть. Диагноз такой: умеют рифмовать, нескучно, и необычно. Сегодня «Бум-Бам-Лита» даже нет. Но дух его живет в каждом из 30 литераторов, некогда примкнувших к движению. И уже у каждого есть свои книги – пусть и не большими тиражами, но известные даже зарубежной публике. Чувства бум-бам-литовцев хоть и были взращены любовью к бестелесному искусству – рифмовать и плести строки, а все же требуют и вполне земного продолжения. Будущие мама и папа из бум-бам-лита не навязывают своему будущему дитяти Моцарта, как это рекомендуют, а считают, что лучше все же читать из своего – избранного…. И хотя в интервью они признаются, что до звездности им, как до неба, но все уверены в том, что в будущем их творчество будут изучать и на солнце. Но сегодня тихо-тихо радуются даже тому, что их творчество уже, пусть и кратким обзором, включено в программу изучения в университетах…. 04 октября 2005 г. напiсаў ОНТ 06.10.2005, 03:40 Ідыёцкі камэнтар. Спадабалася хіба што "их творчество будут изучать и на солнце". напiсаў werk 06.10.2005, 03:44 "Навінкі" появились прежде всего как проэкт контркультуры которая пытается выйти на массы. У нас был опыт движения пост-модернистов "чистых улиц"-такой культовой группы "Бумбамлит" это с украинской группы правда не помню какой. Вот эта группа пыталась заимствовать чисто западные пост-модернистические приёмы Ну чисто хрестоматийно они брали работы Барта или какой-нибудь там Дерриды и пытались их чисто применить на практике здесь в Беларуссии. Они сделали несколько сбор-ников, несколько прикольных концепций но их никто не понял они были практически изолированы изначально… напiсаў Калибан 06.10.2005, 03:46 Самый любопытный автор первого номера Лявон Вольский. В «Тэкстах» известный рокер предстает в амплуа драматурга. Видимо, сказываются гены отца, известного писателя Артура Вольского. Пьеса Лявона «Клятва Гиппократа» была написана давно, еще в 90-х, когда он входил в неформальное творческое объединение «Бум-Бам-Лит», объединявшее более 30 человек. Но только сейчас пьеса дождалась своего часа. Ее действие происходит в психиатрической больнице. В этой пьесе Лявон пытается найти границу между нормальностью и сумасшествием. напiсаў КПвБ 06.10.2005, 03:49 Молодая Беларусь, в том числе и литературная, создала свою собственную “виртуальную реальность”, в которой чувствует себя так же свободно, как хакер, виртуозно владеющий своим ремеслом, в пространстве Интернета. Она издает свои газеты и журналы, книги, которые сразу же расходятся среди “своих”, устраивает то тут, то там тусовки, “импрезы ”, “ выстави ”, “ перформансы” и не обращает никакого внимания на суету “бюджетных” литераторов, критиков, ученых, издателей, журналистов. У них есть свой собственный Александр (Алесь) Пушкин (имя и фамилия — настоящие), расписывающий деревенские церкви и помещающий на своих иконах в пекло власть имущих. У предшественников была “Скрипка белорусская”, а у наследников есть свой “Тазик белорусский”: под таким названием вышел сборник литературной продукции молодых писателей, сознательно игнорирующих официальный Союз белорусских писателей и объединившихся в неформальное сообщество белорусских постмодернистов под названием “Бум-Бам-Лит”. Литературная игра? Да. Но из “Потешного полка” некогда выросла Петровская гвардия. “Новая”, “другая” литература — привычно звучит. Но это еще и — “живая” литература. Изображающая, звучащая, движущаяся — сочетающая слово, видеоряд и эстраду. Хорошо чувствующая себя в Белостоке, Вильно, Львове, Москве, Праге, Хельсинки, Готланде, Дрездене, Кливленде — везде, кроме… Минска. И белорусский язык, оказывается, не помеха общению, а то звено, без которого “звучащая”, “изображающая” поэзия (в меньшей мере проза) непонятна чужому слушателю и зрителю. В печати встречалась и такая — неожиданная заявка: “…немецкий язык, который я изучаю с шести лет, — воспринимаю уже как родной… Первые мои переводы были на русский. Однако Гёте лучше звучит по-белорусски. Имею в виду не только заметную похожесть языков, фонетического строя, лексики, но и общность мироощущения, мыслей, да и вообще традиций философско-интимной лирики…” С одной стороны — “Славянский базар”, а с другой — “Беларусь в Европу…” . Так нежданно-негаданно “новая” литература встречается со “старой”: звук “тазика”, хотя и не такой мелодичный, как звук “жалейки”, однако свою задачу выполняет — привлекает внимание. Согласитесь, что в эпоху видеошоу это уже немало. И сам звук воздействует на какие-то глубинные слои подкорки, пробуждая реликтовые образы, позабытые сновидения, подавленные желания. В той же притче Василя Быкова “Музыкант” именно звук пробуждает в памяти музыканта-космополита, “всечеловека” образы, связанные происхождением с полузабытой Родиной, именно “на звук” летит с ускорением душа героя… Много общего, с той лишь разницей, что у Быкова звучит реквием (напоминающий мелодию известного полонеза Михала Клеофаса Огинского “Прощание с Родиной”, который едва не стал национальным гимном Республики Беларусь), а у “бумбамлитовцев” — веселый “тамтам” поэтического тазика. напiсаў Міхась Тычына, Дружба народов 06.10.2005, 04:05 Калі браць літаратурны рух “Бум-Бам-Літ”, ягоныя маніфесты пісаліся і друкаваліся ў літаратурна-філасофскім сшытку “ЗНО” ажно ў 1995 годзе. Сёння – 2004 год. Зрэшты, мяжа паміж маладосцю і сталасцю ў літаратуры заўсёды была ўмоўнай. А калі ўсё ж казаць пра маладых, дык трэба казаць не пра “Бум-Бам-Літ” або ТВЛ а пра іх наступнікаў. Да прыкладу, пра Віку Трэнас, Зміцера Пляна, Ула-дзіміра Боську – гэта яны новае пакаленне. Тут я згадаў яшчэ тусоўку часопіса “Паміж”, суполку “Вулей”, творчае аб’яднанне “Віцлі-Пуцлі”. Гэтыя васемнаццацігадовыя і дваццацігадовыя ўжо досыць вядомыя чытачам і многія з іх, дзякаваць богу, маюць ужо ўласныя кнігі. Зрэшты, калі ўсё ж казаць пра “Бум-Бам-Літ”… Па-першае, заяўляю ў тысяча сто першы раз, што у 1999 годзе сышоў з шэрагаў гэтага руху. Цяпер сябра суполкі “SCHMERZWERK”. Па-другое, з сябрамі “Бум-Бам-Літа” нашая суполка працягвае творчае супрацоўніцтва пад шыльдай “Другі фронт мастацтваў”. Як вынік гэтага супрацоўніцтва выхад 25 кніжак у аднайменнай серыі. Ці маюць нашыя выданні папулярнасць сярод чытацкай аўдыторыі? Мяркуючы па тым, што на выступы прыходзяць самыя розныя людзі… думаю – так. Ды і продаж нашых кніжак з кожным месяцам не змяншаецца, а павялічваецца. На мой погляд, на гэта ўплывае і немалая актыўнасць творчых паплечнікаў, бо выступы адбываюцца ў самых розных месцах Мінска і па гарадах Беларусі. Апроч таго, не варта забывацца, што ў адрозненне ад літаратараў з савецкім мысленнем постмадэрністы і постпостмадэрністы ніколі не баяліся эксперыментаваць не толькі з тэкстамі, але з сінтэзам мастацтваў. Вынік — шматлікія сумесныя выдавецкія праекты з замежнымі літаратарамі: “4 + 4 + 4”, “Лінія фронту” і многія іншыя. Цяжка правесці мяжу паміж папулярнасцю і непапулярнасцю: сёння самыя модныя французскія паэты маюць тыражы кніг у 500 экземпляраў, і гэта лічыцца нармальным. “Раскручанага” расійскага літаратара Андрэя Вазнясенскага друкуюць накладам у 2 тысячы экземпляраў, і гэта на ўсю Расію. Таму тыражы беларускіх “раскручаных” паэтаў – 500—1000 экземпляраў – у параўнанні з суседзямі выглядаюць нармальна. напiсаў З.В. 06.10.2005, 21:47 Згода №0 от 26.06.2004 Логвінаў: чалавек і выдавецтва Мікалай Карнейчукоў За няпоўныя два гады існаваньня прыватнае менскае выдавецтва «Логвінаў» выпусьціла ўжо каля 40 кніг, большасьць зь якіх — на беларускай мове. Апошнім часам на палічках менскіх крамаў зьяўляецца па адной кніжцы «Логвінава» на тыдзень. Пачатак існаваньню «Логвінава» быў пакладзены каля палутара гадоў таму, калі ў калідорах ЭГУ сустрэліся выдавец Ігар Логвінаў і паэт Зьміцер Вішнеў. Апошні на пачатку 90-х таксама меў выдавецкую ліцэнзію й нават пасьпеў заснаваць кніжную серыю «Другі фронт мастацтваў», якая й стала першым брэндам новага выдавецтва. Хутка раскручаным брэндам стаў і сам «Логвінаў» — бадай што адзінае на Беларусі прыватнае выдавецтва, якое рэгулярна выпускае кнігі на беларускай мове. «Мы ня ведаем, як выкручваемся, — кажа адзін з каардынатараў «Другога фронта мастацтваў» Зьміцер Вішнеў. — Нашыя прыбыткі — такія міфічныя. У выдавецтва зараз нават ёсьць пазыкі, але мы спадзяемся, што яны будуць зьмяншацца». Серыя «Другі фронт мастацтваў» складаецца з твораў нашых сучасьнікаў. З большага гэта — маладыя й не раскручаныя аўтары, імёны якіх нічога не гавораць беларусам, што знаходзяцца па-за мастацкім працэсам. Альгерд Бахарэвіч, Зьміцер Плян, Сяргей Кавалёў. Што ні кніжка ад «Логвінава» — то адкрыцьцё ў беларускай літаратуры. Можа скласьціся ўражаньне, што «Логвінаў» займаецца мецэнацтвам, але гэта не зусім так. Хаця значныя прыбыткі пакуль што застаюцца толькі плянамі выдаўцоў, побач з маладняком на беларускім фронце таксама змагаюцца Валянцін Акудовіч і Адам Глёбус — раскручаныя й патэнцыйна прыбытковыя. Менавіта пасьля выданьня ў «Логвінаве» кніжак «Старыя вершы» й «Лісты з-пад коўдры» скончылася самвыдатаўскае юнацтва Андрэя Хадановіча, які зьяўляецца адным зь нешматлікіх самаакупальных аўтараў выдавецтва. Грошы на сучасную беларускую літаратуру зарабляюцца й іншымі шляхамі. Па-першае, «Логвінаў» выдае кнігі па замовах. Па-другое, фінансуе выданьне перакладной філязофскай літаратуры, якая ўваходзіць у іншую серыю — «Conditio humana». Кнігі гэтае серыі прадаюцца пераважна ў Расеі, таму й прыносяць прыбытак. Рукапісы ў «Логвінаў» дасылаюць з усіх куткоў Беларусі. Кожны твор, які трапляе ў выдавецтва, праходзіць рэдакцыйную калегію, якая складаецца зь дзевяці паважных літаратараў. Лёс рукапісу вызначаецца большасьцю галасоў — дастаткова пяці станоўчых адзнак. Прычым, калі рукапіс усё ж такі не трапляе ў серыю, гэта ня значыць, што ён бяздарны. Хутчэй за ўсё, твор проста ня ўпісваецца ў фармат серыі. Часам здараецца, што ў аўтара кнігі, якая ня трапіла ў «Другі фронт мастацтваў», атрымліваецца самастойна адшукаць нейкае фінансаваньне. Тады кніга выдаецца па-за серыяй. «Гэта магчыма толькі тады, калі кніга напісана таленавіта — бяздарны твор мы ня будзем выдаваць нават за грошы. Нашае выдавецтва здольнае адмовіцца ад грошай дзеля захаваньня ўласнае рэпутацыі, — сьцьвярджае Вішнеў. — Такія выпадкі былі, але я не хацеў бы іх агучваць. Дзякуй Богу, часьцей за ўсё, бяздарныя людзі проста ня могуць адшукаць грошы на выданьне ўласнае кніжкі». Дзіўна, але асноўная праблема, якая стаіць перад «Логвінавым», — не фінансавая. Кнігі маладых літаратараў на беларускай мове складана распаўсюджваць. Кнігарні адмаўляюцца іх прымаць, спасылаючыся на адсутнасьць попыту. Для іх больш выгодна рэалізоўваць жоўтую рускамоўную літаратуру і атрымаць звышпрыбытак, чым займацца беларускай кнігай. У «Логвінаве» скардзяцца, што даводзіцца ледзь не ўгаворваць кожнага дырэктара кніжнае крамы, каб той узяў беларускую кнігу. «Пункты продажу» кніжак «Логвінава» ёсьць ужо ў кожным абласным горадзе, але ня ў кожнай кнігарні. І ня ў кожнай кніжнай краме горада Менска. А пра малыя беларускія гарады нават няма чаго й казаць. У прасоўваньні беларускае кнігі ў глыбокую правінцыю дапамагае выданьне мясцовых аўтараў. Выйшла кніга ў маладэчанскага аўтара Ўладзімера Боські — літаратура «ад Логвінава» зьявіцца ў Маладзечна. «Калі ўжо мясцовыя аўтары ня будуць трапляць у мясцовыя крамы — пра што казаць… — уздыхае Вішнеў. — Гэта вялікі сорам для горада, калі яго ўласныя аўтары не трапляюць на палічкі кніжных магазінаў. Асабіста я са Случчыны. Мае кнігі ў Слуцку не прадаюцца. Мне здаецца, што гэта сорам для горада Слукцку». Ёсьць у выдавецтва і іншыя праблемы, але дзяржава, дзякуй Богу, пакуль што ставіцца да яго існаваньня талерантна. Хіба што чыноўнікі разумеюць, што «Логвінаў» не займаецца палітыкай? Нават бізнэсам дзейнасьць выдавецтва назваць пакуль што цяжка. Такое выдавецтва, як «Логвінаў», проста мусіць быць — зьяўляцца адной зь неад’емных частак нармальнага мастацкага працэсу. Яго існаваньне надае сэнс творчым намаганьням маладога й пакуль што невядомага нам літаратурнага генія, кніжку якога — празь месяц ці праз год — мусіць выдаць «Логвінаў». напiсаў Згода 06.10.2005, 22:21 Сяргей Кавалёу — малады нераскручаны аутар, имя якога ничога не гаворыць чытачу? Надзярыце вушы журналисту! напiсаў Нязгода 07.10.2005, 09:36 САМ САБЕ ВЫДАТ Ленін і Джэці Паспрабуйце толькі ўявіць сабе моладзевы часопіс “Заябок” або філязофскі альманах “Залупа Борхеса”… Самвыдат - "літаратура, якая выдаецца недзяржаўнымі выдавецтвамі без дазволу цэнзуры <…> і таемна распаўсюджваецца сярод чытачоў". Прынамсі, такое зыходнае значэньне слова. У савецкія часы для некаторых гэта была бадай што адзіная магчымасьць выказацца. "Вялікі і магутны" даволі даўно зьнік, але самвыданьні працягваюць зьяўляцца. Іх робіцца нават болей. Не, відаць, не цэнзура спарадзіла самвыданьні. І наўрад ці просты недахоп інфармацыі прымушае сотні людзей маляваць самаробныя часопісы, а потым на ўласныя грошы рабіць зь іх ксэракопіі. Cучасны самвыдат - дакладна нешта большае, чым прадукцыя падпольнага друку. самвыдат як АЗАРТНАЯ ГУЛЬНЯ Хто з нас не гуляў у дзяцінстве ў краму, у бальніцу, у вайнушку ці ў вялікую палітыку? А некаторыя людзі нават сталага веку ніяк не нагуляюцца "ў рэдакцыю". Часам гэтая гульня па захапляльнасьці не саступае наварочаным кампутаровым аркадам. Але ў ёй адчуваеш сябе куды больш вольна - і правілы сам выдумляеш, і іншых гульцоў уцягваеш колькі заўгодна. Газэтка або часопіс - гэта такі маленькі сусьвет, а ты - яго дэміург. Ты можаш яго памнажаць, распаўсюджваць, абменьваць… Карацей, радасьцяў поўная пясочніца. А калі вострых адчуваньняў усё ж не хапае, можна выдаць штосьці апазыцыйнае ці звышпанкаўскае - тое, за што дагоняць і паб'юць. Тады яшчэ і "Казакі-разбойнікі" атрымаюцца. Адны людзі гуляюцца нядоўга: зробяць два-тры нумары і кідаюць. А для кагосьці гэтая справа расьцягваецца ледзь не на ўсё жыцьцё (якое таксама - гульня). самвыдат як АЛЬТЭРНАТЫВА АФІЦЫЙНАМУ ДРУКУ У пэўным сэнсе так яно й ёсьць. Толькі адразу трэба зазначыць, што існуюць два тыпы неафіцыйных выданьняў: адны ня маюць нічога супраць таго, каб зь цягам часу зарэгістравацца, а вось другія на тое ніколі не пагодзяцца. Паспрабуйце толькі ўявіць сабе моладзевы часопіс "За*бок" або філязофскі альманах "За*упа Борхеса"… Менавіта такія выданьні і ўтвараюць тую прастору, якую хочацца назваць "самвыдатам" у сучасным разуменьні гэтага слова. Дарэчы, калі казаць аб прасторавым вымярэньні, дык яно сягае далёка за межы нашай краіны. Самаробныя часопісы (з характэрным вызначэньнем "do it yourself") выходзяць і на тлустым Захадзе, а некаторыя нават трапляюць да нас. Звычайна іх выдаюць розныя радыкальныя грамадзкія аб'яднаньні - антыглябалісты, антыфашысты, анархісты, фэміністы і г.д. - або аматары ультранетрадыцыйных музычных кірункаў (часта выдавец і стваральнік такой музыкі - адна асоба). Тое самае, дарэчы, адбываецца і ў нас. Наагул, "мы" і "яны" шмат у чым падобныя. Варта пачытаць рэцэнзіі (з розных зінаў!) на канадзкі "Retarded Idiots" і гарадзенскі "Рабочы гудок", каб зразумець духоўную блізкасьць абодвух. RETARDED IDIOTS #1 (Dan Charge/674 St-Jean #7/Quebek/G1R1P8/Canada) Ха, попробуйте убрать все fuck, и он станет в два раза меньше… (зь зіна "V mojom supe pechenje v forme zverjushek" №1, Піцер) РАБОЧИЙ ГУДОК (2000, А4, 40 стр., рус.) Х*ёвый зин! Хе-хе, вообще зин нормальный, просто если убрать из него все слова "Х*Й" и изображения фаллоса, зин станет меньше, наверное, наполовину. Вот так! (зь зіна "Без намордника", №2, Менск) Цэнзура ў такіх выданьнях адсутнічае па вызначэньні. Прытым лаянкавымі словамі тут часам разважаюць пра самыя высокія матэрыі (але гэта ўжо вяршыня дасканаласьці). Ніводнае афіцыйнае выданьне не надрукуе "пахабшчыну", якая ў панкаўскім зіне выглядае цалкам натуральнай. Зь іншага боку, і стыль афіцыйнай прэсы далёка не заўсёды пасуе "нефармальнаму" выданьню. Возьмем хаця б жанр інтэрвію. Якія рэмаркі могуць дазволіць сабе журналісты "звычайных" газэтаў? Ну, "сьмяецца" або "задуменна маўчыць". А паспрабавалі б яны напісаць "вельмі гучна пукае"! Своеасаблівы шык - сьпісваць запар усё, што чуваць на дыктафоне, нават брэх сабачкі, і захоўваць лёгіку (ці яе адсутнасьць), уласьцівую жывой размове. Вось урывак зь інтэрвію гурта "The Manure" - вядома ж, пра музыку: "Третья попытка - Пошла. Значит ( ) щелк Лихаим Клим - Ты на запись не поставил. ( ) щелк - Раз, два, три - да нет, вроде пошло. ( ) щелк Ничего, ничего, совершенно ничего, нет ничего. ( ) щелк Нет, не факт - это батарейки. Это батарейки. А на ( ) щелк Щелканье - А нет, смотри ( ) щелк пауза. Мы просто проверяем. ( ) Щелканье. Клим - Потому что батарейки хе*овые ( ) щелк. На самом деле можно сказать ( ) щелк. Щелканье…" (зь зіна "V mojom supe pechenje v forme zverjushek" № 1, Піцер) Тэматыка неафіцыйных выданьняў - таксама рэч эксклюзіўная. Гэта ў рэспубліканскай газэце будуць распавядаць пра канцэрт у Ля Скала ў гонар пасяўной і абмываць косткі знакамітасьцям. Героі самвыдату - такія ж звычайныя нефармалы, як і самі выдаўцы. Замест падзеяў сусьветнага маштабу тут абмяркоўваецца, хто набухаўся на мінулым канцэрце ў клюбе вёскі Пупкаўшчына, гітарыст якой тамтэйшай каманды лажануўся і г.д. "Вялікія" газэты на карэспандэнцыі падобнага кшталту адказваюць: "Ну каму гэта цікава?" Аказваецца, цікава. "Здрасьці! Вось, раблю новы зін выключна ад сябе і для сябе. Так, я - эгаіст, і ня бачу ў гэтым НІЧОГА кепскага. Для сябе. А для астатніх? А няхай самі глядзяць, можа, чаго пабачаць…" (diy.ego-zine "Говорящий троллейбус", №1, 2001) Часам выдаўцы зьмяшчаюць у сваіх часопісах свае ж асабістыя дзёньнікі, назіраньні і развагі. І гэта таксама цікава. (А то ж не! Проста чужыя дзёньнікі ў нас чытаць неяк не прынята. Хіба што Кабэйнавыя). Як сказаў адзін з самвыдатаўцаў, Green, "я ня бачыў нецікавых зінаў" (хаця гэта ўжо, вядома, справа густу). Атрымліваецца так, што той, хто займаецца самвыдатам, ня проста стварае выданьне, альтэрнатыўнае афіцыйным, а кідае выклік грамадзкай машыне: вось я такі, а вы - як сабе хочаце. самвыдат як СПОСАБ САМАВЫЯЎЛЕНЬНЯ Напэўна, самавыяўленьне і ёсьць галоўнай мэтай ці ня ўсіх самвыданьняў. І тут ужо кожны самавыяўляецца на свой лад. Перш за ўсё - з аздабленьнем. Самая распаўсюджаная форма такой творчасьці - стракатыя постмадэрновыя калажы, зробленыя з газэтных фатаздымкаў і надпісаў. Асабліва пастараліся выдаўцы газэты "Бел@чка", якія зьляпілі з усяго гэтага цэлую паэму. У часопісе "Говорящий троллейбус" у якасьці аздабленьня выкарыстоўваюцца, вядома ж, тралейбусныя квіткі. "Вясковыя могілкі" любяць зьмяшчаць на сваіх старонках сапраўдныя абвесткі аб продажы помнікаў з кранальнымі заклікамі "Налетай! Подешевело!" Фонам для матэрыялаў часопіса ўвогуле можа служыць што заўгодна - газэтныя тэксты, контурныя мапы, пакрэмзаныя выразкі з порначасопісаў… Здараецца, выдаўцы няблага малююць - эфэкт атрымліваецца натхняльны. Нам, напрыклад, вельмі даспадобы мастацкае аздабленьне "Мухабойкі" (№1, красавік 2002 г.) і адзінкавага праекту "Marabaka". Што тычыцца тэкстаў… Тут самае месца разгарнуцца выданьням зь літаратурнай скіраванасьцю. Пра іх наагул трэба весьці асобную гаворку - надта ўжо многа іх, і ўсе такія розныя… Бываюць цалкам літаратурныя - яны належаць або якому-небудзь згуртаваньню, або прыватным асобам. Першыя часьцей за ўсё маюць схільнасьць да ператварэньня ў "афіцыйныя". "Асабістыя" - цалкам у руках сваіх выдаўцоў (часам і аўтараў адначасова). Найстарэйшае з гэткіх выданьняў у Беларусі - віцебскі "Идиот" (выходзіць з 80-х, зараз выглядае вельмі паважна), літаратурна-мастацкім спачатку быў часопіс "Выгребная яма" (выходзіць з 1994 г.). Сёньня, каб пералічыць назвы ўсіх нефармальных "літвыданьняў", будзе мала пальцаў абедзьвюх рук: газэта "Look Ahead" (Слонім), часопісы "Своя сторона" (Сьветлагорск), менскія "Хню", "Вясковыя могілкі", "Мухабойка", "Буль-Сток", напаўакадэмічнае "Слово и культура"… Пераважна літаратурныя менскі зін "Вредина", гомельская газэта "Аксамітны жах". Ня кажучы ўжо пра аднаразовыя праекты, пра літ-старонкі некаторых музычных зінаў (напрыклад, сьветлагорскія "Trumheim", "Падёж sкота", гарадзенскі панкаўскі "Дезертир" і г.д.). Часам увесь часопіс - гэта адзін літаратурны твор, ды яшчэ й з працягам. Пры вялікім жаданьні надрукавацца ў самвыдаце можа кожны, варта толькі дамовіцца з выдаўцом. У "Look Ahead", напрыклад, дастаткова даслаць пэўным чынам аформленыя творы - і яны будуць ня тое што надрукаваныя, але і абмеркаваныя на сходзе ЛТМА "Рунь" і, пры наяўнасьці капэртаў, дасланыя назад разам з рэцэнзіяй. Творы ж у самвыдаце друкуюцца (або пішуцца ад рукі) самыя розныя. Ад лірыкі прыбіральняў да ўзьнёслых прызнаньняў у любові да бацькаўшчыны. Зь ненарматыўнай лексыкай і безь яе. Ад хоку да раману. Адсутнасьць цэнзуры часам нават шкодзіць: побач могуць апынуцца занадта нераўнацэнныя творы - гэтак і аўтара пакрыўдзіць нядоўга. Асабліва калі шэдэўр зьмяшчаецца з усімі памылкамі… Я мову маю зберагу назаўсёды, Ту мову дзядоў, дзеля мовы дзяцей. Заўседы хай жывуць беларускія словы, Ад гэтага мова мая багацей. (Sкандал, "Look Ahead" № 4'2002) Сапраўды, хай жывуць. Калі здолеюць. Можа, натуральны адбор - ня самы горшы шлях разьвіцьця літаратуры. самвыдат як ІНТЭРНЭТ Прастора сучаснага самвыдату вельмі нагадвае інтэрнэт. Там таксама няма цэнзуры, павесіць свае творы на які-небудзь літаратурны сайт можа хто заўгодна, дый музычныя сайты маюць шмат агульнага з фанзінамі. Хіба што кампутар ёсьць ня ў кожнага беларуса, а папяровае выданьне даступнае для ўсіх. Асаблівае замілаваньне выклікае наяўнасьць у самвыданьнях "гіпэрспасылак". Тут часта зьмяшчаюцца рэцэнзіі на іншыя выданьні - вядома, з кантактнымі адрасамі, тэлефонамі, і-мэйламі і да т.п. Напішы - і атрымаеш яшчэ адзін зін. Гэтак жа, як націсьнеш мышкай на спасылку - і патрапіш на іншы сайт. самвыдат як КЛЮБ ЗНАЁМСТВАЎ Найчасьцей яшчэ адна мэта самастойных выдаўцоў - знайсьці аднадумцаў, пашырыць кола знаёмстваў. Вакол кожнага выданьня, калі яно існуе даволі доўга, утвараецца згуртаваньне выдаўцоў, аўтараў, чытачоў. Гэтыя тусоўкі спрабуюць усталёўваць і падтрымліваць кантакты з "калегамі". У Беларусі ўжо рабіліся спробы аб'яднаць самвыдатчыкаў. Адна зь іх, даволі ўдалая, была зьдзейсьненая ў лютым 2002 г. у Гародні па ініцыятыве КДС "Разам". Прыехалі туды, натуральна, ня ўсе беларускія самвыдатчыкі, але геаграфія прадстаўленых там выданьняў уражвае. У сьпісе прысутных, дарэчы, апынуліся ня толькі гарады, але й вёскі (часопіс "Паника в селе", прыкладам, робяць у в. Ламавічы Гомельскай вобл.). Наведалі Гародню і госьці зь Піцера. Выданьні таксама былі вельмі розныя - ад музычных фанзінаў да грамадзка-палітычных газэтаў. З усяго гэтага заапарку вылучаліся "самыя-самыя": самым тоўстым самвыданьнем быў панкаўскі зін "За*бок" - у ім каля сотні старонак; рабіць і памнажаць такое выданьне даволі цяжка, але ў гэтым і ўся чароўнасьць прадпрыемства. Самыя буйнанакладныя выданьні - "6 корпус", "паважная газэта для паважных студэнтаў" (больш за 100 асобнікаў), і газэты грамадзкіх суполак, якія выходзяць максымальным для самвыдату накладам - 299 асобнікаў. Самае шызоіднае - напэўна, нашыя "Вясковыя могілкі". Самае пэдагагічнае - газэта дзіцячага паэтычнага гуртку "Гном". Да таго ж, у Гародні ствараецца бібліятэка самвыдату; такія выданьні зьбіраюць некаторыя бібліятэкі й выдавецтвы ў Слоніме і ў Менску. ня толькі НА ПАПЕРЫ Той, хто думае, што самвыдат можна толькі чытаць, жорстка памыляецца. Яшчэ яго можна слухаць. У наш час самаробныя музычныя запісы - зьява звычайная. Распаўсюджваюцца яны часта разам з музычнымі зінамі падобнага кірунку, а некаторыя запісы зьяўляюцца гукавым дадаткам да іх (напрыклад, зборка экспэрымэнтальнай музыкі "Toiletpaper Swift" знаходзіцца ў прамым сваяцтве зь зінам "Выгребная яма"). Пра эстэтычную блізкасьць папяровага і музычнага самвыдату сьведчыць і аздабленьне ўкладышаў да гэтых касэтаў. Яны падобныя да старонак фанзінаў, а часам нават выглядаюць як самастойныя газэткі са сваімі мастацкімі тэкстамі й малюнкамі, якія ўтвараюць адно цэлае з музычным запісам. *** Ok, - скажа чытач, - і дзе ж усе гэтыя газэты, касэты, часопісы? Чаму іх няма ў кнігарнях, шапіках Белсаюздруку?" А таму, што самвыдат - справа ўсё ж такі падпольная. І каб знайсьці яго, давядзецца трошкі пашукаць. Знойдзецца ён дакладна: акрамя саміх выдаўцоў, якія не хаваюць сваіх адрасоў ад ахвочых набыць іхныя "вырабы", ёсьць спэцыяльныя кропкі (так званыя distro), празь якія тыражуецца і распаўсюджваецца самвыдат; часам можна набыць усё гэта і на панкаўскіх канцэртах, і нават… на катэдрах ВНУ. Карацей, трэба ведаць месцы. Можна і самому штосьці такое зрабіць. Гэтая думка апошнім часам наведвае шмат галоваў: самвыданьні працягваюць зьяўляцца і робяцца да нечаканасьці разнастайнымі. Яшчэ трохі - і яны створаць адчувальную канкурэнцыю афіцыйнаму друку. Але наўрад ці зоймуць яго месца. У самвыдату - іншая філязофія. напiсаў Студумка 08.10.2005, 10:38 Калі ўсё напісанае пра “Логвінаў” – праўда, то гонар ім і хвала. Аднак жыццёвы вопыт гаворыць аб тым, што “мысль изреченная есть ложь”. Крый Божа падазраваць менавіта гэты артыкул у хлуслівасці, але насцярожваюць некаторыя месцы. Напрыклад: Цытата з Вішнёва: Дзякуй Богу, часьцей за ўсё, бяздарныя людзі проста ня могуць адшукаць грошы на выданьне ўласнае кніжкі Скажыце, ці можа шчыры чалавек такое сказаць? А як жа быць з выслоўем: “талантам надо помогать, бездарности пробьются сами”. напiсаў Каптур 08.10.2005, 12:01 Дык выдавецтва і падтрымліае кангеніяльных сабе аўтараў. Іншым аўтарам дапамагае, напрыклад, Фонд падтрымкі таленавітай моладзі пры прэзыдэнце. Першы раз чую, каб нехта сумняваўся ў шчырасьці Вішнёва. напiсаў werk 08.10.2005, 12:19 Зьміцер мог бы пісаць больш прыгожа, калі б быў менш шчырым. напiсаў werk 08.10.2005, 12:23 З апошняй НН: >Уяўляеш, у цэнтры Бэрліну стаіць пяціпавярховы дом, ён увесь належыць мастакам. Там майстэрні, галерэі, салёны, ёсьць бар і танцпляцоўка. Тусуюцца ў асноўным людзі мастацтва: дызайнэры, мастакі, акторы, можа быць. І ўсё, што там адбываецца, такое свабоднае, «незапаранае». А ў Беларусі свабоды катастрафічна не хапае, яна існуе толькі на нейкім лякальным узроўні.< Цяпер у тым доме рыхтуецца вялізная выстава вялізных палотнаў Алеся Родзіна. Летась там некалькі месяцаў працаваў Вішнёў, хоча напісаць пра тое раман. А некалькі гадоў таму адбылася выстава 30 беларускіх аўтараў пад назваю зь нямецка-беларускага слова "Дах". напiсаў werk 08.10.2005, 12:33 ЛОГВІНАЎ І КОМПАНІЯ П'ять збірок чотирьох молодих білоруських поетів Іван ЛУЧУК Білоруська поезія не є для мене террою інкогнітою, я маю у своїй бібліотеці навіть відповідні раритети з дев'ятнадцятого століття. І з останніх десятиліть також чимало. Та приємною несподіванкою стало для мене книжково-видавниче оприлюднення сучасної білоруської поезії останніх років. Cпричинився до цього насамперед видавець І. П. Логвінаў, який в амбітному й меценатсько-філантропському стилі для назви видавництва вибрав власне прізвище. Тому сміливо можна сказати, що найпотужніший струмінь сучасної білоруської поезії і варто охрестити фразою, винесеною в заголовок цього сюжету: Логвінаў і компанія. Видавець плюс поети. Або краще: поети зі своїм видавцем. Усі п'ять запропонованих до огляду видань чотирьох авторів вийшли під фірмою "Другий Фронт Мистецтв", а на трьох із них ще й зазначено, що вони входять до "Бібліотеки Бум-Бам-Літ". Білоруський Бум-Бам-Літ — це щось на кшталт розширеного Лугосаду чи Бу-Ба-Бу. Позаминулого року вийшла збірка Сержа Мінскевича "Менскі / Мінські сонети", у назві якої обігрується двояке фонетично-графічне вживання назви білоруської столиці. Філігранні та штуцерні сонети цієї збірки ставлять її автора поряд із найвидатнішими сонетописцями світової літератури. Це не аванс чи гіпертрофований комплімент, а констатація поетичного факту. Мінскевича справедливо вважають найдосконалішим сучасним мінським сонетотворцем. Згадаю при нагоді, що формально найскладніший гіперсонет із цієї збірки "Мінськ уночі. Кроки" мені вдалося ще десь із рік чи два тому доволі адекватно перекласти, і він увійде до українсько-білоруської поетичної антології, що її готує видавництво "Критика". Минулого року видавництво "Логвінаў " оприлюднило тандемний варіант поетичних збірок подружжя Жибулів. Вера Жибуль, вона ж Вера Бурлак, або Джесі, свою збірку назвала "За здоровий спосіб життя". Слово "спосіб" у білоруському оригіналі має форму "лад". Воно б і по-українському так могло звучати. До речі, Вера (по-нашому, радше, Віра) є українкою, родженою в Києві, та її доля склалася так, що вона стала свідомою білорускою і однією із найцікавіших сучасних білоруських поеток. У її збірці є низка буквально шовкових віршів, які б і мені самому віртуально хотілося б написати, настільки вони добрі. Віктор Жибуль до своєї збірки "Діафрагма" увів свої "звичайні" вірші. Я ці вірші називаю звичайними у тому сенсі, що це на паліндроми, на які Віктор Жибуль мастак. Пригадую, як ще восени 1996 року Віктор, ще зовсім юнак, прийшов на зустріч зі мною в Мінську, щоб показати свої перші паліндромні спроби. Я вже тоді пророкував йому велике паліндромне майбуття і не помилився у своїх передбаченнях, адже Жибуль став білоруським паліндромістом номер один. Попри це йому і "звичайні" вірші гарно вдаються. Андрей Хаданович, визнаний лідер сучасної білоруської поезії, оприлюднив у видавництві "Логвінаў" дві свої поетичні збірки — минулорічну "Старі вірші" й цьогорічну "Лиcти з-під ковдри". Усім зацікавленим відомо, що збірка Хадановича "Листи з-під ковдри" спершу вийшла в українських перекладах стараннями видавництва "Факт". І я там був, мед-горілку не пив, проте перекладав для цієї книжки два сонети — своєрідний "бальзаківський" диптих. Принагідно зазначу, що в мистецьких колах Андрей має прізвисько Бальзак, завдяки своїй солідній комплекції. Не зайвим буде згадати і про те, що троє із цих авторів ще є й бардами, тобто виконують власні пісні під акомпанемент гітар, лютень чи ще якихось хитромудрих інструментів. Надзвичайно темпераментною виконавицею є Джесі — справжня драйвова леді. Мінскевич синтезує рок плюс поп із значною часткою іронії. Хаданович тяжіє до баладного профілю. Серце усміхається, коли читаєш настільки якісні й добротні тексти сучасних білоруських поетів. Їм нічого не бракує. Бракує лише клепки їхньому циганкуватому директорові заповідника недорозвинутого комунізму. Му. Му-му. Йому. напiсаў Поступ 08.10.2005, 20:12 Анігіляцыя сымулякраў Слова Нацыі #3 Загнаўшы самi сябе ў рэзэрвацыю, беларусы лiхаманкава хапаюцца за кожную адзнаку таго, што яны яшчэ ???ня ўмёрлi“. Але новы расейска-савецкi калянiялiзм i не адмаўляе iснавання беларускай мовы i лiтаратуры. Досыць толькi сфальшаваць iх нутраную iснасць, ператварыўшы мову ў псэўдамову, лiтаратуру - у псэўдалiтаратуру, iсную па-за эстэтыкай i прадукуючую дэфэктыўныя вобразы i сэнсы. Гэткае самаразбурэнне ўвасобiлася ў свой час, напрыклад, у лiтаб'яднаннi Бум-Бам-Лiт. Гэтая зьява стварае ўяву лiтаратурнага жыцця i пры гэтым не аказвае нiякага рэальнага ўплыву на хаду падзеяў, застаючыся толькi эстэтычным сурагатам i спалучэннем вечных няўдалiцaў. Хiба што хлопец з Уралу Дзiма Вiшнёў ездзiць па Швэцыях ды прадстаўляе там беларускую паэзію… Гэтакае сама нежыццёвае спалучэнне бачым i на прыкладзе часопiсу nihil. Хоць тут i ёсць некаторыя ўдзельнiкi таго Бум-Бам-Ляпу, але не засталося нават той пульсацыi хай сабе i перакручаных мазгоў, якая там была. Вось першы нумар, што зьявiўся летась. Манiфэст: паўстаронкi, запоўненыя словам ???МАСТАЦТВА“. Бадай, спроба спраў­дзiць прымаўку ???колькi нi кажы: халва, соладка ня стане“. (Здаецца, на прэзэнтацыi залетась увосень гэты манiфэст гучэў у арыгiнале, без пера­кладу: ???ИСКУССТВО… ИСКУССТВО…“. Гэнае мерапрыемства праходзіла пад дэвізам ???Тэатар псыхічнай неўраўнаважанасці“. Добрым людзям лепей такія месцы абыходзіць бокам, але ж куды часам ня трапіш…) Урэшце, першы нумар мог яшчэ вы­глядаць нейкай прэтэнзыяй, праўда, прычым тут да якога нiгiлiзму Константин Михеев з вершамi ???Русской революции“? Ды ня толькi ён. Ну, ды няхай сабе. У другiм нумары, прэзэнтаваным летась увосень, нiгiлiзм узрос неймаверна. Аздабленне: гатычны шрыфт; скрыжаваныя гаечныя ключы; выява хатынскага манумэнту з замагiльным подпiсам: ???Давядзi пустату свайго сэрца да канца“; рубрыкi: kampf, sturm, drang, schmerz. Гэта ўсё, вiдаць, мусiла iлюстраваць, што выдаўцы i аўтары - якраз i ёсць тыя канчатковыя нiгiлiсты, хто давялi цi то канцом у сэрца, цi то сэрцам па канцу. Калi ў аздаб­леннi старонак першага нумару выкарыс­тоўвалiся матывы антычных скульптураў, дык у другiм нумары дамiнуе матыў жаночага міжножжа, што, мабыць, адпавядае густу галоўнага рэдактара, бо Мiхась Баярын, апроч iншага, вядомы як аматар порнасайтаў у Інтэрнэце. Заснавальнiкам часопiсу заяўлены ???Новы фронт мастацтваў“. Як на нашую думку, дык хоць нейкае мастацтва магчымае адно там, дзе ёсць Вера. Тут жа мы маем - нават не атэiзм, бо спасылкi на Бога там-сям пра­кiдаюцца, так бы мовiць, для асартымэнту, - тут мы маем проста паняверку. А цi можа мастацтва нара­дзiцца адно з булькання ў жываце, казытання ў носе ды свербу ў ґенi­талiях? Мы думаем, што не. Хоць некаторыя гатовыя называць мастацтвам і ўласныя экскрэмэнты. Што з сябе ўяўляе часопiс па змесце, а не па дэклярацыях? Палова тэкстаў - расейскія, якiя паводле сваёй скiрава­насцi пазыцыянуюць часопіс недзе на пэрыфэрыi расейскай контаркультуры. Зноў жа, ???Революция“: ???Я! А я пишу это слово месячной кровью возлюбленной на ее по-кошачьи выгнутой спине, до запястья засовывая дрожащие руки в дряблое месиво жизни.“ Хто гэта такi страшны рускі рэвалюцыянэр з дрыжачымi рукамi, запэцканымі ў лажу? А гэта ўсяго толькі Косцiк Мiхееў начытаўся Дуґiна з Лiмонавым. Палова беларускiх тэкстаў - сумнаваты сцёб на тэму Нашай Нiвы, ARCHE, Глёбуса ды Акудовiча. Калi меркаваць па гэтай частцы, дык nihil - гэта часопiсны варыянт газэты ???Навiнкі“, і мог бы звацца ня nihil, а Ziegel-Ziegel (Ailulu). Нездарма ж у скла­дзе рэдакцыi - Лёлiк Вушкiн. Астатняя чвэрць… Першы тэкст завецца ???сьмецьцекаханьнесьмерць“, аўтар - ???Безназоўнае“. З заяўленай у назве трыяды найбольшая ўвага нададзена смеццю, бо, вiдаць, безназоўны Мiхась Баярын у каханнi i смерцi раз­бiраецца пакуль што ня так добра. Дыскурс смецця працягвае Катя Гребёнкина у творы ???Мусорный боулдинг“. А вось Дз.Серабракоў спрабуе ўсё ж да­вес­цi адпаведнасць назвы часопiсу nihil ???яго зместу i памкненням творчай групы“. Узгадваюцца тут на якiх дзесяцi старонках i Якабi, i Фiхтэ, i Гайдэґер, i Нiцшэ, i Ленiн, i Маркс, i Арыстотэль, i Тургенеў, i Камю, i Поль Буржэ, i Заратустра, i Шпэн­ґлер, i Гаральд Блюм, i Джо Стамэр, i Фройд, i Лакан, i Змiтрок Бядуля, i Акудовiч, якога няма. Даволi ўласцiва для аспiранта фiлязофii лiшнi раз намякнуць на сваё веданне розных фiлязофскiх про­звiшчаў. Мы на гэта скажам, што можаш прачытаць шмат розных кнiг i нават станеш ад гэтага разумным, але ж ня станеш мудрым… ???Нігі­лізм“ аўтара бачыцца, як нейкага роду контар­куль­турны бунт. Сканчаецца тэкст па­грозай культуртэрарызму: ???А мы прыйдзем пагля­дзець на пажар у пэўных рэдакцыях i ўста­новах. Навошта ж пазбаўляць сябе маленькiх жыццёвых радасцяў?“ (Нехта ж во пакрыў­дзiў аўтара ў тых рэдакцыях, што ён гэтак не на жарт ўзьеўся.) Хто пры гэтым бу­дзе падпальшчыкам і ці ня спаляць разам і гэткіх ???назіральнікаў“? Да­праўды, такая ???iнтэлектуаль­ная элiта“ сёння выклiкае ў баль­шынi толькi дакуч­лiвае раздражненне…“ Лепей бы ўжо даследаваў і далей cваіх полацкіх езуітаў: здаецца, там выходзіць лепш. Усё ж вось з мэтамi часопiсу засталося нiчога няясна. Цi не галоўнай мэтай было жаданне сябраў рэдакцыi ўбачыць свае проз­вiшчы надрукаванымi на паперы? Тады трэба iх павiншаваць з вiдавочным поспехам. Але ў чым тут той nihil? Паспрабуем жа самi даследаваць ???крынi­цы памкненняў“. Высвятляецца, што з кiм нi загавары - ад студэнтаў і выкладчыкаў фiлфаку да хоць каго з калялiтаратурнай тусоўкi, а нават з некаторымі сябрамі рэдакцыі nihil'ю - як дой­дзе да Мiхася Баярына, дык абавязкова не абмiнуцца дзецi, жонкi, каханкi… Праўда, тут нам скажуць: няма чаго лезцi ў прыватныя справы. Але ж калi iдзе аб дзецях, то гэта ўжо справа не прыватная, дый сакрэту даўна нi для кога няма… Дык вось, недзе гадоў у дваццаць у галоўнага нiгiлiста было нарадзiлася ўжо другое дзiця. (Пры двух дзецях пэўна не забяруць у войска). А ведама ж, працэс выраблення дзяцей куды больш пасуе паэтычнай натуры, чым наступныя за гэтым абавязкі мыць засратыя пялюшкі. У выніку жонка з дзець­мi збегла да бацькоў, ад голаду ды ад сораму, бо дзецi, нават паэтавы, - усё ж не сымулякры, i часам хочуць есцi. Ад сораму - бо пры жонцы i дзiцю стаў усюды цягацца то з адной каханкай, то з новай. (Варта было б яму нарэшце падшукаць такую, якая б згадзiлася сплочваць за яго алiмэнты, бо за нясплату можна трапiць на ???хiмiю“ года на паўтара). Кардынальным сродкам ад гэткай бяды будзе толькi поў­ная кастрацыя, бо, кажуць, гэты дзяцiны бацька пры­глядаецца ўжо i да лiцэiстак. Мусiць, тут i трэба глядзець вытокi ???па­мкненняў творчай групы“. Нi прычым тут нi Якабi, нi Фiхтэ анi Акудовiч, якi часам усё ж ёсць. Бо пры адсутнасцi Веры выхаванне дзяцей ёсць адзiнай натуральнай крынiцай чалавечай этыкi. Калi няма i гэтага, дык тады i застаецца адзiн ґалiмы nihil. Урэшце, сымуляцыя контаркультурнага чыну - ня самае страшнае. Людзі тым часам нараджаюцца, жывуць, паміраюць, будуюць дамы, гадуюць дзяцей… Ня стане менская ???труба“ ні Монпарнасам пачатку ХХ стагоддзя, ні Лацінскім кварталам 1968 года, ні Пэкі­нам 1966-га. Няхай сабе хлопцы пагуляюць у ???шыза­рэалізм“ ды ???нігілізм“. Перажывем i іх. напiсаў Слёва нацыі 08.10.2005, 20:21 Слова "славяне" паходзіць ад слова "слова". напiсаў werk 08.10.2005, 20:23 "Інтэлектуальны панк" - менавіта так, па словах Сержа Мінскевіча, назвалі яго ў адной з гарадзкіх газэт. Яму спадабалася, а мы пакуль што не ведалі, чаму менавіта так яго празвалі. Не разумелі, будучы наіўнымі студэнтамі. Аднак, вось ён ужо пачаў чытаць "Мінскія санэты", працягваючы нашае знаёмства з Бум-Бам-Літ'ам. І калі спачатку творы ўспрымаліся асэнсавана і на слых, то ўжо зусім хутка можна было заўважыць, што не так пільна розум сочыць за тэкстам, як вочы за манерай выканання. Нездарма большая частка пытанняў да Сяржука былі наконт яго крыніц энергіі ды творчых здольнасцей. Кожны свой верш ён ператвараў у маленькі выбух, і выбуховая хваля амаль заўжды адгукалася студэнцкім пляцам ў далоні. А ён толькі весела усміхаўся і працягваў. Ня гледзячы на гэта, чытанне вершаў было толькі кветачкамі… Сяржук адшукаў сваю гітару, пазручней прыстасаваўся да стала ды пачаў спяваць тыя самыя вершы, якія толькі што прэзэнтаваў перад студэнтамі. Хачу адразу адзначыць, што ў песенным выглядзе - гэта зусім іншая гісторыя. І дзеля нармалёвага ўспрымання трэба ўжо мець некаторую загартоўку ды вопыт у межах такой неардынарнай музыцы. Дарэчы, нічога надзвычайнага ў самой музыцы не было, былі незвычайныя спевы (часткова падобныя да Ягора Летава). Але ж такія сардэчныя ды жывыя, што студэнты радасна ўспрымалі на "ура", часткова па той прычыне, што ад выканання Сяржука павявала нефармальнасцю. Як ніколі стаў зразумелы сэнс словазлучэння "інтэлектуальны панк", а разам з ім стала відавочна і тое, што ягоныя песні нельга ўспрымаць асобна ад яго самога. Праслухоўваць іх у запісу - не кожны вытрымае, але ж, калі бачыш на ўласныя вочы, здольны слухаць з радасцю напрацягу гадзін. Насамрэч, нас папярэджвалі, што на творчым вечары адзін з аўтараў абавязкова будзе спяваць "дурным голасам". Нават некаторыя з-за цікаўнасці прыйшлі, толькі каб гэта пабачыць. Аднак, хутка ўжо стала зразумела, што гэта не голас дурны - гэта душа гучная. Людміла Пагодзіна напiсаў Слыхавы апарат 08.10.2005, 20:37 17 августа 2001 г. 19 августа в Минске, в парке имени 50-летия Октября, состоится очередная акция общенациональной мобилизационной компании "Выбiрай". В беседе с корреспондентом БелаПАН координатор компании по Минску, председатель Минской городской рады общественного объединения "Таварыства беларускай мовы iмя Францiшка Скарыны" Елена Анисим сообщила, что в программу акции, которая начнется в 15 часов, включено выступление белорусских бардов и молодых поэтов из литературного объединения "Бум-Бам-Лiт". Во время встречи с избирателями, организованной руководителем Заводской районной организации ТБМ города Минска Петром Русовым, запланировано проведение конкурса на лучшее исполнение белорусской народной песни. Как отметила г-жа Анисим, цель мобилизационной компании состоит в том, чтобы помочь людям преодолеть страх, вселить в них оптимизм, придать уверенность в своих силах и настроить избирателей на участие в выборах именно 9 сентября. "Вместе с тем, осуществляя цели ТБМ по пропаганде белорусского слова, творчества белорусских поэтов, писателей и бардов, участие в мобилизационной компании позволяет объединению шире реализовать свое общественное предназначение", - подчеркнула Анисим. напiсаў выбірай 08.10.2005, 21:14 Literatur aus Belarus "Aber berührt nicht die Träume…" Lesung Dienstag, 18. November 2003, 20 Uhr Goethe-Forum, München Karten 6,-/4,- Euro Tel. 089.15921-387 goethe-forum@goethe.de Weißrussisch-deutsche Lyriklesung mit Volha Hapiejeva (Minsk), Sebastian H. Kahl (Moers), Żmicier Višnioū (Minsk) und Uljana Wolf (Berlin) Weißrussisch wird zunehmend aus dem öffentlichen Leben, aus Medien, Schulen und Universitäten verdrängt. Die Folgen für die Literatur liegen auf der Hand. Dennoch oder gerade deshalb haben sich im Geburtsland von Chagall Gruppierungen gebildet, die eine eigene Ästhetik verfolgen. Sie bauen eine Sprach- und Bildwelt des Surrealen: "In Belarus fliegt die Zeit nirgendwohin - sie fällt einfach durch ein Kanalisationsloch." (Volha Hapiejeva) Dem Herausgeber André Böhm und dem Goethe-Institut Minsk gelang es, Texte von 14 jungen Autorinnen und Autoren aus Belarus und Deutschland in der zweisprachigen Anthologie "Frontlinie" (Minsk 2003) zusammenzustellen, die in der Lesung vorgestellt wird. Volha Hapiejeva, geboren 1982 in Minsk, veröffentlicht seit 1998 Gedichte, übersetzt aus dem Englischen und Polnischen und studiert Linguistik. S. H. Kahl, geboren 1977 in Orsoy, publiziert in Literaturzeitschriften und war 2001 Teilnehmer der "poet-in-residence" – Schreibwerkstatt bei Volker Braun. Uljana Wolf, geboren 1979 in Berlin, veröffentlicht in Zeitschriften und Anthologien, Redakteurin des Labels KOOK berlin – new york. Żmicier Višnioū, geboren 1973 in Debrecen (Ungarn) Autor und Maler, bis 2001 Literaturberater beim weißrussischen Schriftstellerverband, Mitbegründer der Künstlerbewegung "Bum-Bam-Lit". Moderation: Tobias Lehmkuhl, Literaturkritiker (Berlin) In Zusammenarbeit mit dem Goethe Institut Minsk und der literaturWERKstatt Berlin Mit freundlicher Unterstützung des Auswärtigen Amtes напiсаў Forum Goethe-Institut 08.10.2005, 21:19 А які сумні наслідки мала знаменита акція спільного пожирання трупа Тітки2, здійснена колегами з літоб’єднання «Бум-бам-літ»3 на Московських могилках у ніч з 3 на 4 березня 1995 року! Переважна більшість учасників цього сабашу за якихось пару місяців перейшла у рідкий стан і невдовзі висохла на сонці, бо день тоді був погідний і будь-яка рідина перетворювалася на пару просто на очах. Тому закликаю нашу творчу молодь ставитися до магічних ритуалів, пов’язаних із поетичним натхненням, якомога обачніше. (…) З латини переклав Міхась Баярин З білоруської переклала Лариса Андрієвська 1 «Резонанс» («Рэзананс») – жахливо реакційна прорежимна політична програма на Білоруському телебаченні. Чиста гебельсівщина білоруського розливу. Проіснувала кілька років наприкінці 90-их. 2 Тітка – псевдонім класика білоруської літератури Алоїзи Пашкевич. 3 «Бум-бам-літ» – скандально відома в Білорусі літературна група, такий собі аналог українського Бу-Ба-Бу, тільки авторів було більше і віком вони були молодші. Існувала на початку 90-х і була розв’язана три роки тому. (Примітки Андрея Хадановіча). напiсаў Украіна молода 08.10.2005, 21:23 >Чарадзейства пісьма напрамкі звязана з асобай. "Правільны" пісьменнік — параза літаратуры. На мой погляд. напiсала anna 09.10.2005, 10:51< Згодны. Некаторыя сучасныя аўтары занадта хочуць падабацца публіцы (нават ня ўсёй, а свайму сэгмэнту аўдыторыі), а гэта шкодзіць дыялёгу, робіць яго павярхоўным - як і намер любым коштам шакіраваць чытачоў. Галоўнае, мабыць, - казаць іншым тое, што сапраўды цікава самому. напiсаў werk 09.10.2005, 12:28 Размаўляў з журналістам Максімам Крэкатнёвым, які ўжо некалькі гадоў жыве ў Маскве (удзельнічалі ў круглым стале пра пэрформанс для часопісу "Мастацтва"). Кажа, у Маскве авангарднае мастацтва зусім заняпала, усё робіцца дзеля грошай. Але пагадзіўся, што Масква ў глябальным і нават агульнарасейскім маштабе - гэта правінцыя. Дакладней, у кожнай краіне мастацтва разьвіваецца сваім шляхам. напiсаў werk 09.10.2005, 14:05 У чэскім выданьні "BABYLON" надрукавана апавяданьне Ігара Сідарука "Autobus barvy lila" ("Аўботус колеру бэз") пераклад - Ivona Malerova. У нумары таксама зьмешчаны: інтервію з Максам Шчурам Сяргея Сматрычэнкі "Z hlediska velkeho hmyzu"; вершы Макса Шчура; апавяданьне Алеся Асташонка "Prazdne lahve", пераклад - Volha Patapavova; артыкул Зьміцера Вішнёва "О soucasne beloruske literarni a kulturni scene"; апавяданьне Уладзімера Арлова "Ctyrka", пераклад - Fratiska Sokolova; апавяданьне Васіля Быкава "Mravenci", пераклад - Volha Patapavova; апавяданьне Альгерда Бахарэвіча "Belorusove na krist'alovych koulich", пераклад - Hanna Rakova. напiсаў навіны ТВЛ 09.10.2005, 14:13 D.Palitykon. Пра дызайн (думкі, што ўзьніклі падчас прачытаньня кнігі Юрася Барысевіча “Alter Nemo”) Барысевіч Ю. Alter Nemo. —Менск: Логвінаў; Санкт-Пецярбург: Невский Простор, 2003. —144 с.: іл. — (Другі Фронт Мастацтваў; Schmerzwerk) Ніколі не пісала рэцэнзіяў… Цьмяна сабе ўяўляю, хто такі той аднавокі амэрыканец Джо —Юрась Барысевіч… Што ж мне, няшчаснаму дызайнэру, у такім разе рабіць? Чалавеку ўласьціва найперш адгукацца на знаёмае, ва ўсім шукаць блізкія рысы. Сутнасьць рэчаў, узаемаадносіны зь імі чалавека схопленыя ў кнізе вельмі па-дызайнэрску. А касаваньне стэрэатыпаў у любой галіне — найулюбёны канёк маіх калегаў; разуменьне таго, што “лёгкі землятрус сьвядомасьці… ня толькі разбурае, але й зьбірае нанова” сэнс — адначасна разуменьне самой сутнасьці дызайн-дзейнасьці. Дык можа аўтар — таксама дызайнэр, прынамсі, паводле спосабу мысьленьня? І ў той жа час пададзены ў кнізе погляд на балючыя праблемы гэтай галіны — вельмі адстаронены, таму й крыху недакладны. Сам тэрмін “дызайн” згаданы толькі адзін раз (ст. 62) у зьвязку з “пытаньнем пра саманараджэньне”: “Дызайнэрскае праектаваньне цела дазволіць кожнаму стацца амаль такім жа шматаблічным, якім пакуль можа быць хіба што Бог, якога мы бачым штодня ў выглядзе зорнага неба, палаючага хмызьняку, тэлевізару альбо нейкай іншай істоты ці рэчы.” Панятак “дызайн” і ўвогуле разуменьне сутнасьці гэтай дзейнасьці сфармаваліся не адразу: было й атаясамленьне дызайнэра з аздабляльнікам, з рамесьнікам, са звычайным праектантам, і спроба “выгадаваць” нешта вартае, зьляпіўшы ў сыямскіх блізьнюкоў мастака й канструктара. Магчыма, у далёкай (а мо й ня вельмі) пэрспэктыве, акрэсьленай спадаром Юрасём, дызайнэр і стане роўным “Дырэктару Прыроды”, але пакуль што надаваць такую ролю сьціпламу маргіналу, захоўніку мяжы — не выпадае. І вось яно — неадчэпнае жаданьне ўзяць нажніцы, парэзаць старонкі на кавалкі й скласьці з асобных выказваньняў нешта накшталт партрэту “непазнанага захоўніка быцьця” (гэта ўжо цытата з Галіны Лолы, чый досьвед мэтафізычнай транскрыпцыі дызайну паспрабую скарыстаць як ратавальны арыентыр, які дапаможа выкараскацца зь “вееру вобразаў”, шчодра разгорнутых у тэксьце Барысевіча). Менавіта блытаніна ў адценьнях сэнсаў, якімі да сёньня надзяляюць дызайн — гэтае не-мастацтва, не-рамяство, не-праектаваньне й г.д. — прымушае не шукаць новых магчымасьцяў яшчэ раз нешта сказіць, а адсякаць тое, што ўжо наслоена. Такім чынам, пачнем. Няздатны паставіць сябе на месца іншага чалавека й сам ніколі ня здолеў бы стацца іншым, перавыхаваць рысы асобы й твару на новы ўзор. Здольнасьць прыняць нешта як іншае — той пункт адліку, зь якога пачынаецца сутнаснае разуменьне дызайну. Адносіны чалавека з рэчамі складаюцца па-рознаму: пераважна праз уварваньне й перастварэньне. Пакуль чалавек на сваёй скуры не адчуе хісткасьці такога стаўленьня, у поле ягонага зроку не трапляе іншы шлях пошуку апірышча ў варожым сьвеце — спосаб зжываньня зь існым, уладкаваньне ў ім, што ўсьлед за Гайдэгерам назавем “уменьнем-быць-у-сьвеце”. Чалавек пачынае выбудоўваць адносіны з рэчамі як з роўнымі сабе, як зь Іншым, дакладней, як зь іншым я: “Блізка да нас тое, што мы звычайна называем рэчамі”. (М.Гайдэгер) “Мы ўпарта гойсаем па крамах альбо музэях у пошуках рэчавых доказаў нашага існаваньня.” (Ю.Б.) Вельмі карэктна Юрась Барысевіч вызначае нашыя адносіны з рэчамі як сымбіёз. Але ж каб узьдзейнічаць на асобу, рэч павінна раскрыць свой сэнсавы патэнцыял. Акт праявы сэнсу — Падзея. “Мы малюем, каб убачыць, а не малюем тое, што бачым.” (М.Пруст) Дзеля таго, каб нешта адбылося, яно павінна быць зразуметым, а “разуменьне ўвогуле ня можа быць ухоплена як усьведамленьне нечага, што можа быць вылічана, цэлае самога зьдзяйсьненьня разуменьня ўцягнутае ў падзею, ёю апасродкавана й ёю прасякнута.” (Г.Гадамэр) Падзея, Разуменьне — усё гэта тая Мяжа, што дае шанец нечаму ажыцьцявіцца. Для Гайдэгера праўда быцьця выступае як мяжа, якая дае Магчымасьць зьдзейсьніцца мэтафізычнаму запытаньню пра існае. Нягледзячы на тое, што розныя тэарэтыкі дызайн-дзейнасьці па-рознаму яе вызначалі, амаль усе яны знаходзілі аб'ект свайго здумленьня на мяжы: вытворчасьці й спажываньня; галечы й багацьця; разьліку й прадчуваньня, інтуіцыі; карысьці й прыгажосьці. “Дызайн кажа сябе на мяжы, якая падзяляе сьвет сакральнага й прафаннага, трансцэндэнтнага й існага.” (Г.Лола) Гэта ўменьне-быць-у-сьвеце, заклапочанасьць рэчамі й клопат пра блізкае бытнае, якое — па-дызайнэрску ўладкаванае — не варожае чалавеку, не паглынае яго й увесь час сьведчыць пра быцьцё. “Вопратка абмяжоўвае дыяпазон нашых эмоцыяў…, але дазваляе быць розным, заўсёды гатовым да зьменаў у існуючым стане рэчаў.” (Ю.Б.) Магчымасьць пераўтварэньня ў пэўных умовах уласьцівая ўсяму наяўнаму: і чалавеку, і жывёле (да плятонаўскага “чалавек — гэта жывёла зь дзьвюма нагамі й бязь пер'я” можна дадаць выслоўе, што любіць паўтараць адзін з аўтараў тэорыі дызайн-дзейнасьці менскай школы А.Чарнышоў: “Чалавек розьніцца ад жывёлы адно тым, што мае мяккую мочку вуха”), і рэчам: “Нават стандартная рэч набывае экзыстэнцыяльную глыбіню, параўнальную з чалавечай індывідуальнасьцю, калі яна выкарыстоўваецца ня толькі паводле свайго прызначэньня.” (Ю.Б.) Справа дызайнэра — акрэсьліць прастору, у якой рэч атрымае мову, абудзіцца да жыцьця. “Заклапочанага быцьцём памежніка” цікавіць найперш ня зьмест, а ўмовы ўзьнікненьня гэтага зьместу. “Не мастак нараджае твор, а майстэрня. Адпаведнік майстэрні не жанчына, а сям'я, альхімічны шлюб аўтара й матэрыялу.” (Ю.Б.) У даляглядзе дызайна твор ацэньваецца найперш паводле арганічнасьці ўваходжаньня ня толькі ў сьвет майстэрні, але больш шырока зразуметага жыцьцёвага асяродзьдзя. У гэтым сэнсе панятак “дызайн” шырэй за мастацтва. Рэч можа выявіць сваю Сутнасьць толькі на сваім Месцы. Дарэчна разьмясьціць рэч — значыць даць ёй існаваньне. Таму наш “захоўнік быцьця” ня вольны ў выбары месцаў, што адразу розьніць яго ад традыцыйна зразуметай творчасьці: “Не ўкарэнены ў сьвеце рэчаў, ён не ўпрыгожвае й не перабудоўвае, не стварае новага, а такім чынам надае рух рэчам, што яны апынаюцца на сваіх месцах.” (Г.Лола) Месца — не выпадковасьць. Разьмясьціць рэчы — стварыць той блізкі сьвет, у якім чалавек таксама апынаецца на сваім месцы, а бытаваньне стаецца тоесным быцьцю. Але ж і разьмясьціць — не зафіксаваць: сьвет “мігціць” рухам месцаў. “Чалавек ніколі не памыляецца. І праўда й мана аднолькава добра адлюстроўваюць падзеі ў сьвеце… У сьвеце татальнага (таталітарнага?) плюралізму хопіць месца й нядаўняму культу Бацькі ўсіх народаў, і цяперашняму культу Зялёнага Джорджа, і найстаражытным татэмічным культам.” (Ю.Б.) Для дызайнэра гэта аксіёма. Таму ён “трансцэндэнтальна абыякавы” пры вывядзеньні рэчы з патаемнага (ён ведае праўду пра тое, чаму шукаючы апірышча, чалавек ніколі яго не атрымлівае). А чалавек ведае, што апірышча на рэчы ілюзорна, але насуперак гэтаму веданьню будуе на пяску “як на камяні”. Нават калі (маральна-этычнага, псыхалягічнага аспэктаў чапаць ня будзем) нейкі рэжым зацягвае дызайнэра ў кола сваіх патрэбаў і ідэяў, ён ня ў стане кіраваць творчым працэсам. Можна густоўна аздобіць першамайскую, ці якую яшчэ, дэманстрацыю, згарманізаваць чырвонае зь зялёным празь белае, выканаць усё ідэальна з гледзішча законаў кампазыцыі, колеразнаўства, канструяваньня, адпаведна з найсучасьнейшымі й наймаднейшымі тэндэнцыямі ў графіцы ці формаўтварэньні. Але калі твор спрабуе прыжыцца ў рэальных умовах, адразу бачна — лажа (амаль прафэсійны дызайнэрскі тэрмін), рэч-не-на-месцы. І лёс Баўхаўза, зьнішчанага фашыстамі, ВХУТЭМАСу (усесаюзныя мастацка-тэхнічныя майстэрні), расфармаванага камуністамі, шлях станаўленьня й сталеньня айчыннай школы дызайну — вельмі паказальныя. “У эпоху рамеснай вытворчасьці рэч была адбіткам асобы свайго стваральніка, матэрыялізаваным жэстам (увесь гэты сьвет таксама разглядаўся як жэст найвышняга творцы). <…> Спажывецкую ідэалёгію можна зьвесьці да наступнага тэзысу: каб зьмяніць жыцьцё да лепшага — ня трэба нічога зьмяняць у грамадзтве, у сацыяльных адносінах, дастаткова вырабляць больш дасканалыя рэчы й мець магчымасьць іх набываць… Let's make things better!” (Ю.Б.) У імгненьне вока нашае жыцьцё запоўнілася поцьмай прадметаў на ўсе густы й дзеля самых разнастайных патрэбаў. “Настала эпоха канца рэчаў. Зараз яны патрэбны адно дзеля таго, каб захапляцца дызайнам.” (Ф.Старк) Ва ўсіх гэтых зьявах выяўляе сябе амбівалентнасьць дызайну. (Нават шызарэаліст разумее: адчапіцца ад рэчаіснасьці немагчыма.) У постмадэрновым сьвеце “дарэчы” пераўтвараецца ва “ўсё, што заўгодна”, клопат пра існаваньне падмяняецца клопатам пра выгляд. Постмадэрн імкнецца перацягнуць дызайн у наяўнае, пазбавіць далучанасьці да сакральнага й, тым самым, пазбавіць сутнасьці. Паўсюдна — мутацыі рэчы-тэксту. Але ж гэта й урадлівая глеба для буяньня генію дызайнэра. Ягонае царства. Рэч ужо ня “іншы я”, яна жыве сваім жыцьцём, і чалавек кантактуе зь ёй у трохі “ссунутай” прасторы. “Адсутнасьць блізкасьці вядзе да панаваньня недалёкага.” (М.Гайдэгер). Клясык беларускай дызайн-думкі — І.Герасіменка кажа: “Спажывецкая залежнасьць шматузроўневая, і рабства, насамрэч, пачынаецца не з набыцьця… прадукцыі… Аддаваць перавагу якаснай тэхніцы й інфармацыі перад няякаснымі — натуральна. Спажывецкае рабства пачынаецца з адчуваньня, што без усіх гэтых набыткаў ты — не чалавек (а гэта ўжо іншая форма залежнасьці: ці то інтэлектуальная, ці то псыхалягічная, яе нават цяжка вызначыць (наркатычная? — С.Д.)), таму супрацьстаяць ёй магчыма толькі мастацкімі (чытай: сутнасна дызайнэрскімі — С.Д.) сродкамі.” “Хто ў стане ісьці да крыніцы, таму ня варта ісьці да крынкі.” (Леанарда да Вінчы) “Наркатычныя рэчывы, што ўжываў першабытны чалавек (у Бібліі яны згадваюцца ў вобразе яблыка) былі непасрэднай прычынай зьяўленьня ў нашых продкаў абстрактнага мысьленьня.” (Ю.Б.) Рэч толькі тады намі спасьцігаецца, калі мы пераўтвараем яе ў абстрактны вобраз, у схему, калі пазбаўляем яе жыцьця: каб існаваць дзеля нас, яна павінна перастаць быць тым, чым яна ёсьць. Гэтым прынцыпам кіруецца дызайнэр у сваёй практычнай дзейнасьці. “Магчыма, менавіта гэтая навала тавараў абудзіць нарэшце здольнасьць вылучаць істотнае, “увайсьці ў чарговы этап эвалюцыі чалавечага роду.” (Ю.Б.) Сузіраючы ўпадабаныя твары, “мы занураемся ў вобразы, у якіх нечакана пазналі сябе альбо тых людзей, безь якіх не ўяўляем свайго жыцьця. Вядома, нашае дзяжурнае “я” захоўвае пэўную аўтаномію ад таго, што яно бачыць… інакш бы мы ніколі ня здолелі вярнуцца ні з чужога партрэту, ні з гэтага сьвету наагул.” (Ю.Б.) Дэвіз дызайнэра, сфармуляваны яшчэ вялікім геніем Адраджэньня, гучаў як “hostinato rigore” (настойлівая строгасьць), а зараз трансфармаваўся ў больш экспрэсіўнае “Аддаючыся шаленству — памятай сябе!” “Калі займаесься чымсьці ўсур'ёз, часта атрымліваецца толькі вынік, а больш нічога добрага.” (Ю.Б.) Так, забаўляць, эпатаваць, дарыць асалоду — справа астатніх. “Галоўнае прызначэньне сучаснага мастацтва — падрыхтаваць гледачоў (артысты ўжо гатовыя) да прыходу постгуманістычнае эры.” (Ю.Б.) Леанарда да Вінчы ведаў, што гэта такое — “удасканальваць рэчаіснасьць”, таму пакінуў як запавет сваім вучням (кожны дызайнэр — вучань “лятацеля, сякеры, пераможцы нораў шэрых”): “удасканальваць можна толькі інструмэнт, які імітуе элемэнты сусьветнага ладу, але ніяк ня самі гэтыя элемэнты. “Удасканаленьнем” іх можна толькі давесьці да згубы.” У эпоху постмадэрну дызайнэр — цынік. Ён сакралізуе прафаннае й прафануе сакральнае, для яго няма нічога забароненага, але ёсьць сьвятое — быцьцё. Гэта Мэдыюм нашага сьвету, што карэгуе працэс пераўтварэньня рэчаў у знакі й знакаў у рэчы. І зноў да саманараджэньня: калі Дызайнэр будзе прымаць “замову” ад чалавека з умоваю задаволіць усе ягоныя хэньці, то, магчыма, і ўлічыць нешта падчас працы, але вынік можа быць зусім нечаканым для замоўцы. Бо, павернуты тварам да “ёсьць” (між іншым, ня толькі павярнуцца тварам, але яшчэ бачыць і разумець месца, зь якім працуеш — праблема для шмат каго зь нібыта прафэсіяналаў), сваёй непраніцальнай, на першы погляд, патыліцай ён адчувае ўсю вусьцішную халоднасьць “няма”, выслухоўваючы нейкія патрабаваньні, у выніку застаецца непрабівальна глухім і робіць усё такім, якім яму адкрылася наяўнае ў сваёй сутнасьці. Як толькі ў нашым маргінале прачынаецца прага да ўлады (г.зн. жаданьне быць цэнтрапалеглай фігурай), ён робіць крок насустрач людзям, а значыць — крок ад сутнасьці прафэсіі. Інакш кажучы, калі дызайнэр адчуе і як сьлед прачуе, што чалавецтва блізкае да высновы: сапраўды варта сюды вяртацца пасьля сьмерці, то яго прафэсійнай справай будзе сфармуляваць “саманараджэньне” як спажывецкую каштоўнасьць і, адпаведна, стварыць вобраз, а потым і ўзор таго, як бы гэта магло найлепш ажыцьцявіцца, у якім выглядзе зьявіцца навастворанаму й колькі разоў. Магчыма, будзе некалькі варыянтаў, магчыма — адзін. Чалавек будзе выбіраць з таго, што здолее прапанаваць яму дызайнэр, а не наадварот. Фарматворчасьць дзеля фарматворчасьці, калярова-плястычныя, “расава-тэхналягічныя” ці якія яшчэ варыянты — справа стылістаў, а гэта ўжо зусім іншая прафэсія. Але ж магчыма таму, што я — выкапень, увасабленьне тае даволі рэдкае зьявы, калі чалавек, жывучы ў Менску, лічыць гэтае месца/ -та сваім, бо мой прапрадзед быў у свой час тут сябрам гарадзкой Думы (ягоная маці й жонка пахаваныя на Кальварыі), бо нарадзілася й пачала жыцьцё ў доме прадзеда, да таго ж зьяўляюся трэцім “мастакоўскім” каленам свайго роду, — сьвята веру ў бацькава: дызайн вядзе народы да росквіту. (А.Длатоўскі, першы прэзыдэнт Саюзу дызайнэраў Беларусі) Ну вось, здаецца, ніякай рэцэнзіі не атрымалася. Хаця што па сутнасьці ёсьць рэцэнзіяй — крытычны водгук ці вяртаньне сэнсу? Здаецца сам тэкст выкарыстала па прызначэньні, нягледзячы на тое, што фрагмэнты злучала менавіта “паводле сюжэту”, а ня “колеравай ці акустычнай гармоніі”, паводле “падобнага смаку словаў ці зрокавых вобразаў”, але не “трансфармуючы лягічна пэрспэктыўнае пісьмо ў плынь адвольных і пераканаўчых асацыяцыяў”. Адным словам, “чытала крыху “не ў нагу” з думкамі аўтара. Да таго ж самы файны спосаб нешта ўцяміць самому — паспрабаваць патлумачыць гэта іншаму (нібыта свайму другому “я”). А кніжку ня выкіну — пастаўлю на тое месца, што ёй пасуе — туды, дзе захоўваю ўсё на сёньня цікавае й патрэбнае. O, mon Dieux! Quelles yeux… Сьвятлана ДЛАТОЎСКАЯ. ———————————————————————————————————————— напiсаў Паміж № 3 09.10.2005, 17:43 Рэалізм літаратуры, як бачна, можа быць розным. Сымпатычна, что рэалізм беларускай літаратуры пачынае адсьвечваць рознымі водбліскамі. Іранічным. Магічным. Мадэрновым. Сюд-туд, а знаходзіць чытач раскошу добрага чытаньня — не заўсёды там, дзе шукае… Прыкладам, ARCHE можна прабачыць інтэлектуальныя «завароты», калі падумаеш, што менавіта ён адкрыў для чытачоў Еву Вежнавец ды Андрэя Хадановіча. Прыкладам, калі адкрываеш украінскую газэту «Cамостійна Україна» і бачыш там «Коли б Лукашенком був я…» Юрася Барысевіча… Словам, у такіх акалічнасьцях яшчэ можна заставацца чытачом. Чытач беларускі як гатунак або, па-батанічнаму, «культывар», ня вымрэ пакуль. Дзякуй за гэта беларускім пісьменьнікам, якія, падобна, таксама ня вымруць пакуль. Натальля Бабіна напiсаў werk 09.10.2005, 17:53 Імпазантная літаратарка Вольга Гапеева вырашыла паспрабаваць сябе ў новым амплюа ды выступіла ў якасьці рэжысэра сваёй уласнай п'есы "Калекцыянэр". Ролі ў гэтай абсурдовай дзеі выконваюць пераважна яе літаратурныя паплечнікі: Альгерд Бахарэвіч, Вальжына Морт, Віктар Жыбуль, Джэці. Музыку да пастаноўкі напісаў лідэр вядомай сярод эстэтаў каманды "Рацыянальная дыета" Макс Вяльветаў. Прэм'ерны і пакуль адзіны паказ адбыўся ў рамках фэстывалю "Тры дні", што праходзіў у Музэі гісторы беларускай літаратуры. напiсаў malsukceso de semajno 09.10.2005, 18:15 ПОСТАВАНГАРДЫЗМ І ПЭРФОМАНС Пачатак кастрычніка у Менску быў адзначаны фэстам прадстаўнікоў нэабеларускай літаратуры. Свята доўжылася тры дні, на працягу якіх творчыя асобы змаглі заявіць аб сваіх магчымасцях і памкненнях. дарэчы, вельмі сімвалічна, што само дзеянне адбывалася ў музеі гісторыі беларускай літаратуры. Вы можаце спытаць: "Што такое нэабеларуская літаратура, і хіба такія асобы, як Барадулін, Арлоў, Глёбус адносяцца да літаратуры мінулага?" Вось у гэтым і ўся справа, што на фоне беларускай літаратуры ды культуры ў цэлым з'явілася групоўка людзей (Зміцер Вішнёў, Альгерд Бахарэвіч, Ілля Сін, Вольга Агапеева), якія назвалі сябе "Другім фронтам мастацтваў" і пачалі ствараць новую літаратуру. Новую у тым сэнсе, што ў мастацкіх творах выкарыстоўваюцца сюжэты, не зусім характэрныя для "стандартнай" літаратуры, а вырашэнне ўзнятых праблем адбываецца новымі, зусім невядомымі і невыкарыстанымі ў літаратуры папярэдняга перыяду шляхамі. Аналізуючы большасць твораў гэтых аўтараў, можна прыйсці да высновы, што асноўнымі праблемамі, якія хвалююць новае пакаленне творчай моладзі, з'яўляюцца: ўзаемаадносіны чалавека з чалавекам і адносіны чалавека да самога сябе, праблема будучыні беларускай нацыі ды шэраг іншых тэмаў, актуальных на сённяшнім этапе развіцця Беларусі. Тэмы, здаецца не новыя, але ж падыходы па іх вырашэнні ўражваюць. Каб быць менш галаслоўным, прывяду невялічкую цытатку з кнігі Альгерда Бахарэвіча "Натуральная афарбоўка": "… Ён па-майстэрску праскочыў міма чалавека ў аранжавым гальштуку й хутка дагнаў дзядзьку ў чорным, які вёў беларусаў да клетак. Беларусы былі ўсе мокрыя і зблізку не такія прыгожыя, але нічога, такая ў іх праца. Хлопчык падыйшоў да іх. "Можна пагладзіць?" - запытаў ён, дрыжучы ад нецярпення. "Ты як сюды прапоўз?" - вохнуў дзядзька. Але насамрэч ён быў добрым і чулым чалавекам, які любіў не толькі жывёлаў, але і дзяцей. Хлопчыку нават дазволілі пакарміць беларусаў праз клетку". Асобнае месца ў вышэйузгаданым фэсце мела мастацтва пэрфомэнсу. З'ява для Беларусі новая, але ў краінах захаду даволі распаўсюджаная. Пэрфомэнс, калі казаць спрошчана, наколькі гэта толькі магчыма ў дачыненні да гэтага віду мастацтва, – ёсць новы этап у развіцці драматургіі поставангардызму. Прычым перад публікай могуць выконваць пастаноўку як некалькі удзельнікаў (менавіта ўдзельнікаў, а не акцёраў), так і адзін чалавек. Адметнай рысай драматургіі поставангардызму з'яўляецца і тое, што твор можа выконвацца экспромтам і з прыцягненнем у якасці удзельнікаў відовішча саміх гледачоў. Такім чынам, аўтары перфомэнсу ў некаторых выпадках правакуюць гледачоў ды саміх выканаўцаў, у выніку чаго не заўжды з упэўненасцю можна ведаць, чым скончыцца дзеянне. Ад папярэдніх літаратурных плыняў перфомэнс пераняў моцны псіхалагізм дзеяння, мнагазначнасць вобразаў ды сімвалаў, тэндэнцыю да памяншэння колькасці ўдзельнікаў відовішча (так званы тэатр аднаго акцёра). Сярод асноўных прынцыпаў, якія даюць падставу казаць пра з'яўленне поставангардысцкагай драмы – адсутнасць галоўнай дзеючай асобы. Канешне, такая там ёсць, але ж яна не мае матэрыяльнага ўвасаблення, гэта значыць, што на першае месца ставяцца чалавечыя неасэнсаваныя рэфлексы, alter ego чалавечага існавання. Вось вам апісанне пэрфомансу, які прэзентаваў творчасць Зьміцера Вішнёва: Удзельнічае тры чалавекі. Сам Зьмій Віш (у сэнсе Вішнёў) і два памочнікі. Усё дзеянне суправа-джаецца псіхалагізаванай музыкай, як паведаміла мне сяброўка, у выканаўстве і аўтарстве Вішнёва. На месцы дзеяння адзін чалавек дастае з торбачкі зялёнага кракадзільчыка і пачынае на мармуровай падлозе музея гісторыі літаратуры рубіць ні ў чым не павінную тушу жывёліны на часткі. Зьмій Віш, разам з памочнікам, які сваёю вопраткаю надта нагадваў Смерць з малюнкаў мастакоў Рэнесансу, замазвалі жоўтай фарбай адзін з малюнкаў самога Вішнёва (да, забыў вам паведаміць, Вішнёў яшчэ лічыцца мастаком. Аб поставангардысцкім мастацтве мы паспрабуем зрабіць асобны артыкул). Пасля Вішнёў абматаў свой твор нейкім, адмыслова прынесеным для гэтай мэты дротам, і, напрыканцы ўсяго дзеяння, знішчыў уласнаручна свой малюнак… Да адметнасцяў другога дня можна аднесці прэзентацыю п'есы Вольгі Гапеевай пад назвай "Рэканструкцыя неба". П'еса даволі складаная па сваім успрыманні, насычаная вобразамі-сімваламі і паўзамі, ад чаго асэнсаванне ўбачанага робіцца вельмі няпростым і неадназначным. Адна з маіх знаёмых пасля п'есы вельмі ціха на вуха спытала ў мяне: "Ты што-небудзь зразумеў?" Рэзюмуючы напісанае можна сказаць, што поставангардызм – гэта з'ява, якая толькі нарадзілася на нашай культурнай ніве, таму казаць пра тое, што гэты накірунак цалкам сфармаваўся, пра ўплывы поставангардызму на іншыя накірункі, яшчэ ранавата. Адзінае, што можна сцвярджаць з упэўненасцю – "Другі фронт мастацтваў" заявіў аб сябе на поўныя грудзі, ці, кажучы ў духу поставангардызму, на поўныя жабры. Андрусь Ляўчук напiсаў Дзедзіч 09.10.2005, 18:23 16 красавіка 2004 г. №16/4253: Альгерд Бахарэвіч: “Большасць пісьменнікаў — добрыя журналісты, але кепскія літаратары” Аднойчы аўтар гэтых радкоў, студэнт факультэта журналістыкі, праходзіў практыку ў адным з выданняў, якія, хоць і не маюць багатых накладаў, але чамусьці завуцца “шматтыражкамі”. Сярод супрацоўнікаў адзін задужа выдзяляўся нейкай “адарванасцю”, пакуль не прызнаўся: “Насамрэч, я кніжкі пішу. А тут працую, каб з голаду не памерці”. Гэты чалавек аказаўся маладым беларускім літаратарам Альгердам Бахарэвічам. Эксперыментальны негатыў — На мой погляд, у мастацтве XXI стагоддзя можна прасачыць дзве дыяметральна супрацьлеглыя плыні. Першая — “больш пазітыву ў масы” — зараз характэрная для ЗША і Расіі. Еўрапейская і, у прыватнасці, беларуская творчая думка, вызнаюць іншую рэлігію: негатыў ёсць адзіным мастацтвам. Дарэчы, назву творчай суполкі Schmerzwerk, удзельнікам якой ты з’яўляешся, можна перакласці як “Завод па вытворчасці болю”… — Лічу, што думаць пра нейкія там масы — гэта апошняя справа і наогул не павінна хваляваць творчага чалавека. Мне здаецца, галоўная задача пісьменніка — думаць перш за ўсё пра свае творчыя задачы, а не “рабіць так, каб было цікава іншым”. І глыбока перакананы ў тым, што ніякі добры, таленавіты твор немагчымы без негатыву. Мастацтва нараджаецца з болю, мастацтва — гэта заўсёды канфлікт: чалавека з грамадствам, чалавека з чалавекам, канфлікт сітуацый, выпадкаў. Я не бачыў, не чытаў і не чуў твораў, якія нарадзіліся б з нейкага пазітыву. Мне здаецца, гэта глупства, калі чалавек, які адчувае сябе шчаслівым, пачынае пісаць кнігі, музыку альбо карціны. Негатыў — неад’емная частка, першааснова мастацтва. — Вельмі спрэчна… А табе не здаецца, што ты ствараеш кнігі для вузкай чытацкай аўдыторыі? — У вельмі неардынарнага пісьменніка Макса Фрая ёсць кніга, якая так і называецца: “Кніга для такіх, як я”. Вось я таксама пішу “для такіх, як я”: людзей чулых, злых, вельмі ранімых — і ў той жа час вельмі тонкіх, якія любую жыццёвую сітуацыю, праблему ўспрымаюць вельмі балюча. Пры тым, я не думаю, што майго чытача можна ідэнтыфікаваць па полавых ці ўзроставых прыкметах. Гэта — і зусім малады чалавек, і чалавек, якому 30, 40 гадоў. — Калі твор нараджаецца з болю, то відавочна, што боль гэты — аўтарскі. Сучасных літаратараў якраз і абвінавачваюць у тым, што іх творы з’яўляюцца выключна аўтабіяграфічнымі, і што яны не здольныя стварыць іншых персанажаў, акрамя сябе і людзей, з якімі яны знаёмыя. — Ёсць на Беларусі пэўныя крытыкі, якія мяне абвінавачваюць у тым, што сваёй творчасцю я спрабую пераадолець нейкія ўласныя комплексы, страхі. Мне здаецца, што гэта вельмі вялікая памылка — атаясамліваць пісьменніка з яго героямі. З другога боку, пісьменнік — гэта чалавек, і ўсё, што ён піша, нараджаецца з перыпетый жыццёвага доследу. Я ж лічу сябе здольным “спараджаць” цэлыя гарады новых істот. У маіх кнігах ёсць персанажы, якія атрымаліся жывымі і ў якіх ад мяне няма нічога. Я іх проста прыдумаў. —Можна сказаць, што кніга для цябе — сапраўдны эксперымент? —Я б нават зазначыў, што кніга — гэта гульня. Яе можна параўнаць з камп’ютэрнай гульнёй, квэстам. А яшчэ — з рэаліці-шоу, у якім аўтар праводзіць кастынг персанажаў-характараў і прыдумляе сцэнарый. А калі нехта з чытачоў пазнае сябе ці мяне — гэта чыстае супадзенне, ці фантазія чытача. Руйнаванне стэрэатыпаў —Твая першая кніга “Практычны дапаможнік па руйнаванні гарадоў” ужо сваёй назвай нагадвае “Байцоўскі клуб” Чака Паланіка. Ці можна тут праводзіць нейкія паралелі? —Не; не можна. У цэлым я даволі скептычна стаўлюся да сп. Паланіка. Мая першая кніга атрымалася дастаткова сумбурнай, таму што ў ёй проста адвольна скампанаваныя тэксты 1997-2001 гадоў, не аб’яднаныя з іншымі ані персанажамі, ані агульнай ідэяй. —Але мне падалося, што падабенства з Паланікам — у элеменце нейкай нянавісці да чалавецтва… —Можа, гэта будзе гучаць смешна, але я не люблю чалавецтва — бо лічу, што яно таго не вартае. Любіць чалавецтва — гэта значыць любіць самога сябе, а самога сябе мне любіць няма за што. Калі б я быў абцяжараны гэткімі пачуццямі, то быў бы здаровы — і псіхічна, і фізіялагічна; не пісаў бы кнігі і не самаўдасканальваўся б. У назве першай кнігі прысутнічае вельмі важнае, на мой погляд, слова — “руйнаванне”. Гэта — феномен зямлянаў, таму што чалавек заўсёды руйнуе сябе і ўсё навокал — а стварае вельмі мала. Хочацца думаць, што адрозніваюся ад сучасных літаратараў — але не тым, што больш таленавіты. Я — больш логацэнтрычны пісьменнік. У адрозненне ад шматлікіх сучаснікаў, я ўсё яшчэ веру, што словам можна нешта змяніць; і слова можна бясконцую колькасць разоў відазмяняць, пераасэнсоўваць — і яно набывае ўсё новыя значэнні. Яго можна прыстасоўваць да ўсё новых і новых метафараў. Я не згодны з думкай, што словы скончыліся… Мне здаецца, што самая страшная на сёння тэндэнцыя — калі на змену літаратуры з яе культам слова прыходзіць замаскіраваная пад літаратуру журналістыка, калі на першым месцы ўжо стаіць пытанне “што пісаць”, а не “як пісаць”; калі сюжэт робіцца першасным. У сімпатычных мне пісьменнікаў — Графа, Набокава — слова якраз аблашчанае. — Ці не падаецца табе, што лексіка, скарыстаная ў тваіх кнігах, некалькі складаная для ўспрымання чытачамі? —Мабыць, так… Аднак я вырашаю гэтую праблему па-свойму. Да прыкладу, у “Дапаможніку…” ёсць апавяданне “Гюнтэр Вальдхоф”, напісанае адначасова на чатырох мовах: беларускай, трасянцы, нямецкай і рускай. Мне здавалася, што гэта няшчыра і проста крывадушна, калі персанажы маіх твораў усе пісьменна, добра размаўляюць па-беларуску — а твор жа вельмі рэалістычны. Таму яны ўсе размаўляюць па-свойму, і большасць, зразумела, на трасянцы. Мат трэба абгрунтоўваць! —Я ведаю, што твае творы перакладаліся на некалькі замежных моў. — На нямецкую, а яшчэ польскую і ўкраінскую былі перакладзены апавяданні. На нямецкую былі перакладзены мае вершы 90-х гадоў. Некалькі ўвайшло ў зборнік “Лінія фронту”, што выдадзены ў Мінску напрыканцы 2003-га пры падтрымцы Інстытута Гётэ. Але зараз я вершы амаль не пішу… —?.. —Ведаеш, проза мне прыносіць такое задавальненне, адкрывае столькі магчымасцяў… Яе напісанне цешыць і галаву, і рукі, і сэрца. А паэзія… мне здаецца, апошнім часам яна знаходзіцца ў заняпадзе ва ўсім свеце. Яшчэ што сумна: літаратура зараз усё больш становіцца “заняткам” для адзінак. Я маю на ўвазе як аўтараў, так і чытачоў. Бо тыя дрэнна змайстраваныя рэчы, якія зараз карыстаюцца попытам на рынку — дэтэктывы і іншыя неглыбокія “пісанкі” — гэта хутчэй да журналістыкі адносіцца, чым да літаратуры. А журналістыка, прабач,— гэта перш за ўсё сфера абслугоўвання чалавека. У літаратуры іншыя задачы. Большасць пісьменнікаў — і ў нас, і за мяжой — добрыя журналісты, але кепскія літаратары. — Дык ты можа, адмоўна ставішся да такіх імёнаў-брэндаў, як Павіч, Каэльо, Муракамі?.. — Каэльо лічу добрым філосафам — мне вельмі сімпатычны ягоны светапогляд, але дрэнным пісьменнікам. І я ахвотна веру ў тое, што ён піша свае кнігі “за некалькі тыдняў”. Сапраўды, каб пісаць такое, шмат часу не трэба. Павіч — пісьменнік надзвычай інтэлектуальны, і я такім станавіцца не збіраюся. Модны Умберта Эка мне страшэнна падабаецца; я мяркую, ён геніяльны выкладчык, здольны выкладаць свой прадмет праз мастацкія творы. Прызнаюся, дагэтуль не чытаў ніводнага радка Муракамі: дзіўна, але пры ўсёй яго папулярнасці мне ні адна яго кніга ў рукі дагэтуль не трапляла. Хаця не… адзін радок усё ж такі прачытаў. Аднойчы ехаў у метро, і справа ад мяне сядзеў чалавек з томікам Муракамі, і злева — таксама. Нахіліўся да аднаго і прачытаў — літаральна адзін радок. — У гаворцы тваіх персанажаў часам трапляюцца нецэнзурныя выразы. Ці мэтазгодна іх ужыванне ў літаратуры ці не даніна гэта модзе? — На мой погляд, гэтая з’ява мае права на існаванне ў літаратуры. Мэта маіх твораў — максімальная рэалістычнасць, і з гэтых пазіцый было б крывадушным ігнараваць іх, рабіць выгляд, быццам бы ні адзін чалавек іх не ўжывае. Але калі іх ужыванне становіцца самамэтай — гэта, вядома, кепска. На мой погляд, ніхто не павінен заганяць пісьменніка ў пэўныя рамкі, указваць яму на тое, што і як трэба пісаць. Любы чалавек мае права пісаць тое, што хоча — нават графаман. Літаратура не павінна падпарадкоўвацца дзяржаўным ці сацыяльным правілам. Мікалай АНІШЧАНКА напiсаў ЛіМ 09.10.2005, 18:27 Вершы Жыбуля: www.art-mission.com/gallery/lgm3.phtml напiсаў werk 09.10.2005, 21:12 Захад ёсьць Захад На пад’езьдзе да Берасьця бэтонныя платы ўкрытыя графіці — высокае мастацтва, прыродны бумбамліт. «Як сьпеў — першы, каханьня, — зь якога і ўзьнікла зямля», — так пяе берасьцейскі ўнівэрсытэцкі рок-гурт «Сьцяна». У часы майго маленства такога не было. Сярод графіці ўсьцяж — Зубр, Край. Край, Зубр. Ніводнага разу — БРСМ. (…) Андрэй Дынько напiсаў НН 09.10.2005, 21:42 Усевалад Гарачка “Пралетарскія песні” 13.01.2005 (22:44) Кніга Усевалада Гарачкі «Пралетарскія песні» выйшла у выдавецтве Ігара Логвінава на пачатку мінулага года зь вяялікім спазьненьнем. У зборніку апынуліся творы, напісаныя паэтам як дзесяць год таму, так і зусім нядаўнія. Публікуючы гэтую рэцэнзію на нашым сайце таксама з некторым спазьненьнем, спадзяемся усё ж у ёй вызначыць сацыяльнае аблічча «белаарускага авангарду» канца 20 стагодзьдзя. Навзва зборніка «Пралетарскія песьні» адразу выклікае асацыяцыі з эпохай сымуляцыі індустрыяльных радасьцяў, да якіх беспасьпяхова імкнуліся прывучыць бальшавікі. У гэтай назве ёсьць і пэўная дзёрзкасьць і раазрыў з традыцыяй і постмадэрнісцкая іронія. Беларускім паэтам было дазвоелена пісаць пра пастаральныя краявіды, любоў да радзімы-маці, жанчыны і вясны. Купалаўскае «я-пралятар, яшчэ учора-раб пакутны, цяпер зямлі ўсёй уладар…» бадай што адзіная у беларускай паэзіі «пралетарская песьня» напісаная на сацыяльную замову, у якой ідэяялёёёгіяя гучыць пранізьліва фальшывай нотай, не выпадкова ў пастаноўцы пъесы «Тутэйшыя» Алег Манаеў прачытаў кожны радокк верша са знакам запынаньня, з выглядам чалавека, які ўвязаўся не ў сваю справу. «Пралятар» Севы Гарачкі – гэта вясковы беларус, які трапіў у горад у спадзяваньні на лепшае жыцьцё, пайшоў працаваць на завод, дзе яго чакае цяжкая праца і фізычныя і душэўныя пакуты: «НЕ ХАДЗІ НА ЗАВОД, ТАМ РАГОЧА СТРАШЭННЫ РАБОЧЫ! НЕ ХАДЗІ НА ЗАВОД!». Гэты верш стаў і візыітнай карткай і паэтычным веравызнаньнем паэта. Яго лірычны герой гэта не той плякатны культурыст з гаечным ключом і малатком, які перавыконвае пяцігадовы плян і кляйміць ганьюбой буржуя-капіталіста. На заводах сустракаюцца і ціхія хлропцы у акулярах, схільныя да філязофскіх розумаў, да папулярнай у канцы 80-х формы японскага трохрадкоўніка «хоку», а не да гучных агітак у духу Маякоўскага. «… мне пазычыла хлеб суседка, якая галасавала за майго ворага…» здзіўляецца Гарачка ў адным з вершаў. Сапраўды для беларусаў апошніх дзесяцігодзьдзяў не было ўласьцівае такое вострае палітычнае супрацьстаяньне, як нядашна ва Ўкраіне, дзе разбураліся семъі за розных прыхільнасьцяў. Гарачка дазваляе існаваць нават Леніну («насі сваё браўно!»), ён ахвотна існуе ў міфе пра Добрага Дзядка Леніна, персаанажа анекдотаў пра суботнік, галодных дзяцей і хадакоў. Іранічны герой Севы Гарачкі цураецца масак, ён мог, напрыклад, начапіць на твар імідж крутога пацана з раёна, скінхеда, пагромшчыка ларкоў, наіўны герой-пралятар не ангажаваны у палітычныя сваркі і грозныя тэорыі. «Не умею быць габрэем» —заяўляе рабочы Гарачкі і ўгэтыыым няма ані каліва антысемітызму, на якім так заўзята разуляліся маскоўскія калегі па цэху рабочай паэзіі Вячаслаў Емелін і Сяргей Жарыкаў. Паэзія Гарачкі у бальшыні сваёй не масаваяя, непапсовая, адрасат паэтычнага тэксту тоесны з яго адрасантамм, у лепшым выпадку Сева піша для паплечнікаў па руху «бумбамліт», такіх як і ён сам замарочаных авангардам пэтэвэшнікаў Міхася Башуры і Віктара Жыбуля. (Башура-бумбамліт і «не пі кампот, гэта – ягад пот –страшылка для Жыбуля»). Апалітычнасьць маладых паэтаў 90-х адлюстроўвае з аднаго боку агульную тэндэнцыю у краіне пасьля крушэньня палітычнай сыстэмы, замены яе грамадзтвам спектаклю і пасыўнага спажываньня, дзе найбольш зручная пазыцыя – інфантыльная («Мы проста дзеці, гуляем па сьвеце» як пяе Аксана Каваленка з гурта «Краскі» песьню А.Вольскага), грамадзтвам стану перманэнтнага пераходу зь ніадкуль у нікуды а з другога ячшэ больш агульнай тэндэнцыяй у леварэвалюцыйным радыкальным руху – стаўкі на актыўных маргінаалаў, як актыўную меншасьць, пакліканую на замену рэеволюціонных клясаў. Дзіўныя, неўладкаваныя таленавітыя варъяты і няўдачнікі, якія жывуць нібы на ўзбочыне жыцьця і ёсьць найбольш рэвалюцыйная асоба нашага часу. І такіх мільёны. Можна сто гадоў весьці прапаганду сярод рабочых, якімі б сстрашэннымі і буйнымі яны не выдаваліся – рэвалюцыі яны не зробяцць. Бедныя – не буйныя , яны сьлязьлывыя і ціхія ў сваёй масе. Усевалад Гарачка нажаль амаль адзіны з бумбамлітаўскай тусоўкі вандроўных ідыётаў і клінічных імбецылаў вогненым поглядам і шызоіднымі подзівамі падобны на Паэта, апошні час саскачыў з паэтычнай іглы і большую ўвагу аддае рэлігійнаму цемрашальству, чым паэтычнай крэйзе. Што ж – сспадзяемся, што «Пралятарскія песьні» не стануць лебядзіным сьпевам у творчасьці паэта. напiсаў leftbelarus.org 09.10.2005, 21:46 Нефармалы ад мастацтва 05.10.2003 Беларускія постмадэрністы заўсёды адрозніваліся інтэлектуальнай шыкоўнасцю сваіх найменняў. Але гэтым разам яны пераўзышлі самі сябе: выстава-прэзентацыя постмадэрновай літаратуры, што прайшла ў Мінску 1-3 кастрычніка, мела назву звышгучную і арыгінальную: літаратурны фестываль “Тры дні”. Зрэшты, не ў форме сэнс, а ў змесце. А ён наступны. Сабралася аднаго разу групоўка ініцыятыўных і творчых маладых людзей. І вырашылі яны, што сучасная, цалкам выхаваная на ідэалах і рэаліях савецкага часу, беларуская літаратура, мякка кажучы, не зусім адпавядае патрабаванням эпохі ды пануючым у свеце тэндэнцыям. І склалі яны сваё літаратурнае аб’яднанне з простай назвай “Бум-Бам-Літ”, і пачалі ствараць. З цягам часу гурток разросся, у ім адбыўся раскол па пэўных пытаннях. “Раскольнікі” увайшлі у новае аб’яднанне Schmerzwerk, ці “Завод па вытворчасці болю”, як гэта з нямецкай перакладаецца. Але толькі паўтара гады таму знайшліся сродкі, каб выдаць частку напісаных твораў. Як рэзультат, свет убачыла 17 кніг, якія і былі прадстаўлены на “разгорнутым літаратурным чытанні”. Першае пытанне, што прагучала на прэс-канферэнцыі з нагоду фестываля, нельга не назваць балючым. Журналістаў зацікавіла, дзе кнігі новай плыні можна ўбачыць, акрамя імпрэзы. - Насамрэч, кнігі гэтыя ёсць ва ўсіх буйнейшых кнігарнях, каментуе Ілля Сін.- Але ў крамах іх называюць нефарматнымі – таму і месца ім адводзяць адпаведнае. Таму адна з мэтаў гэтай выставы – данесці да простага чытача, што беларуская літаратура не абмяжоўваецца “школьнымі” класікамі: у ёй сапраўды знаходзяць адлюстраванне і звышсучасныя тэндэнцыі. - Літаратура Другога фронту мастацтваў і сапраўды нефарматная, але ў гэтым – яе сэнс,- абараняе творчасць сяброў філосаф Валянцін Акудовіч.- Трэба радавацца, што нарэшце і ў беларускім мастацтве з’явілася нешта новае. Бо з цягам часу літаратура нефарматная становіцца “сваім” фарматам! Калі б не было гэтай акалічнасці, мастацтва бы ўвесь час “тапталася” на адным месцы, без эксперыментаў, без зрухаў, без новых жанраў, плыняў і імёнаў. Але літаратура XXI стагоддзя развіваецца не толькі праз тэкст. Прадэманстравалі то яскрава, а дакладней – экспазіцыямі жывапісу аўтараў, перфомансамі ды музычным акампанементам мерапрыемства. Пра перфомансы пісалі зашмат, пра сучасны жывапіс сярэднестатыстычны беларус наўрад ці мае якое-небудзь уяўленне. Прадметы жывапісу сучасных літаратараў (менавіта прадметы жывапісу, а не карціны) палохаюць наведвальнікаў. Ці то неўраўнаважнасцю аўтараў падчас іх стварэння, ці то мажлівай інтэллектуальнай недасканаласцю саміх назіральнікаў – каго чым. Але ў адсутнасці канцэпцыі, інакш кажучы, у тым – што апісанае вышэй і мастацтвам-то не з’яўляецца, герояў фестывалю абвінаваціць ня можна. Канцэпцыя бясспрэчна ёсць – толькі яна не з разраду поп-арту, да якога мы так апошнім часам прызвычаіліся – калі спажыўцу мастацтва ўсё разжуюць ды ў рот пакладуць. Нават над назвамі працаў – “Бойка пацыфістаў” , “Фаршыраваныя муцікі” ці “Спажыўныя механізмы з мікрасхемаў” – трэба не адну гадзіну падумаць: што ўжо тут непасрэдна пра творы казаць. А ўвогуле, склалася ўражанне, што мерапрыемства носіць закрыты характар. Не таму, што людзей было няшмат – а таму, што публіка сабралася вельмі ўжо спецыфічная. І хоць аўтары апраўдаваліся тым, што гэта не мастацтва для масаў – маўляў, нават у літаратурную суполку можна трапіць зараз толькі пры 100-працэнтнай згодзе ўсіх яго ўдзельнікаў,– аргументы гэтыя важкімі не з’яўляюцца. Не ведаюць людзі пра “беларускую мастацкую альтэрнатыву”, а шкада. Няўжо не цікава? Мікалай Анішчанка напiсаў eMinsk + "Беларускі час" 09.10.2005, 21:50 ГДЕ ПРЯЧЕТСЯ БЕЛОРУССКАЯ ЛИТЕРАТУРА? Дата: 09/09/2005 Для многих, даже молодых, белорусскоязычная литература закончилась где-то на почитаемом Быкове. После было несколько звучавших имен, связанных с «Таварыствам вольных літаратараў» и «Тутэйшымі», новейших же большинство просто не знает. А они есть. Новейшие, стартовавшие в «Бум-Бам-Лите» или позже, создают, издаются, спорят со старшими товарищами, живут. Какой-то своей, неприметной для масс, жизнью. Самый, пожалуй, заметный (если уместно вообще это слово) писатель, поэт, художник и устроитель перфомансов (и один из основателей «Бум-Бам-Лита») – Змитер Вишнев. Излагаем его взгляд на современное состояние литературы. – Змитер, почему сейчас немногие знают о современной белорусской литературе? – К сожалению, такова горькая правда. Я думаю, тут много причин. Во-первых, надо менять школьную программу. Вот недавно порадовался, купив книгу «Сярэбраныя галасы» (Мн.: Мастацкая літаратура, 2005), куда вошли произведения пятнадцати поэтов начала ХХ века. Всех их объединяет трагическая судьба. Очень жду от Виктора Жибуля книги про авангард начала ХХ века. Ну и потом, когда на белорусском телевидении нет ни одной специализированной программы, посвященной современной литературе, – о чем можно говорить? Хотя с нашей литературой все в порядке. Я даже скажу – нам есть чем гордиться. Например, в прошлом году на фестивале поэзии в Словакии Вальжина Морт заняла первое место. В этом году на тот же фестиваль поехали Ольга Гапеева, Инесса Курьян и Юрась Борисевич. В последнем номере среднеевропейского журнала «Кафка», который выходит на немецком, польском, чешском и словацком, напечатали Вальжину Морт и мои стихи, там же опубликована статья Катерины Нарбутович о белорусской литературе. У нас очень хорошие литературные традиции. К сожалению, белорусский авангард еще ждет своего подъема из небытия. Что касается конца 90-х – тут пошел серьезный творческий всплеск. Вначале как альтернатива Союзу Белорусских писателей возникло объединение «Тутэйшыя», затем появилось «Таварыства вольных літаратараў», чуть позже – литературное движение «Бум-Бам-Лит». Сейчас я вхожу в группу радикальных художников и литераторов «SCHMERZWERK» (Завод по созданию боли). Меня радует, что в последнее время в литературе появилось много новых имен: Алексей Иванов, Цемрык Велет, Ганна Урбан, Кацярына Шатаво, Кацярына Шкода, Вика Трэнас и другие. Кстати, хороших поэтов у нас всегда было много. А вот прозы, критики как-то маловато – хочется больше. – Кто из перечисленных печатается, какими тиражами? – Печататься можно в журналах «Дзеяслоў», «Маладосць», «Arhe», «Паміж», «Тэксты», «Правінцыя», «Полымя», в газетах «Наша Ніва», «Літаратура і Мастацтва». Последние годы белорусский Пэн-цэнтр проводит литературные конкурсы, по результатам которых выходят сборники. Книги молодых регулярно выпускает издательство «Мастацкая літаратура», «Логвінаў». Во всем мире поэзия печатается небольшими тиражами. У нас в Беларуси средний – 500 экземпляров. Это, в общем, неплохо. Наши поэты, кстати, еще могут собирать аудиторию в пятьсот человек. А, например, в Москве на Андрея Вознесенского ходит куда меньше людей. – Часто слышна версия: информационный взрыв создал конкуренцию поэзии и она проиграла. – Я не думаю, что информационный взрыв негативно отражается на поэзии. Она самодостаточна. Тут скорее всего надо говорить о двойственности ситуации. С одной стороны, у человека появилось из чего выбирать. С другой – радио, телевидение, интернет тоже пропагандируют литературу в самых разных ее состояниях. Тем не менее времена, когда поэты собирали стадионы, отходят в прошлое. Я думаю, настоящая литература всегда создавалась для интеллектуального читателя. – Так что, поэзия Высоцкого, «собиравшая стадионы», была рассчитана не на интеллектуалов? – Нельзя забывать, что Высоцкий жил совершенно в другой эпохе. Люди ждали от него глотков свободы, которые он не боялся раздавать всем. Нынешнее общество не нуждается в такой мере в этом допинге. – Почему ты не пишешь вещи, которые были бы востребованы массовым читателем? – А почему ты не хочешь постричься налысо? Мне кажется, это где-то из одной оперы. И все же я, наверное, совру, если скажу, что не пишу для массового читателя потому, что не хочу. Сегодня мне интересно писать так, завтра я буду делать что-то другое. Это индивидуально. Я бы сказал даже: мне так прикольно. Хотя, признаюсь, сейчас занимаюсь романом, где события разворачиваются в современном Берлине в доме художников «Тахелес». Очень надеюсь, что эту книгу переведут на разные языки, и она принесет материальное и душевное удовлетворение. (Смеется) – А профессиональный литератор? Он есть в Беларуси и как он выживает? – С профессиональной литературой у нас проблемы. На гонорары прожить очень тяжело. Многим нашим замечательным прозаикам, поэтам приходится заниматься еще чем-то, кроме литературы, что лишает наше общество интересных книг, которые из-за этого не будут ими созданы. Художникам, которые пишут картины, намного легче, их произведения не надо переводить. А литераторы мучаются. Тем не менее и наша литература подпитывается зарубежьем: переводы текстов, стипендии, гранты. В количественном отношении – мизер, но приятно. напiсаў Экспресс-новости 09.10.2005, 21:54 05-04-2000 "ДЕНЬ МУМИФИКАТОРА" Надя ЗЕЛЕНКОВА Первое действие мумификатора - удалить крюком через ноздри часть мозга. Остатки мозга - растворить. Далее следуют действия с внутренними органами. Бальзамируют дней семьдесят. Затем тело обматывают льняными бинтами, пропитанными смолами и благовониями. Эту процедуру в V веке до нашей эры описал Геродот. Мумии хранятся долго. Мумификаторы образца 2000 года праздновали свой день 4 апреля. Приют им предоставил "А-клуб". Бальзамирование не проводили. Ограничились двумя перфомансами, литературными чтениями и музыкальными выступлениями. Начнем с перфомансов. Первый из них представлял "Театр психической неуравновешенности". Пепел, свечи, кости и череп какого-то животного. Одна неопрятная мумия. Местные мумификаторы используют почему-то целлофан и плохо обмывают тело от вишневого варенья или томатного соуса, так что мумия кажется слегка окровавленной. Думаю, такая долго не протянет. В компании с мумией скучает некий персонаж женского пола. Раздает желающим по горстке пепла, рассматривает не успевшие сгореть фотографии. На втором плане двое с виду здоровых парней измываются еще над двумя, выглядящими куда хуже. Один из них, по задумке, очевидно, уже труп, второй - явно скоро им станет. Художественной целостности, зерна, внутренней жизни артиста - роли и прочих атрибутов театрального действия не присутствовало. Сопереживать героям не хотелось, они, собственно, к этой архаической реакции и не взывали. Со сцены их унесли. Следующая группа - африканские братья - оповестила о себе криками: "А!" и "У!". Условно обмотанные полосками ткани мумии внесли гроб, покричали, побились головой о пол, разбили пару десятков сырых яиц, уложили в гроб одного из своих и благополучно унесли его за кулисы. Вздох облегчения. Истоки идеи мумификации - миф об Осирисе. Его брат Сетх убил его и расчленил. Сестра и жена Осириса, Исида, собрала части его тела и передала их богу бальзамирования Анубису. Мумифицированный Осирис смог ожить и получить власть над загробным миром. По мнению древних египтян, сохранность тела обеспечивает вечную жизнь. Минские любители древностей имеют свою трактовку того, что же нас ждет в другой жизни. Юрась Борисевич: "Из определенных источников мне стало известно, что Ленина не случайно мумифицировали, а не похоронили. Ильич получил последнее партийное задание: сделать революцию на том свете. Тело Ленина решили подвергнуть мумификации, потому что Египет - это наиболее древнее эксплуататорское общество. Таким образом, Ильич должен добиться установления советской власти и электрификации всех адов сначала в наиболее древнем эксплуататорском обществе, а затем и в следующих. В первобытном обществе эксплуатации еще не было, и его освобождать не обязательно". Надя Зеленкова: "Но не только Ильича мумифицировали. Практически всех лидеров коммунистических партий социалистических стран". Юрась Борисевич: "Да, это так называемый пятый интернационал. Третий, как известно, Ильич основал еще при жизни. Четвертый был троцкистским. А пятый - большевистский, который действует на том свете. И оказывается, когда умрем, мы все будем жить при коммунизме". Порадовала ли перспектива установления диктатуры пролетариата в загробном царстве египетского судью мертвых и бога потустороннего мира Осириса нам не известно. Захватил ли Ильич загробную почту и телеграф - об этом достоверных сведений тоже нет. Зато с уверенностью можно сказать, что современные мумификаторы встречают на своем пути сопротивление власть имущих. Тем самым вокруг фестиваля раздувается скандал, которого сама по себе акция, на мой взгляд, не заслуживает. История запутанная. К началу марта в Бресте висели афиши, оповещающие о лекции "друга общества "Знание" Змитера Вишнева "Копрофагия и белорусский национальный костюм", выступлении "Театра душевного покоя", группы- "Ура! Вакации!" (она же "Провокация"), выставке "народного творчества выпускника Лепельского ПТУ" Юрася Борисевича и т.д. Городские власти почему-то решили к делу появления столичных гостей отнестись серьезно. Воду мутить не дали и выступать тоже не позволили. Что спровоцировало публикации в газетах, благодаря которым мумификаторов не пустили в столичный театр белорусской драматургии "Вольная сцена", где их акция планировалась на 27 марта? Юрась Борисевич: "Мы договорились с руководством театра и галереи, которая при нем существует, но Министерство культуры не дало разрешения. Более корректно будет говорить не "запретило", а "не разрешило". Чем страшны безобидные и в общем-то общественно безопасные мумии, не очень понятно. Очевидным результатом "неразрешений" стало лишь переименование "Театра душевного покоя" в "Театр психической неуравновешенности". Для конспирации, как объяснил мне Илья Син. А надежды на тур по республике минских авангардистов еще не покинули. Они собираются в Гомель. Кстати, об авангарде. Несколько лет назад в размеренную литературную жизнь Беларуси, гремя тазиком, ворвался Бум-Бам-Лит. Шумел. Громко. Умер тихо. В одной из своих следующих жизней часть бум-бам-литовцов становятся мумификаторами. По крайней мере, большинство имен выступавших после перфоманса литераторов знакомо по эпохе Бум-бам-лита. Стихи читались в основном хорошие, порой - отличные. Авторы и исполнители: Юрась Борисевич, Вальжина Морт, Виктор Жыбуль, Змитер Вишнев, Альгерд Бахаревич. Юрась Борисевич: "Все мы когда-то принадлежали к Бум-Бам-Литу. Но год назад мы с него вышли и создали сразу две группы. Одну, более узкую - Schmerzverk (Илья Син, Змитер Вишнев, Альгерд Бахаревич, Вальжина Морт). И более широкую - Новый фронт искусства, - которая выпускает журнал "Nihil". Кстати, через месяц должен выйти новый номер". Илья Син: "Новый фронт искусства - это не организация, не группа, это совокупность проектов, реализованных нашей генерацией". Тот, кому попадал в руки журнал "Nihil", в ценности литературных проектов белорусского авангарда убедиться может самостоятельно. Замечу лишь, что они порой небезынтересны, а местами еще и талантливы. Все новое в искусстве делают не члены Союза писателей или художников, не заслуженные деятели этого самого искусства. Перевороты совершают дерзкие и молодые. Молодости участникам "Дня мумификатора" не занимать. Дерзости, похоже, тоже. Вот только криками и костями, сырыми яйцами и гробами можно было делать перевороты в прошлом веке. Стоит попытаться и в наше время. Но это уже, простите, не авангард. Литература на вечере была убедительнее перфомансов. А незамумифицированная до конца часть публики могла еще послушать музыку. Играли "Провокация" и "Солнце-цветы". Нет, извините, играли "Солнце-цветы". "Провокация" терзала гитары и слух и вызывала желание уйти. "День мумификатора" заканчивался. Все остались живы. Мумии, согласно верованиям древних египтян, продолжали свое шествие по бессмертию. напiсаў open.by 09.10.2005, 21:58 Гроб с музыкой Не плачьте на «Хаўтурах»! Марина БЕГУНКОВА, Оксана ТУШКИНА Во вторник вечером в минском Доме литератора проходили «Хаўтуры па Бум-Бам-Ліце». В один ряд с постулатом Ницше «Бог умер» и заявлением Маяковского «Ленин жив» отечественные культурэкспериментаторы смело дописали: «Бум-Бам-Літ скончыўся». Либо же (по иной версии): «Бум-Бам-Літу — 10 год!». В любом случае данная затея вызвала аншлаг. Охрана пустила в здание далеко не всех желающих. На улице, в частности, остались такие известные люди, как писатель-издатель Адам Глобус и литературный критик Ганна Кислицина. «Бумбамлитовцы» и им сочувствующие собрались в Доме литератора, чтобы тряхнуть стариной и вспомнить события десятилетней давности, когда германофил и поклонник Янки Брыля Альгерд Бахаревич в экстазе публично грыз ножки кресел, а перформер Змитер Вишнев лежал в гробу, провезенном для этих высокохудожественных целей в общественном транспорте через весь город. Едва гости и приглашенные заняли или, вернее, завоевали места в зрительном зале, как всех попросили выйти в фойе на перформанс «Памінкі». Змитер Вишнев и его «Спецбрыгада афрыканскіх братоў» в противогазах бросали с балкончика фойе кленовые листья (около 1 кг), конфеты («Целых пять килограммов купили!») и листовки с текстом Вишнева «На разьвітаньне з «Бум-Бам-Літам» (600 шт.). Спустив сверху игрушечного крокодила на веревочке, артисты, украсив пол продуктами художественной жизнедеятельности, разрешили обстрелянным карамелью зрителям вернуться на свои места. За концептуальную часть вместо Валентина Акудовича, «крестного отца» почившего литературного безобразия, отвечал культуролог и перформер Юрась Борисевич, на всякий случай прочитавший пришедшим мини-лекцию о заслугах «покойного». В качестве конферансье работал «выписанный из Чехии Голем» — кукла, говорившая загробным голосом Ильи Сина, подвергнутого компьютерному надругательству. Несмотря на положение «в положении», брутальная девушка Вера Бурлак (Джети) с энтузиазмом пела песни и читала стихи, в то время как ее муж садо-мазо поэт Виктор Жибуль, успешно «отстрелявшись» ранее, активно изображал подтанцовку. В середине мероприятия под жесткую музыку начались манипуляции по превращению света в «светомузыку». Вокально-инструментальный шабаш продолжался изрядное время, прежде чем народ понял, что ему предложен очередной перформанс. Пара мальчиков невнятной наружности активно суетилась, в духе митинговых провокаторов цепляясь к зрителям «А это что, Кашпировский?». На самом деле на сцене и в зале работал культовый персонаж белорусского андеграунда Митрич, завершивший выступление активной стимуляцией игры публики с брошенным в зал целлофаном. Бард Серж Минскевич, известный умением петь не своим голосом (но очень громко и с большим усердием), исполнил три песни и уже хотел петь четвертую, но его «попросили» со сцены, врубив посреди выступления другую фонограмму. В это время в фойе вели светскую беседу те, для кого Минскевич скорее «поэт, чем бард». Прибывший Валентин Акудович обменивался любезностями с писателем Владимиром Орловым, а поэт-лирик Леонид Дранько-Майсюк вел с Юрасем Борисевичем куртуазный разговор об удивительном феномене открытых дамских животиков. Группа «Жаба ў каляіне» задорно распевала в стебной обработке предсмертную лирику Богдановича и соцреалистические тексты Купалы. «Жабу…», очевидно, душила жаба, не давали ей покоя и лавры Минскевича, поэтому ее также пришлось выгонять со сцены радикальными средствами. Вместе с «Жабой…» на третьем часу действа решили уйти и зрители. В итоге Валентин Акудович так и не выступил. Мероприятие продолжилось во внутреннем дворике Дома литераторов. «Майстар невыразнага пэрформансу» вместе с Митричем концептуально искупался в местном фонтане. Апофеозом же мероприятия можно считать выступление театра «ИнZест», который в прямом смысле дал жару, вдохнув огонь жизни в поминальное мероприятие и потрепав своими ходульно-огненно-водными экспериментами нервы местному охраннику. Последним аккордом стала свежая кость, художественно зависшая на литераторской пихте… Авангард умер. Авангард жив! напiсаў БДГ 09.10.2005, 22:00 Для мяне апошнім акордам была ня ведаю чыя інсталяцыя на ганку Дома літаратара: прывязаная да чатырох пляшак насоўка, на якой ляжаў разьбіты будзільнік. Зрэшты, потым яшчэ шпацыравалі па горадзе з големам пад ручкі. напiсаў werk 09.10.2005, 22:31 11 октября в 18.30 в Доме литератора пройдет презентация книги Владимира Орлова «Сланы Ганібала» — избранных эссе одного из популярнейших белорусских писателей, написанных в период с 1990-го по 2005 год. Это уже третья книга Орлова, выходящая в издательстве Игоря Логвинова. Ранее здесь были изданы его сборники «Каханак яе вялікасьці» и «Час чумы». напiсаў БДГ 09.10.2005, 22:47 Эсэ "Пяць трупаў у басэйне" Арлоў прысьвяціў Бум-Бам-Літу. напiсаў werk 09.10.2005, 22:49 Архіў Сьмерці. Памятаеце такі польскі ці ГДРаўскі сэрыял? напiсаў Зрабіў Што Мог І Памёр Ад Аргазму 09.10.2005, 23:02 Ня бачыў. Амаль усе сабраныя тут праз Гугал тэксты я сам ня бачыў раней - падумалася, могуць быць карысныя тым, хто цікавіцца ББЛ і Другім Фронтам. Сапраўды, тэма сьмерці згадваецца часта. Як і ў Быкава ды іншых некамэрцыйных аўтараў. Для папулярнасьці лепш было б пісаць пра сэкс альбо спорт. напiсаў werk 09.10.2005, 23:43 Юра, добра, ты мяне бачыў каля ДЛ. Але хто казаў, што мяне не пусціла ахова? Прыйшла позна, дзверы зачыненыя, фіг з вамі, мне, уласна кажучы, трэба было з Хадановічам сустрэцца, ну і сышла. Глобуса, дарэчы, таксама не бачыла. Можа ён там дзе і быў, стукаўся ў дзверы, прасіўся на ваша шоў. Можа быць, але не бачыла. Не бачыла Дударава, Брыля, Станкевіча… Можа яны таксама там дзверы дзе шкрэблі, але не бачыла. Не было каля дзвярэй Фінберга і Язерскай… Мясніковіча і Козіка. Салея і Карольчык. Там многа каго не было:) напiсала anna 10.10.2005, 00:04 Так, шмат каго там неставала. Я, калі выступаў, пашкадаваў, што ў зале няма прэзыдэнта. Нагадаў, што аднойчы ўжо запрашаў яго далучыцца да ББЛ. напiсаў werk 10.10.2005, 00:59 Атрымаў кароткі ліст ад Шырлі: "возможна ли революция в Беларуси? да. но только революция мертвецов." І здымак: кампанія navinki home video здымае фільм пра зомбі ў пагонах. напiсаў werk 10.10.2005, 01:02 У верасьні вершы Алеся Разанава надрукавалі ў двух нямецкамоўных часопісах, якія выходзяць у Лінцы й Саарбрукене. напiсаў werk 11.10.2005, 00:56 Адам Глёбус сёньня чытаў лекцыю ў Беларускім калегіюме на тэму "Як разбагацець на выдавецкай справе". напiсаў werk 11.10.2005, 00:59 На філфаку БДУ ў сераду-чацьвер праходзіць пленэр (канфэрэнцыя) пра міжнародны кантэкст беларускай літаратуры. напiсаў werk 11.10.2005, 01:02 У Празе выйшла кніга "Невядомая Беларусь" (рэдактары - аньціпенка й Акудовіч). Вацлаў Гавэл у прадмове кажа: калі б не Лукашэнка, мы б вас і ня ведалі. напiсаў werk 11.10.2005, 01:04 Анціпенка быў першы, з кім я пачаў размаўляць па-беларуску. напiсаў werk 11.10.2005, 01:06 "Патолагаанатамы — літаратурныя крытыкі":) напiсала anna 11.10.2005, 13:51 Вiшнёу зьбiрауся уладкавацца на працу у морг, але перадумау: гэта магло б не спадабацца некаторым дзяучатам. напiсаў werk 11.10.2005, 16:22 Зміцер, памяняй здымак на Літары. Фотка з бруднай пяткаю, не твой стыль. напiсаў Адам Глобус 06.08.2002, 11:17 Зміцер, памяняй здымак на Літары. Фотка з бруднай пяткаю, не твой стыль. напiсаў Адам Глобус 06.08.2002, 11:17 напiсаў лiтара 11.10.2005, 18:06 З дня Бульдазерыста у Наваполацку: арганізатары фэсту забаранілі выступ авангарднага тэатру "the eye" і натуральна, перфрмансаў Вішнёва, Сіна і г.д. Палац грымеў на ўвесь наваполацк. Дарма было куплена 15 рулонаў рэквізіту — туалетнай паперы. Зрэшты адзін з лепшых перформансаў — Мінскевіч тлумачыць чарзе, чаму ён купляе паперу "з пупырышкамі" днём паэтам далі мікрафоны, устаноўленыя ў 20 кроках ад біяпрыбіральняў, адкуль аматары мастацтваў маглі слухаць Хадановіча, вішнёва і Мінскевіча. Такім чынам яшчэ рана запісваць перформансы ў жанр папулярных забаваў беларусаў. напiсаў Д.С. 15.09.2003, 06:15 напiсаў лiтара 11.10.2005, 18:07 Захария Станку. Босой … мама осталась… Девочка опускает голову и вытирает слезы. Бум! Бам! Бум! 07.02.2004 - 977 Kb - lib.ru/PRIKL/STANKU/bosoy.txt Захария Станку. Босой … мама осталась… Девочка опускает голову и вытирает слезы. Бум! Бам! Бум! 07.02.2004 - 196 Kb - www.lib.kharkov.ua/PRIKL/STANKU/bosoy.tx lib.ru/POEZIQ/APOLLINER/apolliner1_5.txt_Piece40.0 Бом бум бам Эта грымза требует триста франков 24.12.2003 - 40 Kb - lib.ru/POEZIQ/APOLLINER/apolliner1_5.txt Гийом Аполлинер. Каллиграммы. Стихотворения мира и войны 1913-1916 (1918) … как курить гашиш Вроде так Стопка блюдец цветы календарь Бом бум бам Эта грымза требует триста франков Я бы лучше зарезался чем… 24.12.2003 - 116 Kb - www.lib.kharkov.ua/POEZIQ/APOLLINER/apol Юрий Дружников. Каникулы по-человечески А между номерами выбегали на арену четыре клоуна Сидоровы: Бам, Бим, Бом и Бум. Кто из них кто, разобрать было совершенно невозможно… 19.05.2000 - 268 Kb - lib.ru/PROZA/DRUZHNIKOV/kanikuly.txt lib.ru/CULTURE/YAMPOLSKIJ/harms.txt_Piece40.11 образом связанный с колокольным "бум", "бим" и "бам". Более того, сама 07.12.1998 - 40 Kb - lib.ru/CULTURE/YAMPOLSKIJ/harms.txt_Piec lib.ru/HIST/DAWYDOW_Z/smuta.txt_Piece40.09 Бим-бам-бум, - чуть доносилось сквозь двойные стекла в богато украшенный… 03.06.2005 - 40 Kb - lib.ru/HIST/DAWYDOW_Z/smuta.txt_Piece40. lib.ru/ZELQZNY/loki.txt_Ascii.txt Бум! Бам! - Откройте во имя Христа! 01.02.1997 - 490 Kb - lib.ru/ZELQZNY/loki.txt_Ascii.txt Роджер Желязны, Томас Т. Томас. Маска Локи Бум! - Откройте! Бум! Бам! - Откройте во имя Христа! 01.02.1997 - 523 Kb - lib.ru/ZELQZNY/loki.txt Роджер Желязны, Томас Т. Томас. Маска Локи Бум! - Откройте! Бум! Бам! - Откройте во имя Христа! 01.02.1997 - 196 Kb - www.lib.kharkov.ua/ZELQZNY/loki.txt www.lib.kharkov.ua/NOSOW/kolodec.txt_Piece40.10 Бум! Бам! Блям! 18.02.2003 - 40 Kb - www.lib.kharkov.ua/NOSOW/kolodec.txt_Pie Квентин Тарантино. Криминальное чтиво Бах!бах! бум! аааа! бам бам бам бам бам! 17.03.2002 - 193 Kb - lib.gornet.ru/PXESY/TARANTINO/pulp_ficti lib.ru/PRIKL/STANKU/bosoy.txt_Piece40.03 Бум! Бам! Бум! Бом! Бом!.. 07.02.2004 - 40 Kb - lib.ru/PRIKL/STANKU/bosoy.txt_Piece40.03 Дуглас Адамс. Долгое чаепитие Тогда Дирк посмеялся про себя над всем этим. БУМ, БАМ, БАМ, БУМ, БАМ, БАМ! 26.01.2001 - 431 Kb - lib.ru/ADAMS/gently_2.txt Дуглас Адамс. Долгое чаепитие Тогда Дирк посмеялся про себя над всем этим. БУМ, БАМ, БАМ, БУМ, БАМ, БАМ! 26.01.2001 - 196 Kb - www.lib.kharkov.ua/ADAMS/gently_2.txt Зиновий Самойлович Давыдов. Из Гощи гость Сулир-булир, Бим-бам-бум, - чуть доносилось сквозь двойные стекла в богато украшенный… 03.06.2005 - 821 Kb - lib.ru/HIST/DAWYDOW_Z/smuta.txt Алан Ислер. Принц Вест-Эндский В нем слышится и "бам" и "бум". И горожанин — мой второй,… 04.07.2005 - 388 Kb - lib.ru/INPROZ/ISLER_A/princ.txt Юрий Дружников. Каникулы по-человечески А между номерами выбегали на арену четыре клоуна Сидоровы: Бам, Бим, Бом и Бум. Кто из них кто, разобрать было совершенно невозможно… 13.09.2005 - 196 Kb - www.lib.com.ru/Moshkov1/PROZA/DRUZHNIKOV напiсаў werk 11.10.2005, 18:49 Не могу спокойно читать то, что Вы обожествляете «транс культуру», в которой (элементарного) нет смысла! Лично я не вижу смысл в постоянном: бум, бум, бум. С плавным переходом в: бам,бам,ба и опять….:бум,бум,бум. Где тут заложен смысл музыки? Да, наверно, это для Вас просто- круто (ох, как же глупо)! В своё время я могла слушать ЭТО, но со временем поняла, что…в общем говно! Так Шо не обижайтесь милые ребятки, пишу, что думаю о этой мЬюзик!:))))) Чмок всем!Хе;) напiсаў Настя 11.10.2005, 18:57 THE FLETCHER MEMORIAL HOME …Did they expect us to treat them with any respect, They can polish their medals and sharpen their smiles, And amuse themselves playing games for a while, Boom, Boom, Bang, Bang, lie down you're dead. [Guitar Solo] напiсаў PINK FLOYD 11.10.2005, 19:13 На кухню я зашёл, пожрать себе надыбал И тут под столом усатого увидел Снял тапок - бум-бам! Конец пришёл его мозгам На подошве оказались - какой срам! Надо пачку DUSTа , посыпать им пол При чём здесь сутенёры? Это старый прикол Приходи, Меня от тараканов спаси А потом здесь сиди и чё хочешь пиши напiсаў партизанский рэп 11.10.2005, 19:25 SsangYong Chairman Cm600 L. …Подвески поначалу показались очень жесткими. Что ни ямка - бум, что ни колдобина - бам! Грешным делом уж подумалось, что либо у корейцев дороги ровные, как стекло, либо под плавностью хода они понимают нечто иное, чем мы. Но все оказалось проще: покрышки были накачаны до транспортного давления, и 4 атмосферы сделали их невероятно жесткими. Стравили, измерили - совсем другое дело! напiсаў aytominsk.by 11.10.2005, 20:01 Руки ноги денс, голова бум, бум, бам. Мои мозги похожи на кусок баблгам Можно жить так, но лучше ускориться Я лично бухаю, а кто то колется. Мне бы в небо, мне бы в небо, Здесь я был, а там я не был… напiсаў Ленинград 11.10.2005, 20:21 Заказ № 31278 (14.07.2004г. в 08:07) Жертва: Натан (Антоха) Заказчик: Кастыль и Яша два суперзв Место происшествия: Ролс Ройс (Ицик Стайл) Киллер: Рош-тапуах. Про этого человека у нас нет достоверных сведений. Орудие убийства: Бим Бум Бам тирас Эйн Неизвестное оружие, наверное секретная разработка военных. Как и было указано заказчиком, наш киллер Рош-тапуах убрал всех свидетелей… напiсаў killers.ru 11.10.2005, 20:29 Сеня послушал альбом 5nizza… блин… во кайф! Такой чуши нигде еще не слышал… До сих пор под впечатлением… И в голове вертится : биг бада бам - биг бада бум еее… Всем, кто устал от нормальной музыки советую! напiсаў foxikpro 11.10.2005, 20:33 Чёрная курочка Бумстер и Бамстер, Трэди и Тради, И старенький Шумстер - СОЛИДHЫЕ ДЯДИ - Мчались за Чёрною Kурочкой вслед. Странно! Чего это ради? напiсаў Алан Милн 11.10.2005, 20:52 ПОЛ: "Йоко заняла главное место в жизни Джона. Когда он увлекся Йоко, сразу стало ясно, что возврата к прошлому не будет. Его роман был таким бурным, что иначе он не выдержал бы его. Он был настолько увлечен, что на нас ему не хватало времени. Мы стали прошлым, а Йоко - будущим. Столкнувшись со всем этим, мы были вынуждены понять Джона". ДЖОН: "НО ТЕПЕРЬ МОЯ ЖИЗНЬ ВО МНОГОМ ИЗМЕНИЛАСЬ… А-УОП-БОП-АЛУ-БОП-АБИМ-БАМ-БУМ" (69). напiсаў mccartney 11.10.2005, 21:01 Отдельно взятая хроногаубица дает отклонение, именуемое абсолютным; это значит, что совпадений нет никаких. Поэтому хроногаубицы сводят в батареи, что влечет за собой громадный разброс хронограмм. Попытки усреднения результатов кончились полной сумятицей, и в настоящее время крайние результаты отсеиваются. По этому принципу действуют три хронобатареи: Батарея Апробирующих Модулей (БАМ), Оппонирующих Модулей (БОМ) и Уточняющих Модулей (БУМ). Согласовать их вердикты пробует МОСГ (Модуль Согласования Гипотез), который, однако, то и дело впадает либо в эпилептический резонанс, либо в кататонию. Ведется работа по созданию сводных хронодивизионов (БАМ, БОМ, БУМ) для выхода на более высокие уровни моделирования, но пуск первого корпуса крупнокалиберных хронометов не оправдал ожиданий: оказалось, историографическая меткость корпусных агрегатов может удовлетворить лишь в том случае, если их общая масса сравняется с массой Галактики. Так что пока пришлось ограничиться системой из трех самостоятельных батарей, а МОСГ лишь комментирует ее диагнозы. напiсаў Станислав Лем, Осмотр на месте 11.10.2005, 21:15 Под серым солнцем тазика, или Постмодернизм по-белорусски РУБЛЕВСКАЯ Людмила, СБ В России бурные дискуссии о том, есть ли постмодернизм в русской литературе, догорели еще в 90-х. Виктор Пелевин, Валерий Сорокин, Дмитрий Пригов, Виктор Ерофеев и Ко заполнили образовавшуюся нишу вполне читабельными творениями. Критик Алексей Зверев тогда писал: "Постмодернизм теперь обнаруживают разве что не у античных авторов. У писателей Возрождения - во всяком случае". Споры о том, есть ли оный в белорусской литературе и что под таковым разуметь, начались не так давно, до логического завершения еще не дошли. Но признаки сей модной тенденции тоже стали активно обнаруживаться. Например, я с удивлением (и, признаюсь, некоторым удовольствием) прочитала в статье молодой талантливой критикессы, что и мои "Старосветские мифы города Б" не что иное, как типичное постмодернистское творение (интерпретация классических сюжетов, пародийность, смешение времен и стилей и т.п.). Постмодернизм обнаруживают у Владимира Короткевича (роман "Хрыстос прызямлi›ся › Гароднi" с "вывернутостью" библейских сюжетов и цитированием несуществующих исторических источников), у Франтишка Богушевича с его слоганом "Кепска будзе!" ("Не дай сабе засохнуць - пачу›ся Багушэвiчам!" - слоган современных интеллектуалов). Что поделаешь, если мы живем в эпоху, когда (с точки зрения постмодерна) все возможное в искусстве и литературе уже создано, и остается использовать уже готовые сюжеты, делать из их обрывков коллажи, выворачивать наизнанку, даже присваивать себе. Некий Акилле Кавелли присвоил портрет Леонардо да Винчи, написав на нем свою фамилию и гипотетические даты жизни. Ничто не мешает проделать то же со стихотворением Янки Купалы. Можно при этом вместо знаков препинания вставить слова из ненормативной лексики да и зачитать со сцены (что и осуществил один наш поэт). В 1995 году в Минске было создано литературное объединение под лозунгом постмодернизма и звучным названием "Бум-Бам-Лит". Инициатором выступил философ Валентин Акудович, в данное время, как и следует истинному философу, удалившийся от суетной литературной жизни в подвальный склад туристического оборудования. Валентин Акудович объяснил, что такое постмодернизм и выдвинул лозунг "Мяне няма". Молодые талантливые писатели и устраивали перфомансы. Озорничая, умничая, самоутверждаясь. Было весело, интересно и непонятно. Литературная среда, соскучившаяся по авангарду, приветствовала новообразование. Впрочем, приходится признать, что большая часть этой среды по авангарду вовсе не соскучилась, не имея опыта соприкосновения с таковым. Поэтому хэппенинги и инсталляции бум-бам-литовцев вызывали, мягко говоря, недоумение. Ведь во время оных происходили вещи невероятные и непереносимые традиционно ориентированным в литературе человеком. Например, извергание только что выпитого томатного сока или уложение белоруской литературы в лице одного из адептов во вполне натуральный гроб с последующим торжественным выносом. Символом объединения был избран подержанный жестяной тазик. Метафор ему придумано великое множество - слава Богу, поэты собрались не бездарные. Самая известная - серое солнце. Перед каждым выступлением оно торжественно "всходило" над собравшимися и Валентин Акудович собственноручно производил с его помощью "Бум", который сам же и расшифровывал: "Бум - звук, Бам - эхо, вместе - литература". Многие "слупы Бум-Бам-Лiту", отстучав в свой тазик, продолжают оставаться в литературе. Виктор Жибуль виртуозно владеет словом, он автор, наверное, единственной в Беларуси палиндромной поэмы "Рогi гор" - каждая строка читается слева направо и справа налево и при этом содержит вполне определенный смысл и даже некоторую философию. Змитер Вишнев эксплуатирует африканскую тему. Серж Минскевич перевел поэму Адама Мицкевича "Дзяды" на белорусский язык. Юрась Борисевич известен как умнейший искусствовед-философ и… автор календарика с изображением инсталляции: на бутылки надеты презервативы, вместо названий месяцев - названия спиртных напитков. Вот вам "постмодернистский плюрализм"! В каком-то Сент-Луисе снесли целый квартал пригодных для жилья домов. Причина - уж слишком были стандартные, уродливые. Событие было названо "триумфом постмодернистской чувствительности". Лучше не такие комфортабельные, но разные. Для литературы тоже важно, чтобы таланты были разные, непуганые, по возможности - немеркантильные. А каким умным термином литературоведы их определят - поверьте, неважно. напiсаў СБ 11.10.2005, 21:21 Заяц, заяц, отчего У тебя такие уши Длинные, длинные, Словно листья у бамбука? Бам-бам-бам, бум-бум-бум. Оттого что в детстве мама За уши меня тянула, Стали уши у меня Длинные, длинные, Словно листья у бамбука. Бам-бам-бам, бум-бум-бум. напiсаў из японской сказки 11.10.2005, 21:23 Юбилей одной звонкой революции ЗАВАДСКАЯ Ирина, СБ Десять лет назад, отчаянно колотя в медный таз, несколько молодых людей, в большинстве своем решительного студенческого возраста, объявили о начале революции в современной литературе. Если вы гурман ассоциаций, то этот знаменитый бум-бам-литовский гонг вполне можно сравнить с залпом хрестоматийной "Авроры": и хотя литературный мир "тазик белорусский" не перевернул с ног на голову, необходимость поиска новой эстетики стала очевидной - и прежде всего потому, что впервые об этом заговорили не с высоких трибун, а самые что ни на есть "низы", молодежь без званий и особых заслуг, но с горячим желанием радикальных перемен в устоявшемся искусстве художественного слова. Правда, стоит признать, что литературные эксперименты "Бум-Бам-Лита" сегодня уже мало кто помнит, хотя в течение некоторого времени эпатажное творчество "белорусских постмодернистов" (именно так их впоследствии назовут во время встречи писателей стран СНГ в Переделкино, организованной журналом "Дружба народов") с изобилием хаотично переставленных букв и перепутанных слов регулярно публиковалось в альтернативном приложении к газете "Культура" - "ЗНО". Позже вышел и коллективный сборник авангардной прозы и поэзии "Тазик белорусский"… Но тогда в наибольшей степени все это было похоже на наивные "самопальные" листовки первых революционных лет. Такими же наивными выглядели и первоначальные перфомансы "Бум-Бам-Лита", хотя как рекламный ход идея таких непривычных для Беларуси зрелищ сработала на все сто. Недаром ведь не всякий вспомнит, чем конкретно был славен Диоген, зато его знаменитую бочку и призыв "не заслонять солнце" повторяют все кому не лень (кстати, смело называйте Диогена первым перформером - не ошибетесь). Одним словом, свой заметный след в белорусской литературе "Бум-Бам-Лит", несомненно, оставил, превратившись ныне в предмет для изучения на специальных факультетах некоторых вузов. Впрочем, кое-кто утверждает, что это эпатажное литературное движение никуда не исчезло, а всего-навсего перешло в другое астральное измерение. Отчасти так оно и есть. Люди-то никуда не делись. И хотя сегодня революционность они считают далеко не обязательным условием для искусства, но и сейчас, занимаясь вещами уже намного более серьезными, чем примитивное сотрясание устоев, наши "альтернативные литераторы" продолжают свое правое революционное дело. Теперь уже в сфере книгоиздательства. Хотя репутация у них по-прежнему та, прежняя. И потому Змитер Вишнев, Илья Син и Владимир Банько получили приглашение на международный фестиваль революционных поэтов, проходивший недавно в Польше. Главным идеологом фестиваля выступила польская художница Моника Белскутэ, задумавшая всколыхнуть разморенную летней жарой общественность в Познани и родном провинциальном Слупске. Излюбленная поэзия оперившихся птенцов "Бум-Бам-Лита" со свойственными ей элементами футуризма и дадаизма была подкреплена все теми же перфомансами, которые стали заметно содержательнее и даже превратились в своеобразный инструмент приобретения жизненного опыта. Например, представляя в центре Познани на площади Независимости "Дефективный памятник самому себе" и предлагая прохожим швырять в это "изваяние" сырые говяжьи сердца, Илья Син на личном опыте убедился в небезосновательности утверждений психологов о детской непосредственности и жестокости. А символическая акция "Ирак-2", проходившая двумя днями позже в Слупске, по замыслу Змитера позволила десяткам собравшихся ощутить "липкую свободу Америки" в виде шампанского, разлитого прямо на зрителей. Так или иначе - белорусов в Польше запомнили. И впечатлились тем, что у нас сейчас происходит. Это я уже не про перфомансы. А про высокое качество книг, которые наши "делегаты" прихватили с собой. Альтернативная белорусская литература - уже далеко не самиздат, а полноценные книги с хорошей полиграфией и в твердых переплетах, в выпуске которых успешно практикуется частное издательство "Логвинов". Настолько успешно, что в некоторых небанальных авторов "Логвинов" вкладывает собственные деньги. И эти инвестиции полноценно окупаются. Книги "Второго фронта искусств" - нового проекта издательства, возглавляемого "спадаром" Вишневым, на прилавках магазинов не залеживаются. Народ жаждет новых форм и образов. Кстати, администрация книжного магазина "Центральный" в Минске утверждает, что белорусскоязычная литература вообще и "альтернативная" в частности распродается гораздо успешнее, чем вся русскоязычная, даже переводная. Что, пожалуй, можно считать лишним козырем в пользу того, что ничего трагичного ни с национальным языком, ни с литературой не происходит. Даже напротив. К осени ожидается выход журнала "Тексты", где будет печататься непривычное творчество молодых и талантливых. Советская Белоруссия №141 (21807), Суббота 2 августа 2003 года напiсаў СБ 11.10.2005, 21:25 Обеденный перерыв. Идет серьезная заруба в DOOM. У одного программиста стоит навороченный комп с внешним реостатом изменения громкости sound-карты. Ну и соответственно все так "Бум, бам и т.д." Подходит женщина, тщательно пережевывая бутерброд: - Очень громко, убавьте звук! и сдвигает реостат влево (на 0) Программист: - Да отстаньте, обед же! прибавляет громкость Женщина: - Ну убавьте, голова уже болит сдвигает на 0 Идет непродолжительная борьба за положение реостата и они сходятся на определённом уровне. Программист: - Ладно, только не чавкайте очень громко! напiсаў anonymous 11.10.2005, 21:27 Завод по производству боли ЗАВАДСКАЯ Ирина, СБ Из чего рождается нынешний андеграунд На моем столе уже лежало приглашение на презентацию книг "Второго фронта искусств", когда на сайте одного уважаемого московского издания я наткнулась на размышления о белорусском андеграунде. Размышлений, собственно, было немного, поскольку сводились они к описанию визита автора в нашу столицу и категоричному выводу, что андеграунда в Беларуси как такового нет, "поскольку ground'а для него нет". Тем не менее основания для несогласия с этим утверждением у меня были самые что ни на есть вещественные - приглашение на акцию "Три дня". Которая, впрочем, действительно должна была состояться не в "продвинутом" клубе, не в подвале, а в Государственном музее истории белорусской литературы. "Изобретайте новые извращения! Вся власть - воображению!" - призывала мир парижская молодежь почти сорок лет назад, сооружая баррикады из школьных парт. И Сартр, вдохновленный их анархизмом, с восторгом взбирался на этот импровизированный постамент, скандируя вместе со всеми… Штормовая волна студенческих бунтов накрыла тогда чуть ли не весь мир и привела не только к глубокому политическому кризису и реформированию европейской системы образования, но и к появлению новой эстетики в искусстве - неофициальной, независимой, неподцензурной. Очевидно, что постмодернизм рождался не из комфорта и сопутствующей ему скуки, а из внешнего и внутреннего хаоса. Пожалуй, именно поэтому творческие эксперименты в сфере самовыражения в Стране Советов стали особенно демонстративны позже, в начале 90-х. И когда грянул "черный октябрь" 93-го, многие деятели "нового андеграунда" вполне естественно нашли свое место на других баррикадах… Но с тех пор андеграунд сильно изменился. Причем не только в Беларуси, но и в России - даже в большей степени, чем у нас. Хотя в сознании обывателя почему-то до сих пор живуч образ мрачного маргинала - аутсайдера в состоянии хронического вызова. В то время как современная литература и рок-музыка демонстрируют нам вполне состоявшихся граждан. По большому счету суть этого расхожего понятия не в противостоянии, а в отстоянии от нормы, без оглядки на общественный вкус и чужое мнение. Иначе тот, прежний, "несанкционированный" андеграунд едва ли привил бы современному искусству его нынешнюю толерантность, позволяющую сегодня любым стоящим экспериментам претендовать на лучшие сцены, выставочные залы и твердые переплеты. Уложиться в меньшее количество времени организаторы акции "Три дня" могли едва ли - "Второй фронт искусств" решил подвести результат своей деятельности за несколько последних лет, а результат - это более 20 книг авторов "раскрученных" и совсем неизвестных вроде 18-летних Змитера Пляна или Владимира Боськи. Для пущей убедительности в залах музея истории белорусской литературы разместили выставку "Блазны", в которой приняли участие не только живописцы, но и "презентуемые" литераторы. А еще через несколько дней в Институте Гете широкой публике был представлен сборник текстов молодых белорусских и немецких поэтов "Frontlinie". Серьезные заявки на свое место в культурном пространстве. Хотя звучные названия некоторых книг выглядят совершенно "безбашенными" (например, "Палiванне на мух са шланга", "Тамбурны маскiт", "Трап для суслiка", "Практычны дапаможнiк паруйнавання гарадо›" и др.), да и чуть ли не каждое явление себя народу наш литературный андеграунд обставляет перфомансами "Спецбригады африканских братьев" и прочих "братских" коллективов, все же не стоит считать его результатом одного лишь переизбытка юношеских эмоций. Хотя "Бум-Бам-Лит" все-таки жив и по-прежнему принимает в свои ряды "молодых да ранних". А те, кто постарше и поопытнее, коллективно называют себя "Schmerverk" (расшифровывается как "Завод по производству боли"). Пусть под "болью" имеется в виду пробуждение эмоций, выпячивание всяческих духовных и общественных проблем, но при первом знакомстве все это сильно отдает обычным "выпендрежем". Однако сегодня мало напечатать книгу и оставить ее на прилавке даже самого центрального книжного магазина. Уже нельзя не считаться с тем, что восприятие публики изрядно "подкорректировано" видеорядом телевидения, Интернета, да и общей иронической стилистикой современного искусства, так что все эти перфомансы и "ненормальные" названия - ход абсолютно правильный. Потому что под этой "пеной" можно обнаружить не только игру в слова и звуки, но и точные образы, и тонкую философию. Недаром такие серьезные люди, как Игорь Логвинов, заправляющий издательством, специализирующемся на разнообразной научной и философской литературе, вкладывает собственные деньги в развитие и этой "странной" прозы и поэзии. А еще учреждает годовую премию наиболее яркому ее представителю и принимает к рассмотрению рукописи любого таланта "с улицы" (правда, для того чтобы стать книгой, рукописи все-таки должны получить оценку профессионального редакционного совета)… "Такая лiтаратура мае права быць, яна патрэбна, - считает директор музея истории белорусской литературы Лидия Макаревич. - Пра гэта можна меркаваць ужо па той колькасцi людзей, што прыйшлi на прэзентацыю. I ›рэшце, калi мы робiм вечарыны класiка›, чаму не можам прыняць у сваiх сценах маладых паэта›?" Так что "ground'a" для андеграунда у нас предостаточно. Хотя бунтарской эта эстетика, пожалуй, уже и не является. Но если сравнить ее с химической лабораторией, где нет запрета на любые эксперименты, то для развития национальной литературы в целом это только на благо. напiсаў СБ 11.10.2005, 21:29 It's Oh So Quiet / Так тихо Так тихо Все еще тишина Ты одна В покое Пока еще Ты влюбилась Бум Небо стало выше Бум Небо пало Бам Ты никогда так не сходила с ума от парней Хочешь смеяться хочешь рыдать Сердце разрывается и мечтаешь умереть Но вот все стихло Но вскоре Новый бунт Короткое замыкание Бум Дьявол накинул сети Бум На влюбленных Бам Так тихо Все еще тишина Ты одна В покое Звонишь в колокола Бим-бам Кричишь и вопишь Йо-хо-хо Ты разбила круг Вот здорово Этот парень ущелье А ты гора В этом нет ошибки Но вот все стихло Но вскоре Новый бунт Короткое замыкание Бум Дьявол накинул сети Бум На влюбленных Бам Небо в дьяволских сетях Ты переживаешь короткое замыкание Когда влюблена Но тсссс напiсаў Bjork 11.10.2005, 22:12 Не втиснуть облако в аквариум, а литературу - в рамки РУБЛЕВСКАЯ Людмила, СБ В середине 80-х у минских вольнодумных интеллектуалов пользовался популярностью мультфильм, называющийся, если мне не изменяет память, "Не шуршать!". В кучах осенних листьев живут забавные веселые существа - Шуршики. Им бы все шуршать-озорничать… А дворник ходит с метлой и тихо их ненавидит. В осеннем листопаде литературы хватает и Шуршиков, и тех, кто кричит им: "Не шуршать!" Недавно попал мне в руки свежеизданный "лiтаратурна-мастацкi праект "Тэксты" номер 1. Собственно говоря, ни один из основных авторов проекта для меня не является таинственным незнакомцем. Змитер Вишнев, главный редактор, Валентин Акудович, Илья Син, Юрась Борисевич, Игорь Сидарук, Сергей Минскевич… Короче, цвет белорусского литературного авангарда. Разумеется, последний термин я употребила весьма условно, за неимением более точного, поскольку самоназваний тут присутствует, возможно, больше, чем текстов. Например, "Другi фронт мастацтва" и "Schmerzwerk", под каковыми "шыльдамi" и изданы "Тэксты". Подобные издания обычно весьма пестры, собирая под обложкой все более-менее подходящее под обозначение "неформальной литературы". Не исключение и "Тэксты", где рядом с классическим "театром абсурда" Лявона Вольского имеет место вполне вписывающееся в "интерьер" многих литературных изданий эссе Андрея Гуцова, а с "бум-вольк-драмой" Игоря Сидарука соседствует серьезная статья Юрася Борисевича о проблемах перевода. Но основную идею проекта обозреть нетрудно: попытка обрисовать историю белорусского литературного авангарда как самой лучшей и перспективной части литературы и обозначить свою прописку в нем. Как правило, свой "участок" считается самым прогрессивным, соседние умеренно критикуются как менее прогрессивные, а "традиционная" литература если и упоминается, то в качестве материала для "стеба". Как всякое уважающее себя явление, наш авангард пытается выстроить внутри себя иерархию и, как ни странно, "упорядочиться", обрасти датами и знаковыми фигурами. Презентуемое Змитером Вишневым объединение "Schmerzwerk", получившее название, видимо, в результате совместных проектов с немецкими литераторами, этакий "шпацыр па целе лiтаратуры у вайсковых ботах", вроде как преемник движения "Бум-Бам-Лит", которое объявляется исторически отжившим, но сыгравшим свою революционную роль… Для неосведомленных поясню: "Бум-Бам-Лит" - молодежное авангардное движение, возникшее в 90-х. "Идеология" - преимущественно постмодернизм, главный "идеолог" - философ Валентин Акудович, "знамя" - "бэушный" тазик, "серое солнце" бумбамлитовцев, торжественно выносимое на сцену во время выступлений, дабы некто, чаще всего гуру Акудович, произвел ритуальный удар в звонкое помятое днище… И получилась наглядная иллюстрация тезиса "Бум - звук, Бам - эхо, Лит - литература". А были еще логоформисты из объединения "Вулей", "Тэатр псiхiчнай неураунаважанасцi", "Тэатр Мiстычных Оргiй", да кого только не было - и есть… У нас имеется уже достаточно развитый литературный авангард, внутри которого свои течения. Готовится объемная энциклопедия "Бум-Бам-Лита"… Появляются новые, живут старые издания - "рARTyzan", "Зямля N", "Топас", "Nihil", "Памiж", "Вясковыя могiлкi", "Люмiнал", "Белачка", "ХНЮ", "Мухабойка", "Выгребная яма", "Говорящий троллейбус"… Все разные, особенно по художественному уровню, но одинаково не любящие "норму". Это не вся литература, но это явление культуры, которое, разумеется, проще не замечать, но разумнее ли? "Выпендриваться" (по мнению обывателей), творчески освобождаться (по мнению пиитов) последние начали еще во времена незапамятные… Ну а ХХ век это еще и узаконил. "Язык был дан человеку затем, чтобы он нашел ему сюрреалистическое применение", - заявлял в "Манифесте сюрреалиста" Андре Бретон, предлагавший составлять произведения из случайно взятых газетных заголовков и ориентироваться на "освобожденное мышление" сумасшедших. "Синтаксис надо уничтожить, а существительные ставить как попало, как они приходят на ум", - стояло пунктом первым в "Техническом манифесте футуристической литературы" Филиппо Маринетти. Появлялись подобные высказывания и в 60-х годах прошлого века. Появляются и ныне, хотя не всегда такие радикальные… Для наиболее снисходительных все это - питомник для будущих "нормальных" писателей, которые должны перерасти юношескую игру в словотворчество. Для иных - просто литературное хулиганство. Тем более что рядом с "приколами" от действительно талантливых появляются случайные практикования случайных людей. С другой стороны, ругать "неформалов" - тоже чревато, немудрено прослыть консерватором. Но ведь не одни юнцы переходят по другую сторону баррикады логики. И так было всегда. Литературу так же невозможно втиснуть в рамки школьной программы, как облако в аквариум. Не стоит уподобляться дворнику, орущему: "Не шуршать!" Ведь даже этот суровый герой мультфильма в конце концов понял, что без Шуршиков ему тоже будет скучно, и листья превратятся в обыкновенный мусор. напiсаў СБ 11.10.2005, 22:15 Он каждому дал удобный ладный красивый молоток. - Ну, веселей! Как вы умеете бухать подоске? Или не умеете? - Можно стукнуть? - неуверенно спросил Чижик. - Конечно! - воскликнул мастер. - Сколько угодно! - Громко-громко? - спросил Прутик. И в глазенках у него сверкнули огоньки. - Громко-громко, - кивнул Самоделкин. - А нам не попадет? - спросила воспитанная девочка. - Никогда! Чижик не очень уверенно стукнул по доске. "Бухбух!" Прутик осторожно поднял молоток и ударил в доску. "Вам! Вам!" Необыкновенная школа загрохотала, загремела, как будто никому не зна- комые великаны спрятались в ней, а теперь хотят расколотить ее на мелкие кусочки. "Бум-бум! Бам-бам! Бум-бум! Бам-бам!" Звенели стекла, гремели комнаты, грохотала вся необыкновенная школа. Это будущие волшебники-мастера колотили по доскам, чтобы руки привык- ли к молоткам. "Бум-бум! Бам-бам! Бум-бум! Бам-бам!" Тиграша лаяла, не понимая, что происходит. Самоделкин подпрыгивал, звеня пружинками: - Ай, молодцы! Ай, хорошо! "Бум-бум! Бам-бам! Бум-бум! Бам-бам!" Ребята лихо барабанили по сухим упругим и звонким доскам. И никто не услышал, даже подозрительный Карандаш, как под окном кто-то сказал то- неньким голоском: - Ух, здорово!! Только Тиграша завиляла хвостом и перестала громко лаять. Если собаку погладить, она всегда перестает лаять. "Бум-бум! Бам-бам! Бум-бум!" - Гром гремит, - говорили прохожие, - а мы зонтики дома оставили. Давно мы не слышали такого грома. Сильная гроза будет!.. напiсаў Юрий Постников. Волшебная школа 11.10.2005, 22:24 кто бы не предполагал, а Жа распологает. Я планировал сюда не заходить, пока всё не улажу, но, как всегда, Джа лучше знает, что надо. Послал весточку через брата. Спасибо брат, тут я. Про то, как охота не очень удаётся писать не буду, не львиное дела про плохое рассказывать-жаловаться. Потом напишу, как я тут Хашышыном ходил, красными глазами смотрел, гашыш пайпой курил - Бум - Бам - Голова - напополам Бум - Бам - Голова - в - Хлам. Кстати, что я гаш меньше люблю, чем траву, это ясно, а вот как Жа к гашу относится? Кто-то рассказывал, французы, когда ещё с Наполеоном в Египте были, видели там накуренных гашышом, и говорили про них, что они души потеряли. Ха. Бум - Бам - Голова - напополам Бум - Бам - Голова - в - Хлам. напiсаў Конопляный лев 11.10.2005, 22:30 Жил-был обычный человек и однажды услышал: "Бам-бум-бам…". Ощутил он тревогу да интерес, пошел он на звук и увидел: ходят такие же обычные люди, как и он, и стучат по хрустальным гробам со спящими красавицами да красавцами. То тише, то громче, то сбоку, то сверху, то вкривь, то вкось, то постучат, то на землю сядут да давай причитать: "Ай, ЁТМ… Ой, ЁТМ… Эх… Ё…Т…М…", а потом по новой: "Бум-бам-бум…" Задумался обычный человек… Дай, думает, тоже попробую, авось что прояснится, на своей шкуре переживется. Постучал, пошептал, да только в гробу с одного бока на другой перевернулись… Пригляделся обычный человек повнимательнее - а в тех гробах, что сумел взглядом окинуть - одно ворочание, да чем громче стучат, тем сильнее храпят… И стал обычный человек думу думать, дела делать, да тревогу, опорушку свою, пестовать… напiсаў FireBall 11.10.2005, 22:31 Рэкамэндую азнаёміцца з гэтым водгукам па прамінулую імпрэзу: www.livejournal.com/users/msd_by/23142.h напiсаў sss498 12.10.2005, 02:16 Што паробіш, ня любяць ББЛ людзі, прыхільныя да фашызму. напiсаў werk 12.10.2005, 13:30 У. Арлоу: "…Альбо возьмем назіраньне В. Булгакава, датычнае афрыканскіх краінаў, якое вытанчана праектуецца на беларускую сытуацыю. Аказваецца, ня дзе-небудзь, а якраз у Афрыцы “здабыцьце незалежнасьці ад мэтраполіі… за рэдкім выняткам адзначалася рэзкім пагаршэньнем узроўню жыцьця”. (Немаведама чаму прыходзіць на думку сьветлай памяці “Бум-Бам-Літ”, сябры якога зацята зьбіралі грошы на вандроўку ў шматпакутную Афрыку.)" Арлоу мерыуся быць фундатарам тых гастроляу. напiсаў werk 12.10.2005, 18:33 Юрась Пацюпа, АРХЭ: "«ЛіМ» яўна перабольшваў, калі ў 1995 годзе, аказваючы Бум-Бам-Літ, пісаў: «Падобнага яшчэ не было …на абшарах Беларусі». Было… Хоць і не падобнае. (Прабачце за сафізм!) Радыкалізм «Дыягену» і Бум-Бам-Літу - не палітычны, як у «Тутэйшых», не арганізацыйны, як у ТВЛ, а менавіта эстэтычны. Аднак многае іх адрозьнівала. І ня толькі пара ды ўмовы існаваньня. Бум-Бам-Літ заўсёды пакідаў у мяне адчуваньне больш авангарднасьці, чым постмадэрновасьці. Зрэшты, сярод «Дыягену» больш авангардным быў Мазько. Гумянюк, як ні дзіўна, балянсаваў паміж пост- і проста мадэрнізмам. Пяткевіч жа наагул быў, як ён сам сябе называў, літаратурным «нінзя»." На мой погляд, эстэтыка ББЛ спалучае постмадэрнiзм i авангард. Бaдай, лепш назваць яе поставангардам. напiсаў werk 12.10.2005, 18:41 nord 5 Жнв 2003 22:53 АРХЭ, на колькі мне ўяўляецца, спрабуе "нарадзіць" постсавецкую бел. думку. Як зацятыя эксперыментатары-садаводы, маладыя інтэлектуалы спрабуюць прышчапіць беларусам модныя, сучасныя атожылкі. (Не да літаратуры мічурынцам, таму яе там і няма.) Да нашага алешніку - ці то баабабы, ці то кіпарысы, ці то коркавае дрэва прыжыўляюць. Выглядае, што тое высільваньне ўжо досыць ўсіх дастала. Бачна нават па выказваньнях на форумах. Галоўная хіба: вакол часопіса так і не паўстаў новаствораны літ. асяродак. Бум-бам-літаўцы насеньня больш важкія за Булгаковых-Балахонавых-Жукоўскіх. А ў іх жа няма такой трыбуны. Прычым я ніяк не разумею, чаму бумбамлітаўцаў на гарматны стрэл не падпускаюць да часопісу? напiсаў Форум на KNIHI.COM 12.10.2005, 19:07 С. Дубавец: Вось як прадстаўляе свае выданьне на тле сучаснай беларускай літаратуры заснавальнік АРХЭ Андрэй Дынько: (А.Дынько: ) "У нумары часопіса "ARCHE" рэдактар Валерка Булгакаў піша пра літаратурнае аб'яднаньне "Бум-бам-літ": "Гэтае аморфнае эклектычнае ўтварэньне дае немалую карысьць каляніяльнаму рэжыму. … Згодна з абноўленай каляніяльнай дактрынай, якая праводзіцца ў жыцьце шмат дзясяткаў гадоў, не выпадае наўпрост адмаўляць існаваньне беларускай мовы і літаратуры. Досыць адно сфальшаваць - выкастраваць - іх унівэрсальную нутраную існасьць, ператвараючы мову ў псэўдамову, а літаратуру - у псэўдалітаратуру, агідную кожнаму нармальнаму чалавеку, існуючую па-за нарматыўнай, сусьветна прызнанай эстэтыкай і прадукуючую дэфэктыўныя ці, прынамсі, неадпаведныя духу часу вобразы і сэнсы". …Крытэрам падзелу ў нашай пакутнай літаратуры есьць сеньня стаўленьне аўтара да задачы нацыянальнага вызваленьня. Ну, а інтэнцыя нацыянальнага вызваленьня, яна, нібы чарадзейнае слова, адной сваей прысутнасьцю або адсутнасьцю гатовая ператвараць і літаратуру ў графаманію, а графаманію ў літаратуру, ня толькі што. І правадыр "Бум-бам-літу", непрыкрыты постмадэрніст, а цяпер літкансультант Саюзу Пісьменьнікаў Вішнеў займае месца на п'едэстале поруч з рэалістам Далідовічам, а клясык заходнебеларускай прозы Адамчык зрынаецца ў пекла блюзьнерскага часопіса зь нярускай назвай". (С.Дубавец: ) Андрэй Дынько казаў пра сучасны літаратурны працэс і пра часопіс АРХЭ. Застаецца пытаньне - ці беларуская літаратура апрытомневае пасьля камунізму, ці сапраўдны катарсіс або, калі хочаце, крызыс яшчэ не наступіў? напiсаў РС 12.10.2005, 19:12 [05-06-2001,11:25] Появился первый номер студенческого журнала "Памiж" Это издание объемом в 140 страниц состоит из философских эссе, поэзии и прозы, подготовленных студентами отделения философии и литературы Белорусского коллегиума. Тираж составил 200 экземпляров. Белорусский коллегиум - независимый образовательный институт, созданный в мае 1998 года, является форумом для проведения публичных лекций и дискуссий, местом интеллектуального, культурологического и художественного диалога, сотрудничества с коллегами из европейских стран. Как сообщила БелаПАН редактор журнала "Памiж" Татьяна Слинко, в журнале опубликованы студенческие переводы с английского языка ряда философских произведений, а также беседа с известным белорусским философом, литератором и культурологом Валентином Акудовичем. Поскольку все представленные работы написаны девушками, это издание можно считать своеобразным образцом женского философского мышления. Презентация журнала прошла на прошлой неделе в Центральной библиотеке имени Янки Купалы в Минске. На ней присутствовали писатели и поэты различных литературных направлений - Славомир Адамович, Людка Сильнова, Валентин Акудович, Игорь Бобков, Леонид Дранько-Масюк, Михась Боярин, а также представители объединения " Бум - Бам -Лит". По мнению участников презентации, первый в истории страны философский студенческий журнал стал заметным явлением национальной культуры. Авторы издания пригласили всех в "новую культурную ситуацию" ("между"), когда творчество происходит между уже присутствующими в культуре знаками, игра с которыми представляется наиболее плодотворной. Такую игру, кстати, можно было наблюдать во время устроенного на презентации перфоманса: в тазик, известный среди литераторов как символ объединения " Бум - Бам -Лит", высыпали кофе - любимый напиток белорусских интеллектуалов, который затем смешали с сырыми яйцами - признанным знаком любой культуры. напiсаў БДГ 12.10.2005, 19:45 Комитет по культуре Правительства Москвы Государственное учреждение культуры города Москвы Центральная городская публичная библиотека им. Н.А. Некрасова приглашают Вас на ВЕЧЕР БЕЛОРУССКОЙ КУЛЬТУРЫ В программе: Поэтическое выступление: Виктор Жибуль - стихотворения; Вера Бурлак - стихотворения, песни. Знакомство с современными белорусскими изданиями. Ответы на вопросы, обзор культурной ситуации в Беларуси. Музыкальное акустическое выступление минской группы "Жаба ў каляіне". Об участниках: Виктор Жибуль (род. в 1978 г.) - самый известный их всех участников, прежде всего как поэт-авангардист, хотя занимается и научным литературоведением. В литературе с 1994 года, когда Виктор стал одним из победителей поэтического конкурса "Родны горад". Входит в литературное объединение " Бум - Бам -Літ", участник целого ряда его акций, совместных изданий. Автор книг "Рогі гор" ("Рога гор"), 1997, "Прыкры крык", 2001 (что-то вроде "Отвратное верещание", если стараться сохранить звукоподражание оригинала), "Дыяфрагма" (2003) и нескольких других изданий. Виртуозный палиндромист. Вера Бурлак (род. в 1977 г.), она же Джети, Зига Зюзински - автор книги стихотворений "За здаровы лад жыцьця" ("За здоровый образ жизни", 2003г.), песен; филолог. Вокалистка группы "Zasra Kazra". Пробует себя в художественном переводе (с украинского, русского, английского языков). Издатель самодельного литературного журнала "Вясковыя могілкі" ("Сельское кладбище", с 1997 года, вышло 24 номера). Группа "Жаба ў каляіне" - это два в высшей степени творческих молодых человека: Мюр Фарыдовіч і Максім Іўкін. Суть их творчества - переосмысление (с целью оживления для слишком искушенных слушателей) со школьной скамьи каждому белорусу известных текстов, фигур и т.п. Пример тому - уже само название группы, повторяющее название известной басни белорусского классика этого жанра - Кондрата Крапивы. Встреча состоится в конференц-зале ЦГПБ им. Н.А. Некрасова 27 января 2005 г., в четверг в 18.00 напiсаў некросовка 12.10.2005, 19:48 Привет Бум - Бам -Литу, если их разыщите. Помню, они приезжали в Гродно даже и выступали у нас в кинотеатре Космос, слоган был - При слове классик не стукать в тазик)))) напiсаў Денис Трусов 12.10.2005, 19:51 13 красавіка 1939-га П. Шукайла быў прыгавораны да смяротнага пакарання і наступны дзень расстраляны. Як піша сп. Жыбуль, пры жыцці сучаснікі давалі Шукайлу шмат азначэнняў: «літаратурны клоун» (М. Лужанін), «галасісты, крыкун, нахабны, бесцырымонны» (С. Грахоўскі), «тыповы авантурыст і гістэрык» (Б. Мікуліч)… І разам з тым — «здатны паэт, добры беларус, неблагі арганізатар і ўвогуле вельмі цікавы чалавек» (Ю. Віцьбіч). Не менш дзіўныя мянушкі Шукайла атрымаў пасля рэабілітацыі ў сучаснай Беларусі. Быццам саромеючыся яго леварадыкальных поглядаў, Шукайлу паспрабавалі прэзентаваць або як нейкага культурнага правакатара кшталту сябра Бум - Бам -Літ, або як банальнага нацдэма. напiсаў leftbelarus 12.10.2005, 19:55 Словарный запас Героя Галактики был тогда весьма ограниченным, а способность к чтению, как и у большинства соучеников, почти нулевой, какой, по большому счету, оставалась и по сей день. Вот почему он читал комиксы со словоизвергателями, которые рассказывали содержание по мере переворачивания страниц. По такому случаю всяким обормотам не было необходимости читать что-нибудь вроде “ Бум !”, “ Бам !” или “Бряк!”, ибо звуковой эффект получался не слишком приятным. В те дни одним из любимейших трехмерных слезоточивых журнальчиков Билла были “Истории с галактического Старого Запада”. напiсаў любимый писатель Кардонского 12.10.2005, 19:59 Хлопці викладалися по повній. один мій знайомий, який дивився виступ з гущі натовпу, потім казав: - а мені ударник сподобався! таке виробляв!! На жаль, я не бачив, що саме виробляв Джек, бо маю надто коротку шию, а знайомий так і не зміг пояснити, що мав на увазі - на всі мої розпитування тільки розмахував руками і казав - "бум! бам! супер!". напiсаў Матіас 12.10.2005, 20:16 Lahti International Writer's Reunion The Aim of Literature is to Combat Stupidity Programme 17.-21. 6. 2001 Saturday 16.6. 18.00 - 20.00 Reception given by the Finnish PEN Center and WSOY (Bulevardi 12) Sunday 17.6. 10.00 Sight-seeing tour in Helsinki, coach leaves from Hotel Klaus Kurki Please, bring your luggage to the coach. 12.30 Literary event open for the public at the Sanoma House (Vicent Alonso, Michel Houellebecq, Inger Edelfeldt, Andrea De Carlo, Bum-Bam-Lit; poems read in Finnish by Leena Rapola & Reidar Palmgren) (…) напiсаў V 13.10.2005, 16:51 Chagall und Deutschland Montag, 17. Mai, 19:30 Uhr "Bella auf dem Kopf: Rabbinisches Bilderdenken und Chagall" Vortrag von Prof. Dr. Almut Bruckstein Musikalisches Programm: Ensemble Pus Vite spielt zwei Werke nach Texten von Marc Chagall Die jüdische Tradition ist – entgegen der landläufigen Vorstellung – nicht nur bilderkritisch, sondern in ihrem rabbinischen und mystischen Erzählsträngen von einem eminenten und faszinierenden Bilderdenken geprägt, welches in der europäischen Kunst- und Kulturgeschichte weitgehend verdeckt geblieben ist. Chagalls Bilderwelt – kopfstehende Liebespaare, fliegende Tiere, fallende Engel – korrespondiert mit einer Welt jüdischer Sprachbildlichkeit, die in ihrer a-linearen und assoziativen Vorstellungskraft auf enge Weise den hermeneutischen Strukturen visueller Anschauung verpflichtet ist. Freitag, 16. Juli, 19:30 Uhr "… und immerfort durch die Jahrhunderte währt unser regloser Flug" Poesie und Musik aus Weissrussland Mit den Lyrikern Ales Rasanau und Zmicier Visniou und dem Musiker Todar Ales Rasanau Wichtigster zeitgenössischer Lyriker Weißrußlands. Er wurde 1947 in dem Dorf Sjalez im Gebiet Brest geboren und veröffentlichte ab 1970 elf Bücher, von denen das erste einen programmatischen Titel trägt: "Wiedergeburt" (der weißrussischen Sprache nämlich). Auf deutsch liegen zwei Bücher von Ales Rasanau mit seinen Poemen, Versetten, Punktierungen und Betrachtungen vor: "Zeichen vertikaler Zeit" (1995) und "Tanz mit den Schlangen" (2002), beide im Agora Verlag und aus dem Weißrussischen übertragen von Elke Erb. Zmicier Visniou Journalist, Maler und Lyriker, geboren 1973 in Debrecen (Ungarn), lebt in Minsk. Bis 2001 Literaturberater beim belarussischen Schriftstellerverband und ist einer der Gründungsmitglieder der Künstlerverbindung "Bum-Bam-Lit". Er setzt sich für eine Synthese bildender Kunst und schöngeistiger Literatur ein. Erschienen sind u.a. die Bücher "Meerjungfrauen vom Planeten Blok“ (1992), "Spaziergang in den Sternen" (1993), "Das gestreifte Tamtam" (1998) und "Tamburmoskito" (2002). Todar Instrumentalist und Sänger Katharina Narbutovič Lektorin und Publizistin Moderation: Katharina Narbutovič Eintritt: 6,- /4,- ermäßigt напiсаў Stiftung Brandenburger Tor 13.10.2005, 16:58 BELARUS > Allgemeine länderkundliche Informationen > Geschichte, Kultu 1997 wurde in Belarus eine landesweite Umfrage unter Jugendlichen durchgeführt, in der man sich insbesondere dafür interessierte, welche Werke aus Film und Literatur die Befragten für Meisterwerke hielten. Leider wurde dabei kein Belarrusse genannt. Doch gibt es natürlich Namen, die in den Augen der Belarussen wichtig für ihre Kultur sind. Die Hauptstraße in Minsk ist nach Franzisk Skarina benannt: dies ist ein im Land überaus geachteter Vertreter der Zeit der Aufklärung, der mehrere Bücher der Bibel ins Belarussische übersetzt und den Druck der belarussischen Bücher organisiert hat. Als Begründer der zeitgenössischen belarussischen Literatur gelten die Dichter Janka Kupala, Jakub Kolas und Maxim Bogdanowitsch, die Prosaschriftsteller Maxim Gorezki und Iwan Melesh. Von den zeitgenössischen Schriftstellern ist Wassil Bykow im Ausland der Bekannteste. Gebildete Leute schätzen auch die Dichtung von Natalja Arsenjewa, Larisa Genijusch und Ales Rjasanow. In der jungen Generation sind Adam Globus und Slawomir Adamowitsch populär, recht aktiv tritt die Gruppe junger Autoren Bum-Bam-Lit in Erscheinung. Im Land herrscht eine komplizierte Sprachensituation: die belarussische Sprache wurde lange Zeit nicht im offiziellen Schriftverkehr verwendet, längst nicht in allen Schulen wurde in ihr unterrichtet (und die Hochschulbildung ist bis heute im Wesentlichen russischsprachig), doch die Herausgabe von Literatur in der belarussischen Sprache wurde aus dem Staatshaushalt besser unterstützt. Infolgedessen gibt es eine Konfrontation zwischen den Autoren, die Belarussisch schreiben, und denjenigen, die Russisch schreiben, da sich beide Seiten benachteiligt fühlen. Die russischsprachigen belarussischen Schriftsteller ziehen es vor, sich als Russen zu bezeichnen, und werden von der belarussischsprachigen Kulturszene ignoriert. Von daher sind die Minsker Dichter der jüngsten Vergangenheit Alexei Shdanow und Weniamin Blashenny in Russland bekannter, heute findet die russischsprachige Kultur in Belarus durch den Dichter Dmitri Strozew und den Redakteur der Zeitschrift Monolog Alexei Andrejew Verbreitung. напiсаў www.dija.de/cgi-bin/showcontent.asp?ThemaID=1302 13.10.2005, 17:05 S anarchisty spolupracuje asi nejznamejsi skupina mladych beloruskych literatu Bumbamlit. Tato skupina se snazi prekonat literaturu jako druh umeni; jejich umelecka metoda ma nazev „translogismus“, totiz hledani nejakeho vyznamu za slovem, mimo slovo. Spise nez na zachrane beloruskeho jazyka pracuji na jeho zniceni. Vetsina ctenaru a kritiku to vnima jako frasku, coz ucastnikum skupiny naramne vyhovuje. Zucastnuji se performanci, vystav a jinych akci, poradanych anarchisty. напiсаў belinfo.belarus.cz/Politika-vlada/ Beloruska-narod 13.10.2005, 17:07 Aleś Turowicz Rytm i poezja (marzenie w środku) Białoruskie słowo "mara" ma ten sam rdzeń, co polskie marzenie. Nie wiem jednak, czy ktokolwiek zrozumie to, co piszę, i tym bardziej nie wiem, czy ktoś czeka na ten list tam, dokąd go wysyłam, z czego powstaje nowa "poetycka sytuacja". Zdarzają się "sytuacje rewolucyjne", ale zdarzają się też poetyckie, kiedy pojawia się przyczółek i możliwość napisania wiersza. Zasadniczą cechą wyodrębniającą poezję spośród innych zjawisk jest rytm. Ściślej mówiąc – taka czy inna powtarzalność. Często przeciwstawiane sobie poezja i proza pozostają dla mnie w takim do siebie stosunku jak arytmetyka i matematyka wyższa. Kiedy rytm poezji jest akcentowany i wyraźny, to w prozie jest on często nie wyczuwalny, jako że złożony z wielu rytmów. Zgadzam się ze zdaniem wielu znawców przedmiotu mówiących, że proza stanowi porządek dużo bardziej złożony i wymaga większego profesjonalizmu niż poezja. Wiersz to tylko szkielet poetyckiego utworu. Jeśli rozumieć tekst w najszerszym znaczeniu tego słowa, w znaczeniu tak szerokim, że można weń włączyć cały świat, to w obrębie poezji znajdzie się wszystko, co ma wyraźny rytm i powtarzalność. Kiedy Castaneda przebywał w gościnie u Don Juana, ten uczył go, jak trzeba sadzić cudowny korzonek. Wyszli obaj z budynku, który Don Juan okrążył kilkakrotnie. Castaneda liczył ilość zrobionych kół i starał się kopiować jota w jotę wszystkie czynności Don Juana. Kiedy ten zaglądał pod krzew, Castaneda również zaglądał pod krzew, kiedy pierwszy obracał się i przybierał zakłopotany wyraz twarzy, Castaneda pospiesznie starał się naśladować jego minę, a cała ta ceremonia wydawała mu się pełna tajemnicy i świętości. Aż wreszcie Don Juan uderzył się dłonią w czoło i w zamyśleniu rzekł: – Idiota ze mnie, gdzie też mogłem włożyć łopatę? Tę sytuację można potraktować jako wiersz, jest w niej bowiem widoczny rytm, wielokrotnie przebyta ta sama trasa, trajektoria. I jeżeli istotnie byłby to rytuał, można by mówić o niej jako o sytuacji poetyckiej bez wahania. W praktyce jednak trudno powiedzieć, jaki tekst czy jego element ma rytualne i poetyckie, pełne treści, znaczenie, a jaki nie. Co może być dziełem sztuki w czasie postawangardowym? Według mnie jest nim wszystko to, co można włożyć w "ramę" i nazwać dziełem sztuki. Najzwyklejsza drewniana ściana, kiedy powiesić na niej ramę obrazu, dając z boku napis: "Obraz: fragment ściany" - to już mamy dzieło sztuki, ready made czy przynajmniej – design. W ten sposób poezją można nazwać każdy dźwiękowy materiał, jeśli wziąć pod uwagę jego wewnętrzne jakości, z zewnątrz, ujmowane za pomocą metod formalistycznych, raczej niedostrzegalne. "Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo" – tak, jak się zdaje, mówi najbardziej popularna książka świata. Na początku była poezja, którą stwarzał poeta – można taką przeprowadzić analogię. Poezja to zdolność powoływania do życia, stwarzania świata, który jest pewnie bardziej realny od świata materialnego wokół autora. Zapewne każdy poetycki wybór jest sam dla siebie jak niewielka religijna sekta, która rządzi się swoimi prawami. Nie można się z nimi spierać, ale można w nie uwierzyć lub nie. Każda z nich ma swój własny kram i marzenie – i w tych ramach można nawiązać pełny kontakt lub dialog. To jest dla mnie zasadnicze kryterium – nie narzucać swojego gustu, "nie udawać się do cudzego klasztoru ze swoją regułą". Prawo do tego, by oceniać estetyczną i artystyczną wartość tego czy innego dzieła, ma bowiem tylko ten, który stworzył Słowo. tłumaczył R.O.K. напiсаў www.znak.com.pl/eurodialog/ed/3/turowicz.html.po 13.10.2005, 17:09 1998 13.01 - Nowy Rok ( Smyki ) 28.01- Koło, jako gosć zaproszony, uczestniczy w koncercie (Harenda) Jurki Chadanowicza i Siarżuka Minckiewicza (bum bam lit). Po koncercie odbyło się spotkanie z białoruska poetka z Bielska Podlaskiego Nadzieja Artymowicz i pisarzem z Krynek Sokratem Janowiczem . напiсаў kolo Bialoruskiego Zrzeszenia Studentow w Warszawi 13.10.2005, 17:11 Główny koncert festiwalu trwał cztery godziny, ale wątpię czy znaleźli się chętni do opuszczenia sali Bielskiego Domu Kultury przed jego końcem. Jak co roku, lirycznie rozpoczął Aleś Kamocki. Po nim wystąpił dynamiczny bumbamlitowiec ( od stowarzyszenia literackiego Bum – bam – lit) Siarżuk Minskiewicz, a pierwszą część koncertu zakończyła „WZ – Orkiestra”. Druga część koncertu, to: patriotyczno – ironiczny Andrzej Mielnikau, coraz bardziej liryczny Wiktor Szałkiewicz oraz idol młodej Białostocczyzny Lawon Wolski. Ostatni przy akompaniamencie gitary, skrzypiec i akordeonu, zaśpiewał wybrane piosenki z „Krambambuli”, „Narodnego albumu”, „Ja naradziusia tut”. Nieśmiertelne „Try Czarapachi” ( „Trzy żółwie”) grupy „NRM” podniosły z miejsc bielskich i hajnowskich licealistów. Koncert zakończył się tańcami pod sceną. напiсаў Niwa 2003-11-06 13.10.2005, 17:12 ABER BERÜHRT NICHT DIE TRÄUME Lesung und Gespräch 17.11.2003 20:00 Uhr literaturWERKstatt berlin Saarbrücker Straße 36 - 38 (Backfabrik) 10405 Berlin Tel.: 030/48 52 45-0 Eine zweisprachige Anthologie aus Belarus und Deutschland Es gibt, so Präsident Lukaschenko, nur zwei Sprachen, die es wert sind, gesprochen zu werden: Russisch und Englisch. Belorussisch hingegen wird zunehmend aus dem öffentlichen Leben, aus Medien, Schulen und Universitäten verdrängt. Die desaströsen Folgen für die Literatur liegen auf der Hand. Dennoch oder infolgedessen agieren im Geburtsland von Chagall Gruppierungen wie "Schmerzwerk" oder "Bum-Bam-Lit", die sich von der ästhetischen Tradition abgenabelt haben. Sie bauen, ausgehend von Wahrgenommenem und Erfahrenem, eine Sprach- und Bildwelt des Surrealen. Dem Herausgeber André Böhm ist es zu danken, dass Texte von 14 jungen Autorinnen und Autoren aus Belarus und Deutschland nun in der zweisprachigen Anthologie "Frontlinie" (Minsk 2003) zur Verfügung stehen, die es vorzustellen gilt. In Lesung und Gespräch: Volha Hapiejeva, Autorin (Minsk), S. H. Kahl, Autor (Krefeld), Zmicier Visniou, Autor (Minsk), Uljana Wolf (Foto), Autorin (Berlin), André Böhm, Herausgeber (Leipzig), Moderation: Tobias Lehmkuhl, Literaturkritiker (Berlin) напiсаў radiomultikulti.de/de/ main/d/veranst_detail.phtml 13.10.2005, 17:15 CULTURAL MOVEMENTS IN BELARUS. THE 20th CENTURY Vaclav Areshka …Mid 1990s were marked by the consolidation of existing cultural forces into rather established centres. In 1995, “N asha Niva” founded a foundation under the same name, whose tasks included to set up an information, educational, and cultural infrastructure, not only for the needs of national democratic political opposition but with to enable the rise of a fully-fledged European nation. During the next years the foundation was publishing both the newspaper and books. Within it, the Archive of Modern History was organised in 1996, a new type of organisation for Belarus: it functioned as a non-governmental education centre, collecting and registering “traces” of modern history of the Belarusian society, mainly episodes of the liberation movement and repression. In 1997 “N asha Niva” began to unfold a large-scale programme of presenting newest non-conformist culture of Belarus under a general title “Kingdom of Belarus” which we will return to below. At that time in Minsk there was a strengthening group of young philosophers and writers associated with the centre “Euroforum” which published maga - zines “Fragments” and “Forum” as well as books. An - other centre that influenced the cultural situation was “Bumbamlit,” a group of young writers inspired by philosopher Valyantsin Akudovich. In Polatsk, the Fellowship of Free Writers directed by Ales Arkush and Vintses Mudrow became an influential centre: it published the “Kalosse” (Ears of Crop) literary magazine and many books, mainly collected poetry and prose by young authors, and staged various art events. напiсаў East Europian Democratic Center 13.10.2005, 17:19 Osanottajat vuodesta 1997- lähtien Ahmadulina, Bella, Venäjä Vuonna 1960 Gorkin kirjallisuusinstituutista valmistunut Bella Ahmadulina (s. 1937) on Venäjän omaäänisimpiä ja maineikkaimpia runoilijoita (häntä pidetään Venäjän johtavimpana runoilijana), joka satsaa kaiken runolliselle äänelleen. Andruchovyts, Juri, Ukraina Ukrainalainen Juri Andruchovyts on syntynyt vuonna 1960. Hän julkaisi ensimmäiset tekstinsä kirjallisuuslehdissä vuonna 1982. Andruchovytsia pidetään fantasian runsaudessaan Hoffmannin ja Gogolin perinteiden jatkajana. Bykou, Vasilj, Valko-Venäjä Vasilj Bykou on Valko-Venäjän kansalliskirjailija. Hän asui Helsingissä turvakaupunkikirjailijana syksyyn 1999 saakka. Bykova, Irina, Suomi Irina Bykova is a Belorussian film and theatre critic. Minskevitsh, Serzh, Valkovenäjä Serzh Minskevitsh (s. 1969) on valkovenäläinen runoilija, lauluntekijä, laulaja ja kääntäjä. Hän on perustanut yhdessä Zmitser Vishnjoun kanssa kirjallis-taiteellisen Bum-Bam-Lit. -ryhmän. Minskevitsh on julkaissut runokokoelman ja lyhytproosaateoksen. Nekljajev, Vladimir, Valko-Venäjä Valko-Venäjän Kirjailijaliiton puheenjohtaja Vladimir Nekljajev asuu tällä hetkellä Helsingissä turvakaupunkikirjailijana. Hän on Lukashenkan vastaisen liikehdinnän kantavia voimia. Yli 500 rakastetun laulun ja runon mies on kirjoittanut lukuisia artikkeleita Valko-Venäjän tilanteesta sekä sen kielestä ja kulttuurista. Popov, Jevgeni, Venäjä Jevgeni Popov (s. 1946) on tunnetuimpia uuden venäläisen kirjallisuuden edustajia, satiirikko ja aikalaisilmiöiden ruotija. Tolstaja, Tatjana, Venäjä Leningradissa syntyntyt Tatjana Tolstaja (s.1951) löi itsensä läpi heti ensimmäisillä novelleillaan. Tolstaja kuvaa hellällä ironialla ja ilman poliittista paatosta tavallisten ihmisten rikasta mielikuvitusmaailmaa illuusiottoman todellisuuden keskellä. Vishnjou, Zmitser, Valkovenäjä Zmitser Vishnjou (s. 1973) on valkovenäläinen runoilija, taidemaalari ja journalisti. Yhdessä Serzh Minskevitshin kanssa hän on yksi kirjallis-taiteellisen Bum-Bam-Lit. -ryhmän kantavista voimista. Kaunokirjallinen tuotanto käsittää seitsemän runoteosta. напiсаў www.booknet.fi/yhdistykset/mukkula/ kirjailijat/ki 13.10.2005, 17:33 Rezone: baltkrievi… latviju apciemo baltkrievu literaatu grupa, paarstaavji no 3 plashaam neatkariigajaam maakslas un teksta formaacijaam. t.i.: novy front mastactva teatr psihicheskoy neuvraveshennostyi bum bam lit pirmdien 13. novembrii 18:00 "noasa" pagrabos notiek vinyu lasiijumi un performanss. vakara nosaukums "1948". piedalaas: zmicers vishnyovs, ilya sins, anna kislyicina, valyzhina morta, yurasy-s barisevichs, viktars zhibulys, jans kalakolychiks un serzhs minskevichs. latvju tekstus biidiis jaanis indaans, irbe treile, kaarlis veerdinysh, marts pujaats un peeteris draguns. jaacer, ka noass nenogrims. laipni luugti. ja kaadam gribas baltkrievus iepaziit aarpus action, akuratera muzejaa o.vaciesha 6a (paardaugavaa) piektdien 10. novembrii 17:00 ar vinyiem ir tikshanaas pasaakumus atbalstiijis kutuurkapitaala fonds vienmeer juusu peeteris draguns напiсаў www.re-lab.lv/rezone/a/msg01172.html 13.10.2005, 17:34 Art-prognoz'96, Witebsk Writer's movement exhibition "Bum-Bam-Lit" at foreign íà conference "Belarus -Macedonia: modern cultural parallels", Islotsh, Belarus напiсаў 1996 13.10.2005, 17:51 Białoruska literatura współczena Zakres przedmiotu stanowi: literatura ostatniego ćwierćwiecza, również twórczość nurtu underground oraz dorobek Towarzystwa Wolnych Literatów i zgrupowania "Bumbamlit" Omawiane są nowe tendencje ideowe i stylistyczne w postradzieckiej literaturze białoruskiej. Zwraca się uwagę na antyrządowe zaangażowanie i upolitycznienie literatury końca lat 90. Wskazuje się na nowe tendencje w rozwoju literatury, na sięgnięcie do doświadczeń literatury europejskiej pierwszej ćwierci XX w. dr N.Panasiuk напiсаў duch.mimuw.edu.pl 13.10.2005, 17:56 "International Internet-Literacy-Workshop" in Minsk, January 2000 In January 14-20, 2000 a group of Latvian and Russian media activists, artists and poets from Riga/Latvia - E-LAB, VARKA CREW, LOCOMOTIVE, ORBITA - together with Nils Claesson from CRAC/Stockholm are going to Minsk/Belarussia, with the aim to meet Belarussian media artists, dj's and poets, to discuss the future collaboration plans with them - and to check out the situation in Minsk. The "International Internet-Literacy-Workshop" in Minsk, January 2000 was initiated by 2 young Belarussian poets and artists from Association of Contemporary Arts and poetry and art movement "Boom-Bam-Lit" (both are independent organisations) in Minsk, by E-LAB in Riga, and Andreas Druvfa from Swedish Institut/Partnership for Culture in Stockholm, and other NICE [Network Interface for Culture Exchange in nordic/baltic region] members. The next event with participation of Belarussian artists, dj's and poets will take place in March, 2000 in Riga. Riga meeting will include Internet (html+radio) workshop, poetry reading and exhibition, as well as party - with dj's from Minsk, Riga, Stockholm and other places. BALTIC SEA MEDIA SPACE MEETING in TEMP/Kiasma, November 1999 "Due to Lukashenko's authoritative politics the current cultural situation in Belarus is trying to survive under severe conditions. There is a flow of false information being distributed by official media. Human rights are being violated on every day basis. Belarussian culture is being repressed by closing Belarussian schools, newspapers, and censorship or misinterpreting artists' conceptions and activities. The limits and censorship for artistic expressions and freedom of speech is increasing rapidly. Nevertheless there are small cultural initiatives from Belarus joining this network. They are represented here in TEMP/Kiasma by 2 young poets/artists from Association of Contemporary Arts and poetry & art movement "Boom-Bam-Lit". They both work in direction of poetics: texts, performances, visual poetry, art, etc. So far there have been some contacts established in international level. In order to keep up the exchange of experience and information, one of their future directions for developing is closely associated with new media to provide the access to internet for communication and networking, and distributing the information for other smaller initiatives." By Ieva Auzina /November 4, 1999, TEMP, Kiasma, Finland/ напiсаў mail.v2.nl/v2east/2000/Jan/0014.html 13.10.2005, 18:08 Stockholm-Riga-Minsk-pipeline A fact-finding trip was made in the beginning of January to Minsk. Participating was Nils Claesson/Crac and members from the Varka Crew and E-lab/Riga. —————————————————————————————————————— —————————- Belarus: 10 million people, 3 million living in Minsk, vodka at 60 cent per liter, a bonapartistic state, a post- Modern – Disney - land- Stalinism, the ruling ideology is a mix of soviet nostalgia and macho-bravado. Result: isolation or exile the choice for many artists and intellectuals. A strong underground scene thats challenging the regime. —————————————————————————————————————— —————————— Minsk is an unknown metropolis in the middle of Europe where you can find a bubbling sea of underground activity: art, politics, literature, performance Art, music and video is mixed to a powerful and muscular cocktail. The ambiance is highly politicized and the Belarus-public is extremely sensible for symbolic actions and therefore the performance-Art-scene is big, important and the most genuine expression of Belarus contemporary Art today. Together with E-lab and Varka-crew people a meeting was arranged with different artist groups in Minsk, also individuals from oppositional political groups and media participated. Crac could identify a partners for further cooperation the Organization for Contemporary Art in Belarus, a network organizing about 200 individuals in the whole of Belarus: artists, photographers, journalists, professors and theorists that works to Create a scene for contemporary art in Belarus. The first big action of the organization was to arrange an international performance-art festival in September 1999. A success. The organization works both outside and inside existing structures. Some of the members have joined the traditional artists union to get access to their public space, the museum. The name of the performance art festival was Navinki 99. Navinki is the name of a big mental -hospital outside Minsk and also the name of a satirical anarchist-paper In the Minsk-art-scene you can se a determined will to create a dialogue with the outside world to break the relative isolation that has struck the country because the policy of the government that is breaking away Belarus from the rest of Europe. You also have the economic barriers and the language-wall. People have not been traveling- for many: go to west is to go to Warsaw. Crac has decides to initiate a process of exchange and collaboration with Minsk. Analysis: a collaborative project Stockholm-Riga-Minsk could create a fruitful dialogue between close neighbors divided by a sea: just in the breaking -point between the similar and unknown there are a whole Spectra of questions to investigate: historical the axis Stockholm-Riga-Minsk is a traditional travel-route that was cut of by the cold war and the iron curtain- now it exists a situation where it is possible to recreate those paths. For artist working at Crac it will be attractive to research and do things in a cultural sphere that is not under so strong USA-cultural influence as the Swedish. This is the “Swedish-crac-point-of view”. But for us all involved in International networking on the basis of art and new media it is important not to leave the artists in Belarus behind the new Berlin Wall. We all have to start communicate and send materials, ideas, projects and people over the border Nils Claesson напiсаў International Coordinator 13.10.2005, 18:18 Vitryska poeter Torsdag 21/10 kl. 19.00 Café Panorama Fri entré Internationell författarscen. Kulturhuset och Svenska Institutet introducerar sex vitryska poeter, i samtal med de svenska författarkollegerna Agneta Pleijel, Cilla Naumann, Kennet Klemets och Kristoffer Leandoer. Torsdag 21/10 kl 19. Fri entré. Rigor Baradulin, Ales Razanau, Irina Turovitj, Alesj Turovitj, Serzj Minskevitj och Zmitser Visjnjov skriver alla på vitryska för att markera sin särart i den självständiga staten Vitryssland, där över hälften av invånarna betraktar ryskan som sitt modersmål, trots att vitryskan är officiellt språk sedan 1992. FÖRFATTARPRESENTATIONER Förutom sin litterära och journalistiska verksamhet forskar Irina Turovitj (f 1971) i samtida litteratur och har publicerat en rad vetenskapliga arbeten. Zmitser Visjnjov (f 1973) har studier i journalistik bakom sig och är litterär rådgivare för det vitryska författarförbundet och en av föregångarna inom den konstnärliga rörelsen "Bom-Bam-Lit". Han är publicerat med en rad böcker och skrifter och arbetar aktivt med synteser av olika konstarter. Alesj Turovitj (f 1973) praktiserar den konstnärliga stilen translogism och är författare till titlar som Ett vitt, ett svart och ett genomskinligt ark papper och Minuter av tystnad. Turovitj är chef för den humanistiska avdelningen vid Institutet för matematik och cybernetik, och är medarbetare till en rad vetenskapliga arbeten inom den hierarkiska matematikens område. Ales Razanau (f 1947) har givit ut åtta poesiböcker, de mest kända heter För alltid och Väg 360. Han är översatt till mer än tjugo språk, och översätter själv. Razanau har fått det vitryska Janki Kupalipriset. Rigor Baradulin (f 1935) dikter publicerades första gången 1953 och han är i dag en av Vitrysslands mest kände poet, mångfaldigt prisbelönad. 1989 var han med om att grunda vitryska PEN-klubben och var 1990-94 dess ordförande. Baradulin är också verksam som översättare. Serzj Minskevitj (f 1969) är liksom Visjnjov en av grundarna till "Bom-Bam-Lit". Han är poet, översättare från polska, vissångare och -diktare samt scenograf. Tills nyligen tjänade han sitt uppehälle som kulturjournalist. напiсаў Svenska Institutet 13.10.2005, 18:33 МАСТАЦТВА ФЕНАМЕНАЛЬНАГА ДАВЕРУ Круглы стол у рэдакцыі часопісу “Мастацтва” Міжнародны фестываль "Навінкі", які адбыўся ў Мінску ўжо ў сёмы раз, – адзіны рэгулярны фестываль перформансу на былых постсавецкіх прасторах, які да таго ж здолеў ператварыцца ў адметную з'яву еўрапейскага мастацтва. Палова ўдзельнікаў традыцыйна прадстаўляе Беларусь (і часта для іх гэта адзіная магчымасць паказаць свае акцыі), астатнія прыязджаюць з розных краін свету. Паразважаць пра гэты, не вельмі ў нас распаўсюджаны, але актуальны жанр мастацтва акцый у рэдакцыі часопіса сабраліся беларускія перформеры, практыкі, што адначасна з'яўляюцца і тэарэтыкамі гэтага мастацтва. Алеся Белявец: Што для вас, кожнага асабіста, перформанс? Чаму абралі менавіта такую форму самавыразу? Дзмітрый Майбарада: Перформанс для мяне цікавы абвостранай дыялагічнасцю, праматой экзістэнцыяльнага абмену аўтара і гледача. Апошнім часам я часта працую з уладай і кантролем у акцыях, калі гледачы давяраюць ці іграюць; калі яны надаюць вялікае значэнне маім дзеянням, я станаўлюся дыктатарам. Улада настолькі вялікая, што можна звар'яцець. Тут можна нашкодзіць гледачу, і ўсе падумаюць, што гэта мастацтва. Я гэтага не раблю – і гэта сведчыць пра маю свабоду. І ёсць адказам тым людзям, якія мне яе даюць. Дарэчы, у Беларусі гледачы менш схільныя да кампрамісаў, яны ахвотней бяруць на сябе аўтарства, чым, напрыклад, у Польшчы ці Літве. Значыць, яны лепш адчуваюць, што кожны чалавек – перформер. Дзяніс Раманоўскі: А не запісалася! Віктар Пятроў: Не запісалася, можа гэта: Перформанс – не замкнёнае грамадства, але зрэдку перформеры і могуць адносіцца да іншых жанраў з недаверам, хоць мова ў мастацтва – адна. У свеце не так шмат сапраўды моцных мастакоў у іншых жанрах, і многія сядзяць на ланцугу пастаянна зменлівага рынку. І другое – гэта інтэлект. Сярод перформераў на парадак больш экзістэнцыялістаў, бунтароў, людзей Шляху, а такое не кожны пацягне. Максім Крэкатнёў: Тут я адзіны не быў удзельнікам фестывалю, буду гаварыць як эрудзіраваны глядач. Любую форму мастацтва (і традыцыйны жывапіс, і відэа-арт) можна абвінаваціць у тым, што работа мастака скажаецца яго ўдзелам у эканамічных адносінах, што ён трапіў пад уплыў рынку, моды і абслугоўвае густы буржуазіі. Перформанс менш за ўсё можа быць абвінавачаны ў кан'юнктурнасці, гэта нейкі ідэал чысціні мастацтва. Тут выказванне непасрэдна скіравана ад мастака да гледача і не скажаецца ўплывам знешняга кантэксту. Юрась Барысевіч: Перформанс мае два вектары: унутраны і вонкавы. Ён скіраваны ўсярэдзіну мастака і вонкі – у грамадства. Па-першае, ён дазваляе разнастаіць культуру, пашыраць інтэрфейс паміж мастаком і патэнцыяльнай аўдыторыяй. Па-другое, перформанс дапамагае аўтару развязаць свае найбольш балючыя псіхалагічныя праблемы. Я заўсёды імкнуся рабіць такія акцыі, якія б былі цікавыя і аўдыторыі, і мне самому. Раблю нешта такое, што не магу выказаць словамі ці фарбамі. Перформанс – з’ява больш радыкальная і больш публічная, чым пісьмо на паперы ці на палатне. Гэта антыкамэрцыйнае мастацтва. Яно вучыць быць сабою, быць шчырым не толькі гледача, але і самога аўтара. Таму можна назваць перформанс і санітарам культуры, і санітарам душы. Наталля Лісоўская: Перформанс мне цікавы свабодным выразам майго ўнутранага свету. Тое, як глядач гэта інтэрпрэтуе, – гэта ўжо другі этап, хоць і не менш цікавы. В.П.: У кожнага перформера свая біяграфія. Ён змяняецца, таму што час прымушае. І ён змяняецца знутры, бо ён заўсёды сам сабе мастак, рэжысёр, музыка і гэтак далей. Прычым тут няма вызначанага шляху, як няма пункту адпраўлення і прызначэння. Сэнс – сам шлях. І сіла гэтага шляху, энергія яго праяўляецца ў працэсе дзеяння. Вы пачынаеце аднекуль – і працэс пайшоў. Перформер выходзіць да людзей у незвычайным напружанні, ён перажывае стрэс. Усё мастацтва канцэнтруецца для яго ў гэтыя 10-15 хвілін. Глядач гэта добра адчувае. І тут палягае розніца паміж тэатральным акцёрам і перформерам. Акцёр завучвае сваю ролю. Нехта напісаў тэкст, нехта музыку. Яму застаецца толькі ўжыцца ў вобраз. А тут ты ўжываешся сам у сабе. І гэта надзвычай цяжкая і стрэсавая сітуацыя. Чалавек тут ранімы і адкрыты. І ў гэтым крыецца максімальнае напружанне перформансу. Чалавек выйшаў выкласці сваю экзістэнцыю. Ю.Б.: У перформера няма алібі. А.Б.: І якой рэакцыі вы чакаеце? Н.Л.: Любая рэакцыя ёсць дадатным вынікам. Аляксандр Сарна: Спецыфіка перформансу – у тым, што гэта жывое дзеянне. Тут важны сам працэс, а не яго канечны прадукт. Нават калі ў выніку ад перформансу не застанецца ніякай дакументацыі, вось гэтая прадэманстраваная дзея з'яўляецца вынікам, выступае ў якасці твора. Жэст чалавека становіцца тэкстам, які інтэрпрэтуецца публікай. А яна можа дадаць нешта і ад сябе. Таму сцэнарый часта змяняцца ў залежнасці ад таго, як развіваецца дзеянне. Я на сваім вопыце пераканаўся, што практычна ніколі задуманы сцэнар да канца рэалізаваць не ўдаецца. Нешта мяняецца ў працэсе, ці даводзіцца абрываць дзею, таму што "зашкальвае" ўласнае эмацыйнае напружанне, і ты адчуваеш, што яшчэ крыху – і ты будзеш дэзарыентаваны ў прасторы і часе. Вынік непрадказальны. Д.Р.: Калі гаварыць пра глядацкую рэакцыю і што ад перформансу варта чакаць, можна параўнаць гэтае мастацтва з дыялогам. Факт перформансу – гэта факт узаемадаверу. Калі паміж аўтарам і гледачом праскоквае іскра – момант даверу, блізкасці – гэта кайф, драйв дыялога, размовы – гэта і ёсць квінтэсенцыяй перформансу. Тое, што ад яго чакаеш. М.К.: Пытанне да ўсіх: ці можна сказаць, што перформанс – такі накірунак, дзе яшчэ не "памёр аўтар"? Ю.Б.: Я пагаджуся, што тут аўтар сапраўды жывы, як у джазе, дзе ёсць жывая імправізацыя, аўтар не паўтарае, не ўзнаўляе сваю ранейшую ці чужую музыку, але на хаду яе карэктуе і робіць нейкія адкрыцці. Туг, сапраўды, аўтар жыве. М.К.: Маё пытанне было з пэўным падвохам. Я заўважыў, што асноўныя тэрміны, якія ўжываюцца пры абмеркаванні сутнасці перформансу, адносяцца да сферы скрайне містычнага, метафізічнага вопыту: перадача энергій, адсылка да першабытных практык, дакладней – да таго, што мы лічым першабытным, што лічым сапраўдным. У мастацтвазнаўстве падобная тэматыка ўжо табуявана, але не сярод мастакоў. Калі мы пачынаем гаварыць пра перформанс, такія тэмы працягваюць выкарыстоўвацца. В.П.: Рэч у тым, што ў перформансе вельмі моцна выяўляецца элемент месіянства. Д.М.: Калі мы гаворым пра "смерць аўтара", карысна ўзгадаць кантэкст. Ралан Барт меркаваў, што аўтар у класічным сэнсе памірае, і прыходзіць скрыптар, але куды – у літаратуру, дзе ўжо выпрацаваліся пэўныя слоўнікі, і я як пісьменнік нічога не магу вынайсці – толькі нейкую камбінацыю слоў. У мастацтве перформансу такая сітуацыя пакуль не ўтварылася. Свабода яшчэ захоўваецца. І будзе захоўвацца. Я не разумею, чаму Максім паставіў знак роўнасці паміж архаічнымі формамі, якія сапраўды цяпер абуджаюцца ў мастацтве, і класічнай постаццю аўтара. Перформер абуджае архаічныя пласты свядомасці, але менавіта таму не можа кваліфікавацца як аўтар. М.К.: Гэта значыць: калектыўнае бессвядомае? Д.М.: Часта, калі працуеш з перформансам, адчуваеш такі стан, быццам на цябе падаюць камяні, а ты мусіш ухіляцца. Нічога не плануеш, няма адназначных ідэй у галаве. Проста – спантанная рэакцыя. Тваё цела, тваё бессвядомае і псіхіка – усё рэагуе на саму сітуацыю. А.Б.: Усё ж: які вопыт вы спрабуеце перадаць? В.П.: Я перадаю рэлігійны вопыт. Асабіста я. Астатнія працуюць абсалютна па-іншаму. А.С.: Для мяне гэта не рэлігійны і не містычны вопыт. Я працую на ўзроўні канцэпцыі. Я імкнуся данесці ідэю, інфармацыю – і гэта адбываецца праз рэалізацыю сцэнарыя. Які, у сваю чаргу, увасабляецца ў дзеянні. Усё, што трэба для перформансу. Гэта – схема. Галоўнае – чым мы яе напаўняем: энергіямі, перажываннямі, рэлігійнымі ці містычнымі. Гэта, безумоўна, нейкі асабісты, індывідуальны вопыт. М.К.: Ці перадаецца ён гледачу? Калі для аўтара важны рэлігійны вопыт, ці можа глядач у канцы сказаць: "Так, я атрымаў рэлігійны вопыт"? А.С.: Не, вопыт заўсёды індывідуальны. У гледача свой, у аўтара – свой. В.П.: У перформансе – самая нізкая ступень адчужанасці ад гледача. Гэта самая адкрытая форма мастацтва. Ты не можаш нічога схаваць. Не існуе часу на роздум. Тут мы не карыстаемся механізмам канвенцыі. Адбываецца фенаменальная форма дыялогу. Яна цяжка схопліваецца на нейкім узроўні асэнсавання. Але ў чалавека шмат узроўняў успрымання. І глядач возьме тое, што яму патрэбна. Н.Л.: Перформанс – гэта такое мастацтва, якое не пакідае чалавека абыякавым. Альбо ты прымаеш гэта, альбо катэгарычна не. Сярэдняга не бывае. І яшчэ: не трэба ператвараць перформанс у схему: задумка, сцэнарый, рэалізацыя. Тады з'яўляецца тэатральнасць. А.Б.: Вы пішаце сцэнарый? Н.Л.: Я – не. У мяне ёсць ідэя. Рэквізіт. І я працую на ўзроўні ідэі. І ніколі не ведаю, як пойдзе працэс. А.С.: У мяне сцэнарый заўсёды ёсць. У працэсе жывога дзеяння магчымы адыход ад яго. А калі ёсць ідэя, а няма сцэнарыя – гэта хэпенінг. В.П.: Ёсць такое паняцце: хэпенінговасць. Гэта калі ў перформансе ўдзельнічаюць больш за два чалавекі. Але калі ты разбаўляеш сваю ўласную ідэю вялікай колькасцю народа, кожны ўдзельнік прыўносіць сваю энергію, і канцэнтрацыя асабістага разбаўляецца. Атрымліваецца ўсеагульнае свята. Тут варта адчуваць розніцу і гэтую грань уласнага напружання вытрымліваць. Д.Р.: Нехта называе гэта сцэнарыем. Нехта – унутраным планам. Віктар выыходзіць на сцэну з нейкімі прадметамі і сам не ведае, што атрымаецца. Але ў яго ёсць ідэя. Яна і прадметы дыктуюць у кожную секунду кожны наступны рух. Д.М.: Вопыт замяшчае сцэнарый. Мастак дзейнічае так, а не іначай, таму што ён такі чалавек. Н.Л.: Мяне вядзе логіка ўнутраных перажыванняў, унутранага вопыту. В.П.: Можа і не быць прадметаў. Калі коратка, то мастацтва перформансу — гэта знак і энергія. І пры дапамозе пластыкі цела можна паказаць знак і перадаць энергію. М.К.: Я прыгадваю перформанс Алега Куліка у Маскве, калі ён абклеіў сябе брыльянтамі і люстэрачкамі і тры гадзіны круціўся пад столлю, як бліскучы шар на дыскатэцы. Гэта было такое моцнае фізічнае ўздзеянне, што ў яго наступіў стан змененай свядомасці. Ён казаў, што перажыў звышмістычны вопыт, што нібыта святло пражэктараў склалася ў нейкую карціну і ён убачыў Бога. В.П.: Мы не павінны пераходзіць нейкай мяжы. Бываюць зусім драстычныя акцыі. Дзесьці у 60-ыя японскі перформер скокнуў з хмарачоса на белую тканіну, пасцеленую на зямлі. Дзеля чаго? Можна, канешне, як Кулік, увайсці ў транс, убачыць Бога. Але дзеля чаго яго тры гадзіны круцілі? Ён для сябе круціўся ці для іншых? М.К.: Кажуць, што людзі там плакалі, яны разумелі, якое гэта суровае фізічнае выпрабаванне. Гэта было моцнае відовішча: чалавек тры гадзіны круціцца над тваёй галавой і адлюстроўвае святло… А.С.(?): Тут ёсць праблема: ступень уздзеяння на гледача. Многія перформеры гэтым адкрыта злоўжываюць, і глядач становіцца ахвярай акцыі. Канешне, хочацца, каб было моцнае ўздзеянне, каб глядач атрымаў нейкі новы вопыт. Але тут і палягае мяжа: наколькі глядач хоча быць уцягнутым у дзею, ці ён жадае захоўваць дыстанцыю? А.Б.: Але як далёка вы гатовы зайсці самі? Наколькі рызыкоўным можа быць перформанс? Ю.Б.: Я люблю рызыкоўнае мастацтва, але ў той жа час жадаў бы заставацца ў межах прыстойнасці. Наогул лічу, што ў любую эпоху менавіта рызыкоўнае мастацтва і з'яўляецца актуальным. Мастак павінен рызыкаваць. Пажадана, не жыццём, а, напрыклад, рэпутацыяй. Рабіць нешта такое, што не ўсім спадабаецца. Пажадана, без пагарды да гледачоў. У адрозненне ад эстрадных спевакоў, якія вечна кажуць, што яны ўсіх нас любяць і кожны горад для іх самы лепшы, мастак можа быць больш шчырым. Д.Р.: Жыццё чалавека вымяраецца не гадамі, а падзеямі. А што можа стаць для чалавека падзеяй? Тое, што яго змяняе. Жахлівая катастрофа можа не паўплываць на чалавека так, як выпадкова разбіты кубак. А.С.: Самая вялікая рызыка – проста выйсці з адкрытым забралам на шчырую размову. Гэта не фізічны, а хутчэй – маральна-этычны ўчынак. Ю.Б.: Бо аўтар раскрывае свае комплексы. А.С.: І гэта больш моцная рызыка. Мастацтва – гэта не сфера фізіялогіі, а вобласць духа. І такія моманты глядач тонка адчувае, таму што лозунгамі яго нікуды не прывядзеш, жыццё кожнага складаецца з нейкіх нюансаў яго ўспрымання. І часта нейкага маленечкага моманту дастаткова, каб у нечым пераканаць гледача. Н.Л.: Мне хочацца вярнуцца да таго, што казаў Максім. Глядач павінен адчуваць, як перформеру цяжка? Ён павінен такія адчуванні перажываць? Д.Р.(?): Перформанс – форма вельмі адкрытая. І некаторыя перформеры выкарыстоўваюць момант менавіта глядацкага напружання і момант суперажывання. Але як элемент пабудовы нечага большага, спасціжэння іншага сэнсу. В.П.: Такое відовішча – фізічнага траўматызму – выклікае моцную рэакцыю ў гледача. Быў нават такі кірунак у перформансу некалькі гадоў, але ён сышоў. Такія дзеянні занадта прамалінейныя, яны не спрацоўваюць. Ю.Б.: Пасьля вядомых тэрактаў цяжка здзівіць гледачоў сцэнамі гвалту. А.С.: Гэта парушэнне сітуацыі даверу, глядач адчувае, што яго ўцягваюць насупраць яго волі, прымушаюць глядзець, перажываць. Глядач: адварочваецца і сыходзіць. Д.М.: Ёсць прыклады аналагічнага тыпу містычных практыкаў, якія працягваюць існаваць. Практыка дэрвішаў, індуісцкія танцы на вуглях ці калі людзі сябе зубачысткай гладзяць рагавіцу вока. Яны сябе не траўміруюць, але паказваюць, што чалавек можа вытрымаць і такое. І на працягу стагоддзяў людзі прыходзяць на гэта паглядзець. Часам рызыка сапраўды апраўдана. напiсаў Aliesia 13.10.2005, 18:58 14 kastrycznika u biblijatecy DL prezentacyja czasopisu "Pamizh". Pierad utvaren'niem Druhoha Frontu Mastactvau byla dumka pryciahnuc' da supracounictva z Schmerzwer'am pamizhanak i Chadanovicza. tady nazyvalisia b "Vakol". напiсаў werk 13.10.2005, 21:42 25-га "Шмэрцвэрк" мае выступiць на фiлфаку БДУ. напiсаў werk 13.10.2005, 21:44 Бумбамлітаўцы адрозьніваюцца ад бальшыні іншых аўтараў тым, што кажуць тое, што хочуць, а ня тое, што мусяць. Пакуль што адзінае пакаленьне, якое ўвайшло ў літаратуру ў эпоху адноснай свабоды друку. напiсаў werk 14.10.2005, 01:05 Іншыя аўтары таксама любяць казаць тое, што думаюць самі, але робяць гэта пераважна ў прыватных дзёньніках. напiсаў werk 14.10.2005, 01:11 Сярод новых аўтараў ёсьць і такія, чыя стылістыка ўпісваецца ў Бум-Бам-Літ ці нават у Шмэрцвэрк, - напрыклад, Віка Трэнас ці Зьміцер Плян. Ёсьць аўтары, якія працягваюць традыцыі Тутэйшых альбо традыцыі СП БССР. Сьветагляд больш істотны за ўзрост. напiсаў werk 09.10.2005, 01:25 ———————————————— Юра, светагляд можна і змяніць, а дату нараджэння можна толькі ўтойваць і скажаць, а змяніць нельга. Падзел на пакаленні вельмі просты і механічны. Была ў мяне такая нататка: 1998. Наварыч і пакаленні Літаратар-фантасмагор Алесь Наварыч у эсэ "Вехі" дакладна дзеліць беларускую літаратуру на пакаленні. За крок прымаецца час у 12 гадоў. За пачатак адліку бярэцца 1882 год, калі нарадзіліся Купала і Колас. Каб працягнуць распачатае Алесям раблю свой накід перыядаў у сУчасным белліце… 1. 1882-1893. Нашаніўцы: Купала, Колас, Багдановіч… 2. 1894- 1905. Узвышэнцы: Жылка, Дубоўка, Пушча… 3. 1906-1917. Таталітарысты: Танк, Куляшоў, Брыль… 4. 1918-1929. Вайскоўцы: Быкаў, Антон Адамовіч, Дзяргай… 5. 1930-1941. Філолагі: Караткевіч, Пташнікаў, Стральцоў… 6. 1942-1953. Дэсідэнты: Разанаў, Галубовіч, Арлоў… 7. !954-1965. Тутэйшыя: Сыс, Дубавец, Бабкоў… 8. 1966-1977. Бумбамлітаўцы: Бадак, Барысевіч, Дынько… 9. 1978-1989. Зубры: … напiсаў Адам Глобус 05.10.2002, 13:31 litara.net/forum/90/all Цяпер я магу яе крыху паправіць… 8. 1966-1977. Бумбамлітаўцы: Бадак, Кісліцына, Барысевіч, Вішнёў, Дынько, Хадановіч… 9. 1978-1989. Пакаленне net: Сцебурака, Парашчанка, Івашчанка, Бязлепкіна. напiсаў Адам Глобус 12.10.2005, 17:38 ———————————————————- Так, лепш не "зубры", а "пакаленьне Net" цi "iнтэрнауты", "блогеры". Агульная схема даволi пераканаучая, яна нават стасуецца з цыкламi гараскопау. Але у кожным пакаленьнi ёсьць свае выключэньнi. Мажлiва, варта было б пазначыць пакаленьнi не адной агульнай рысай, а парай антонiмау, каб паказаць нутраную супярэчнасьць, лiнiю фронту, якая зьмяняецца з чаргаваньнем эпохау. напiсаў werk 12.10.2005, 18:26 ———————————————— напiсаў werk 14.10.2005, 01:28 Как сообщило BBC, учреждена новая литературная премия за лучшую книгу, написанную на основе интернет-журнала – блога. В названии премии The Lulu Blooker Prize использован неологизм, придуманный организаторами премии: "blooks" – это слово, составилось из двух английских: "книги" – "books" и "сетевые журналы" – "blogs". Название премии также напоминает о престижной литературной Букеровской премии. "Блукеровское" жюри возглавит исследователь интернета Кори Доктороу (Cory Doctorow). Он сказал, что слияние книг и онлайн-журналов свидетельствует о появлении нового творческого стиля. "Сама форма блогов поощряет авторов к написанию коротких, отрывистых сообщений. Раньше такие беглые наброски не покидали страниц записных книжек. Но когда их размещают в Сети, происходит нечто изумительное. Аудитория помогает связать записи между собой, выявить лучшее, а потом превратить дневник в полноценную книгу". Блоги родились и процветают в Сети. Их количество на сегодняшний день составляет от 14 до 20 миллионов (такой разброс в оценках связан в первую очередь с отсутствием формального определения, какой сайт следует считать блогом). Количество блогов, согласно подсчетам поисковой системы Technorati, удваивается каждые два месяца. В блоге "единицей литературы" является ЕДИНИЧНАЯ запись. Есть, конечно, люди, которых можно подряд читать, но таких мало. Как правило, именно удачные единичные записи читатели пересылают друзьям, и таким образом запись становится популярной. Бумажная литература - слишком дорогой процесс для распространения таких "мелких радостей". Никто не будет запускать маховик печатной индустрии ради пары удачных строчек. То есть "единица литературы" на бумаге - это "книга" (роман, сборник рассказов и тому подобное). Это как товарный поезд по сравнению с маневренным мотоциклом. Ну и, кроме того, в блогах, конечно, много интересного происходит в комментариях. Это своеобразная "динамическая литература", причем она очень сильно зависит от контекста, личных отношений участников и многого другого. Едва ли это можно перенести на бумагу без потери смысла. Блукеровская премия, которую задумали британские издатели, будет вручаться бумажной книге, изданной на основе блога. Алексей Андреев: "Владимир Владимирович" Максима Кононенко - это не блог. Дело даже не в том, что там нету ссылок (а изначально блоги были именно "дневниками путешествий по Сети"). И не в том, что там нету комментариев к каждой записи (хотя это самая главная формальная черта блога). Дело в том, что "Владимир Владимирович" вообще не является дневником ЛИЧНЫХ впечатлений. Это - искусственный, вымышленный текст, комикс про третьих лиц для самых широких масс. Жанр, ничем не отличающийся от бумажного. То же самое можно сказать и о Диме Горчеве - он изначально пишет художественные миниатюры, а не дневник. Для него не особенно важна мобильность и информативность откликов - можно и через год прочесть на бумаге. То есть эти тексты изначально заточены для книг, они просто "прикидываются блогами". В этом смысле Сей-Сенагон или Мариенгоф гораздо ближе к настоящим блогам, чем Паркер (Максим Кононенко – В.Г. ) и Горчев. Владимир Губайловский: То есть блог не может существовать вне Сети? Алексей Андреев: Может - но только как корабль вне моря. Есть же такие корабли-музеи, корабли-рестораны, есть настольные модельки кораблей, есть отдельные детали кораблей в украшении интерьеров… Вот таковы и блоги на бумаге. www.svoboda.org/ll/cult/1005/ll.101305-5 (цалкам) напiсаў РC 14.10.2005, 01:36 ЧАСАПІС "ПАМІЖ", № 4-2004-2005 гг. КАНСТРУКТЫ?НЫ КРЫТЫК. ПАЭТЫЧНЫ ПРАКТЫКУМ ЗЬМІТРА ПЛЯНА Плян З. Таксыдэрмічны практыкум. Мн.: Логвінаў, 2004. У гэтым злосным артыкуле, які вы зараз наважыліся прачытаць, па сутнасьці няма канкрэтных кпінаў менавіта з кнігі “Таксыдэрмічны практыкум”, хутчэй тут аналізуецца агульная сытуацыя, у якой знаходзіцца беларуская літаратура XXI ст. Праблема палягае ў тым, што ў гэтай невялічкай кніжцы сканцэнтраваліся ўсе самыя галоўныя пытаньні, якія варта вырашыць у адносінах да новай генэрацыі беларускіх пісьменьнікаў. У “Таксыдэрмічным практыкуме” немагчыма пэўным чынам падзяліць вершы па тэмах, жанрах, вылучыць асаблівасьці стылю й эстэтыкі, бо творы самі па сабе гэтага ня ўтрымліваюць. *** з маіх вачніц цячэ мазут цячэ-рыпіць цячэ-сьмяецца распаўсюджвае салодкі водар ананасаў у нашых крамах даўно няма смачных кілбасаў засталіся толькі вантробы мустангаў… Паказальна тое, што на момант выданьня кнігі аўтар ня меў ніводнай вершаванай публікацыі ў пэрыёдыцы. Трэба мець немалую сьмеласьць, каб адважыцца менавіта на такі дэбют, і самаўпэўненасьць таксама: ці, можа, гэтая паэзія не патрабуе чытачоў, не патрабуе таго, каб пра яе ведалі? На Беларусі прынята называць постмадэрнізмам самыя розныя зьявы — нават тыя, што ня маюць да гэтага творчага мэтаду (дый да самога мастацтва) ніякага дачыненьня. Покуль нашы навукоўцы не разьбяруцца і дакладна не клясыфікуюць творы новай нашай літаратуры адносна якасьці ды іншых вызначальных паказьнікаў, будуць зьяўляцца творцы, падобныя да Зьмітра Пляна. Слова “канцэптуальнасьць” таксама ня варта кідаць на вецер. Гэты панятак зьмяшчае ў сабе і прафэсійнасьць аўтара, і яго грамадзкую (тэж асабістую) пазыцыю, і яго сьветагляд, але самае галоўнае — індывідуальныя асаблівасьці стылю, характар афармленьня думкі. Даволі лёгка зразумець, што Альгерд Бахарэвіч ці Ільля Сін — канцэптуальныя аўтары, а ў творчасьці Зьмітра Пляна ці ?ладзіміра Боські — усяго толькі наіўная пародыя на канцэптуальнасьць. Таму давайце вызначым, ці любы набор словаў можна аднесьці да літаратуры. У іншым выпадку мы канчаткова яе засьмецім. Чамусьці эўрапейцы ўмеюць выпендрывацца па-мастацку, а ў беларусаў яшчэ няма такой здольнасьці, і дагэтуль у нас існуе падзел на традыцыю і авангард, хоць асноўным крытэрам (па цьвярозай лёгіцы) павінна быць якасьць твору, а не прыналежнасьць яго да той ці іншай эстэтычнай прасторы. Да гэтага часу ў нас няма культуры пісьма: нашы маладыя паэты калі і пішуць рыфмаваныя вершы, то ня могуць адрозьніць ямб ад харэю (ды ўвогуле лічаць тое непатрэбным). Калі ж карыстаюцца верлібрам, то без разуменьня таго, што гэта такое і з чым яго есьці. Есьці, канечне, ня варта (тым болей, у выпадку Зьмітра Пляна, Кацярыны Марголь ды некаторых іншых), бо можна атруціцца, але ж ведаць азначэньні жанру неабходна, каб не атрымалася нешта накшталт: забарона-абарона забабона згвалтаваньне закону хачапуры чабурэк пінгвін змова — мовы адмова рыбіна — рабін марынаваная марына… У верлібры мусіць быць свая сыстэма: цэласнасьць, ці цэласнасьць у раздробленасьці, ці ўвогуле адсутнасьць цэласнасьці — але павінна назірацца пэўная заканамерная характарыстыка ў стылі, у выяўленчых сродках. Іначай гэта ўжо не мастацкі твор, а проста надпіс на плоце. Верш можа выражаць думку, пачуцьцё, можа выражаць і тое, і другое або ўвогуле нічога — тады сэнс зьмяшчаецца ў форме, у тэхніцы выкананьня. У вышэй працытаваным творы ёсьць толькі непасьлядоўная гукавая гульня, верш лёгка развальваецца на асобныя словы, бо яны між сабой ніяк не зьвязаныя. Прычым гэта не мастацкі прыём аўтара, але хутчэй няўменьне пабудаваць прыгожы верш-“домік” з “цаглінак”-словаў. Шмат прыкладаў не патрабуецца, бо вершы зборніка досыць аднастайныя. Дастаткова вызначыць адно агульную тэндэнцыю, якая, дарэчы, назіраецца ня толькі ў творчасьці Пляна і робіцца нейкай традыцыяй сярод новай генэрацыі (заўважце, як хутка засвойваюцца дрэнныя ўплывы!). Для таго каб высьветліць, адкуль вытокі гэтых уплываў, параўнаем вершы розных аўтараў, дзе заўважныя паўсюдныя відавочныя аналёгіі. Зьміцер Вішнёў у мяне вырвалі сэрца гарачае пульсуючае падобнае да чырвонай жабы камісар Юрась калашмаціў яго лакіраванымі ботамі шабляй сек і кетчупам паліваў… (1997) Зьміцер Плян мяне злавілі адрэзалі вушы паклалі ў рот батон кілбасы аперазалі маё цела туалетнай паперай зрабілі зь мяне мумію… (2004) Беларускія “постмадэрністы” адно запазычваюць адзін у аднаго свае знаходкі і лічаць, што гэта спрыяе разьвіцьцю літаратуры. Па-першае, самі знаходкі ў большасьці сваёй такога гонару ня вартыя, па-другое, наша гаротнае мастацтва падобным чынам не ўратуеш. Але ў Зьмітра Пляна ёсьць і больш удалыя вершы: *** я згортак чорнага калі я разгарнуся цябе ня стане бо я праглыну цябе у сваёй чарнаце Але ў гэтай кнізе імкненьне да індывідуальнасьці выяўляецца покуль мінімальна. Як слушна зазначыў у прадмове Зьміцер Вішнёў, “тым ня менш, Зьміцер Плян у творчасьці заўсёды рызыкуе, і ў гэтым, безумоўна, якраз ягоная цікаўнасьць, неардынарнасьць”. Таму ўсё ня так змрочна: талент заўсёды перамагае. напiсаў T.V. 14.10.2005, 17:15 Отправлено: 23.08.2004 16:08 Заголовок сообщения: вечеринка 9 сентября в клубе «Джунгли» Другi фронт мастацтваў, Lostworld records і Somord Prods запрашаюць на прэзентацыі новага літаратурна-музычнага часопіса “Тэксты і музыка”. Першая прэзентацыя пройдзе 9 верасня у клубе “Джунглі” (Каліноўскага, 55 – будынак кінатэатра “Вільнюс”), другая – 14 верасня — у сталічным Доме літаратараў (вул.Фрунзэ, 5). У імпрэзах возьмуць удзел літаратары: Зміцер Плян, Юрась Барысевіч, Ігар Сідарук, Валянцін Акудовіч, Зміцер Вішнёў, Ілля Сін, Альгерд Бахарэвіч, Віка Трэнас, Кацярына Марголь, Зміцер Серабракоў i iншыя. У клубе “Джунглі” адбудуцца таксама перформансы Тэатра псіхічнае неўраўнаважанасці, Спебрыгады афрыканскіх братоў, групы “Экледысоп”… Будзе гучаць музыка: “Satan braten”, “A–lex”, “Prophetic dream”, “Buben”, “Stereonoize gallery”, “Hyperbuldog”, “NLP”, “Manztapps”, “Karaoke vomit”. Пачатак а 18 гадзiне. Колькасць квiткоу абмежавана. У рамках прэзентацый будуць прадстаўлены: фільм “Neformat” (дакументацыя некалькіх штогадовых фестываляў актуальнага мастацтва “Не!- фармат”) і літаратурна-музычны альбом “Боль” (чытанне тэкстаў пад музыку сяброў суполкі “Scnmerzwerk”). Кантактны тэлефон: 8 – 029 – 678-68-06 (Зміцер Вішнёў) напiсаў nf 14.10.2005, 17:21 Пiсьменнiкi пайшлi ў народ 3 лютага ў Мiнску стартавала акцыя выдавецтва “Логвiнаў” пад назвай “Лiтаратурныя чытаннi аўтараў кнiжнай серыi ”Другi фронт мастацтваў". Яе мэты — папулярызацыя творчасцi маладых беларускiх лiтаратараў i сучаснай беларускай лiтаратуры ў цэлым. Як паведамiў БелаПАН рэдактар серыi “Другi фронт мастацтваў” Дзмiтрый Вiшнёў, на працягу лютага, раз на тыдзень, у адным з кнiжных магазiнаў сталiцы будуць збiрацца лiтаратары, чытаць урыўкi са сваiх твораў i адказваць на пытаннi чытачоў. Апрача маладых аўтараў, браць удзел у чытаннях плануюць ужо вядомыя лiтаратурныя дзеячы. Наведвальнiкi акцыi атрымаюць у падарунак кнiгу “Альтэрнэма” Юрася Барысевiча або “Горад за 101-м кiламетрам” Алеся Бычкоўскага з аўтографамi аўтараў. Кнiгi iншых лiтаратараў можна будзе набыць падчас чытанняў. Першыя чытаннi ў рамках акцыi пачнуцца сёння ў 18 гадзiн у кнiжнай краме “Веды”. 9 лютага яны пройдуць у краме “Акадэмкнiга” (пачатак у 18 гадзiн), 14 лютага — у “Падпiсных выданнях” (17.00) i 23 лютага — у краме “Кнiгарня пiсьменнiка” (17.00). Чакаецца, што ўдзел у iх возьмуць Альгерд Бахарэвiч, Юрась Барысевiч, Валянцiна Путовiч, Пётр Васючэнка, Мiхась Башура, Вiка Трэнас, Вольга Гапiева, Iлля Сiн i iншыя беларускiя лiтаратары. Генадзь ШАРЫПКIН. напiсаў Народная воля 14.10.2005, 17:27 Арцём Арашонак Сны дзяцей ———————————————————————————————————————— Узросты немаўляці і ранняга дзяцінства беларускай літаратуры мінулі. Надышоў ранні дашкольны ўзрост – узрост «чамучкі». І пасыпаліся пытанні з усіх бакоў: «Чаму нас ніхто не чытае? Чаму мы не такія, як усе? Чаму не даюць Нобелеўскай прэміі за літаратуру?» Гэта не простая цікавасць прадстаўнікоў маладой літаратурнай эліты, гэта відавочная супярэчнасць паміж двума ўяўленнямі. З аднаго боку, беларуская літаратура адчувае моцны ўплыў больш сталай, вялікай і багатай культуры Расеі, а з другога – не менш моцны ўплыў дасведчанага, сталага еўрапейскага і амерыканскага пісьменства. Узрост нашай культуры яшчэ характарызуецца засваеннем мовы: цяпер дзеці з гарадскіх расейскамоўных (нават этнічна расейскіх) сямей вывучаюць беларускую мову, з’яўляюцца пераклады. Нам, дзецям у сусветнай культуры, пакуль уласцівая мегаламанія («наша літаратура – самая лепшая»), няздольнасць здабыць пазіцыі еўрапейскага і расейскага кніжнага рынку. Яшчэ ніколі Нобелеўскім камітэтам не прысуджалася прэмія па літаратуры шасцігадовым дзецям. Сярэдні век лаўрэатаў – 60–70 гадоў. Самым маладым быў Кіплінг – 42 гады. Да Нобеля беларускай літаратуры трэба дарасці. Адчуваю папрокі: «А як жа Васіль Быкаў? Ён жа мог атрымаць прэмію!» На што адкажу: спадар Васіль у ваеннай тэматыцы працаваў пасля Хемінгуэя (Нобель-1954), пачынаў, калі Рэмарк ужо напісаў (ён таксама вылучаўся) свае не менш таленавітыя раманы. Апошнія ж творы Быкава падпадаюць пад нацыянальны эгацэнтрызм, у іх боль за Радзіму, які блізкі нам, але не зразумелы ў астатнім літаратурным свеце. У маёй хатняй бібліятэцы стаяць дзве таўшчэзныя таміны абрыкосавага колеру – раман Ражэ Мартэна дзю Гара «Сям’я Тыбо». Ніколі не чытаў, ахвоты не было корпацца ў французскім побыце пачатку ХХ стагоддзя. Але з асалодай перачытваю «Ірландскі дзённік» Генрыха Бёля і «Тысячакрылага жорава» Кавабаты. Першую кнігу чытаў у арыгінале – па-нямецку, другую ў перакладзе – па-расейску. Абедзве згаданыя кнігі – творы нобелеўскіх лаўрэатаў. На сённяшні дзень, каб пазбавіцца літаратурнага інфантылізму, неабходна перакладаць і перакладаць кнігі па кіно, тэатры, мастацтве, навуцы. Ствараць культурны падмурак для наступных генерацый літаратараў на мове тытульнай нацыі. Я проста дзіўлюся, калі чую: «Навошта перакладаць трактаты Дзюрэра, лісты Гагена і Ван Гога, мемуары Жана Марэ, Клаўдзіі Кардынале, па-расейску ж ёсць?» Ёсць, але, можа, досыць мяць цыцку? Час ужо навучыцца есці лыжкай. Для многіх айчынных літаратараў Нобелеўская прэмія як салодкі дзіцячы сон, у якім матуля – прыгожая і шчаслівая – ідзе ў краму і купляе чыгунку фірмы PIKO. Сяргей Рублеўскі, выдатны літаратурны стыліст, у сваім апавяданні «Лаўровая лісцінка ад пана Нобеля» сціпла пераносіць уласную запаветную мару на героя Андрэя, які жадае атрымаць прэмію выключна з-за меркантыльных памкненняў, з-за грошай. Ілля Сін не саромеецца, піша Нобелеўскую лекцыю. Напісаць Нобелеўскую лекцыю можна і за паўгадзіны, але напісаць літаратурны твор, дакладней серыю твораў, якія папярэднічаюць ёй, – немагчыма. Падсвядома атрымаць прэстыжную ўзнагароду мроілі многія майстры слова. Гэта адчуваеш па самакрасаванні ў раманах Генры Мілера, але зроблена гэта бездакорна, на высокім узроўні. Яшчэ больш адчувальна гэта ў Набокава. Ён, як пакрыўджаны хлапчук, піша ў Палерма: «Замежныя расейцы чытаюць савецкія раманы, захапляючыся кардоннымі данцамі на гэткіх жа кардонных хвастах-падстаўках альбо тым лірычным доктарам з лубочна-містычнымі павевамі…» А што вартага напісалі айчынныя пісьменнікі, што хацелася б перачытваць, што б адкрывала новы пласт рэчаіснасці? Лягчэй заангажаваць сябе ў палітыцы, учыніць сварку на старонках газеты альбо напісаць кнігу «Разбурыць Парыж». Парыж стаяў і будзе стаяць, стомленасць нашых пісьменнікаў гэтай сталіцай пасля правінцыі – толькі іх уласная праблема. Гэта дзіцячае хныканне: «Мама, я стаміўся, у мяне ножкі баляць, давай з’едзем з Парыжа». Негатывізм – перанос адказнасці на іншага – вельмі часта сустракаецца ў дзяцей: «Гэта не я, гэта ён!» Французская літаратура ў 1937–1938 гг. на беларускую мову перакладалася шчыра, кніга выходзіла за кнігай! Прыйшлі «Разбуральнікі Парыжа» – і дзесяткі таленавітых людзей, аснову нацыі, павезлі ў Курапаты. Што засталося? Вялікая культура, якую беларусы – на думку Акудовіча – не бачылі з-за сталіцы вялікіх мастакоў? Не! Месца элітарнай культуры занялі песенькі-дрындушкі «Цячэ вада ў ярок», панельныя гмахі і наіўнае мастацтва. Бабуля Мозес, калі выйшла на пенсію і занялася жывапісам, марыла трапіць у Луўр, але трапіла ў музей Клеменс-Сельс. Парыж жыве, жыве і малады, паспяховы празаік Фрэдэрык Бегбедэр (патэнцыяльны прэтэндэнт на Нобеля), сур’ёзна займаецца літаратурай, у яго «Прыпавесцях пад экстазі» знойдзеце і Беларусь. Аўтар змясціў яе ў спісе экзатычных краін. Мсье Фрэдэрык не прыедзе ў Менск, але 1 снежня 2004 года адбылася ягоная сустрэча з чытачамі ў Пецярбурзе. Сярод дзяцей ёсць таленавітыя і адораныя, у працы з якімі можна дасягнуць сусветных поспехаў. Нобелеўскі лаўрэат ад беларускай літаратуры – гэта дзіця з добрай сям’і, вундэркінд з невычарпальнай энергіяй, які ведае некалькі моваў і літаратур, мае выдатныя веды ў галіне міфалогіі, філасофіі, тэалогіі, жывапісу, тэатра, кіно і архітэктуры. Сённяшнюю перспектыўную літаратуру я б падзяліў умоўна на дзве ўзроставыя групы: першая – малодшы школьны ўзрост (пісьменнікі, якія апярэджваюць развіццё айчыннай літаратуры). Гэтыя літаратары народжаны ў асноўным у 1945–1950-я гг.: Алесь Разанаў, Пятро Васючэнка, Вольга Іпатава і Франц Сіўко. Другая – немаўляты, «да-да» маладых літаратараў, народжаных у 1980-я гг., пры дасканалай працы гувернантак, рэпетытараў зробіцца палымянай Нобелеўскай лекцыяй. Вось імёны, якія вартыя ўвагі: Вальжына Морт (Вольга Мартынава), Вольга Гапеева, Анатоль Івашчанка і Ігар Пракоф’еў (ён нарадзіўся ў 1973). Ні ў якім разе нельга ставіць толькі на аднаго творцу, бо шлях да прызнання доўгі, нехта можа не вытрываць, кінуць літаратуру, як кідаюць дзеці свае ўлюбёныя цацкі. Давайце глыбей зірнём на вартасці вышэй названых мною творцаў. Акрамя літаратурных вартасцяў я браў ва ўлік і вонкавы выгляд, і мілагучнасць прозвішчаў аўтараў, бо не можа Зміцер Вішнёў з яго даліянскімі манерамі з’явіцца перад каралевай у труне альбо выпацканы сочывам. Усе кпяць з айчыннага авангардыста, ставяцца да яго несур’ёзна, але ён таленавіты і меў бы не меншыя шанцы, чым ніжэй прыведзеныя мною асобы, тым не менш спадар Зміцер гэтак і не вырас са свайго веку дзіцячых мрояў. Алесь Разанаў – бясспрэчны майстар паэзіі, мае пераклады ўласных кніг на іншыя мовы. Ён не ішоў на кампраміс з уладай ні ў студэнцкія, ні ў пасляперабудовачныя гады, і займаўся літаратурай. Займаўся сур’ёзна. Адсутнасць мэтанакіраванай падтрымкі з боку аднадумцаў зрабіла сваю справу, паэт з’ехаў у Нямеччыну. Цяпер выходзяць ягоныя кнігі па-нямецку. Выходзяць, але позна. Мала каго сёння здзівяць эксперыменты 1960–1970-х гадоў у постдадаісцкай нямецкай літаратуры. Праз незапатрабаванасць на радзіме, тытанічную працу над перакладам уласных кніг Разанаў пачаў меней пісаць, пісаць, на мой погляд, не так глыбока і пранікнёна. Чаму ўсё ж бачу яго намінантам на прэстыжную прэмію? У Алеся Разанава застаўся боскі талент і, спадзяюся, не дашчэнту растрачаная энергія з глыбокімі ведамі. Пятро Васючэнка з’явіўся ў літаратуры, як позняе дзіця. Праца над сабой, засваенне фундаментальных ведаў па літаратуры, воля да высокага ўражваюць: выдатныя п’есы («Пясочны гадзіннік» – п’еса, пабудаваная на вечна актуальнай пары смерць–жыццё), якія чакаюць сваіх пастановак яшчэ ў Беларусі, а ёсць жа замежныя тэатральныя фестывалі. Удзел у іх ёсць сведчаннем не ізаляванасці ад еўрапейскай культуры, а здольнасці гарманічна існаваць у ёй. Праца на тэлевізіі, радыё, перадача «Адкрыты архіў» надае цікавай асобе яшчэ адну грань. Спадар Пятро арганічна ўводзіць беларускую літаратуру ў сусветны кантэкст, пісьменніка адрознівае здольнасць аналізаваць, супастаўляць несупастаўляльнае (дзеці пяці гадоў аб’ядноўваюць таксама несупастаўляльнае: аблокі–шалік, бо яны мяккія). Вельмі сардэчная і шчырая Вольга Іпатава стварыла самы значны твор пачатку ХХІ стагоддзя. «Альгердава дзіда» – гэта фрэска, у якой спалучаецца вялікая мастацкая школа, глыбіннае веданне чалавечай псіхалогіі і культуры, іх увядзенне ў беларускі кантэкст пры пазбяганні местачкова-народных матываў. Смеласць, цвёрдая грамадзянская пазіцыя акумулююцца ў выдатных творах (дзіцячае непрыманне ў дачыненні да дарослых: «Бацька, я разумею сама, што мне трэба»). Трэба мець смеласць, якая не ўласціва часам многім дзяржаўным мужам, каб адкрыта сказаць уладару краіны праўду. Колькі прыйшлося вытрываць спадарыні Іпатавай плебейскіх нападак і ў прэсе, і на тэлебачанні, і на радыё. Вытанчанасць і арыстакратызм вялікай ва ўсіх праявах жыцця жанчыны дазваляюць мне сцвярджаць, што яна вартая вылучэння на высокую ўзнагароду. Сучасныя і бескапрамісныя творы Франца Сіўка, якога ў адной з газет вельмі трапна ахрысцілі «паўночны і каталіцкі творца». Гэты аўтар стаў «джокерам» у калодзе шасцёрак як у дзяржаўным «Полымі», так і ў незалежнай «Нашай Ніве». Я наўмысна яго вылучаю: спадар Франц – чалавек сціплы, пазбягае тусовак, якія нічога не даюць творцу, акрамя зайдроснікаў. Адукаваны, высакародны празаік і перакладчык з польскай і расейскай развіў свой уласны, непадобны да іншых, стыль. Ягоныя творы – гэта пакаянне за юначыя грахі, за бязвер’е, за бяздушнасць суайчыннікаў. Многія апавяданні хочацца перачытваць: «Шанц», «Мыйшчык Лёха», «Пеклы», «Рэфлексія: смерць». Ніколі не ўключаць у падручнікі абачлівыя супрацоўнікі Міністэрства адукацыі аповесць «Удог», ды ўвогуле яго творы нікуды не ўключаць. Чую пярэчанні: «Каму ў Вене або Мілане цікава чытаць пра пакуты беларускага народа?» Адкажу: «Трэба перакласці, бо падыход да праблемы нестандартны, гэта можа зацікавіць замежнага чытача». У мініяцюрах аўтар раскрывае свае дзіцячыя перажыванні, адлюстроўвае стан цяперашняга, парадаксальна-паранаідальнага грамадства. Нельга сказаць, што крытыка абмінула Франца Іванавіча. На яго пішуць як хвалебныя, гэтак і сварлівыя рэцэнзіі. Цікавы аўтар яшчэ і тым, што ён займеў літаратурнае прызнанне, жывучы не ў сталіцы. Як і астатнім, яму патрэбныя перакладчыкі і прамоўтары. Калі старэйшае пакаленне патрабуе актыўных інвестыцый, то маладзейшае пакаленне не чакае лепшых часоў, яно вывучае мовы, робіць пастаноўкі, інтэрнэт-праекты, займаецца перакладамі, удзельнічае ў міжнародных конкурсах. Абаяльная Вальжына Морт смела і дзёрзка рушыць у літаратуру. Яе вершы перакладаліся на балгарскую, латышскую і нямецкую. Спадарыня Вольга выдатна ведае некалькі моваў, мае моцную адукацыю Лінгвістычнага універсітэта, сама выкладае. Твор «Гопнікі» вылучаецца на фоне сучаснага моладзевага фарсу. «Гопнікі» блізкія па эстэтыцы і манеры да стылістыкі Эльфрыды Елінэк. Аўстрыйская аўтарка, няшчасная па жыцці (сябра камуністычнай партыі з 1974 года) пратэстуе супраць сытага капіталістычнага грамадства, Вальжына, наадварот, супраць калгасна-абшчыннага ладу, які пазбаўляе чалавека адзіноты, індывідуальнасці. Крытыкі Леанід Галубовіч і Любоў Гарэлік цкавалі дзяўчыну за яе залішнюю натуралізацыю, неадпаведнасць эстэтычным катэгорыям узвышанага і прыгожага. Мастак – чалавек вольны, нясе адказнасць толькі перад Богам; калі твор зроблены па-майстэрску, іншыя пытанні адпадаюць. На фестывалі «Віленіца-2004» элегантная Вальжына атрымала пацвярджэнне свайму таленту – «Крышталь Віленіцы», які стаў супакаеннем для яе прыхільнікаў і мазалём для зайздроснікаў. Для больш сур’ёзных перамог аўтарцы неабходна працаваць і далей. Сімпатычная Вольга Гапеева, як і Вальжына Морт, выпускніца Лінгвістычнага універсітэта. Аўтарка глыбокага, псіхалагічнага рамана ў дэталях «Рэканструкцыя неба». У ім выявіліся добры густ, падлеткавая наіўнасць і бунтарства, за якімі хаваецца бліскучае веданне сусветнай культуры. Вольга займаецца перакладамі з нямецкай і ангельскай моваў, на гэтыя ж мовы перакладаліся і яе творы. Мае цікавыя знаходкі ў паэзіі. Пры тытанічнай працы над сабой, падтрымцы аднадумцаў, у Вольгі ёсць усе шанцы атрымаць самую запаветную літаратурную прэмію. Высокі і статны Анатоль Івашчанка запамінаецца сваім інтэлектуалізмам, але не маскарадным, а адстаронена-халодным, амаль мізантрапічным. Анатоль не баіцца эксперыментаў, выдатна разбіраецца ў сучаснай культуры, мае філалагічную адукацыю, удзельнічае ў інтэрнэт-праектах, піша тэксты песень. Пры жалезнай волі і бездакорным гусце ў яго можа ўсё атрымацца. Ігар Пракоф’еў, які цяпер амаль невядомы, запомніўся мне сваімі геніяльнымі мініяцюрамі, што былі надрукаваныя ў «ЛіМе» і «Маладосці» ў 2003 годзе. Ён нарадзіўся ў Цюменскай вобласці, не гаварыў па-беларуску, але бліскуча пісаў на гэтай мове. Самотны, з глыбокімі, удумлівымі, але і па-дзіцячы даверлівымі вачыма псіхолаг Ігар, які працаваў качагарам, зрабіў на мяне гэткае ўражанне, як і Рубен Давід Гансалес-Гальега з раманам «Чорным па белым». Што з Ігарам цяпер – я не ведаю. Спадзяюся, ён здаровы і працягвае пісаць, бо літаратурны палёт быў вельмі высокі. З разумнымі перакладчыкамі і прамоўтарамі ён мог бы зрабіцца сусветнавядомым аўтарам. Магчыма, ёсць асоба больш вартая для Нобеля за літаратуру, якой я не ведаю, але якая пляваць хацела на ўсе прэміі і піша ў сто разоў лепей за Разанава, Васючэнку, Іпатаву, Сіўка, Морт, Гапееву, Івашчанку і Пракоф’ева, валодае шаманскай магіяй альбо адзначана Боскаю ласкай, не працуе на дзяржаўнай службе, бухае ананасны лікёр з Гаваны, любіць усё чалавецтва і аднойчы, кінуўшы літаратуру на дваццаць год, здольная з’ехаць разам з Ахмаду Курума лекаваць дзетак у Кот-д’Івуары, а вечарамі тлумачыць ім ля мора, куды дзяюцца жоравы на ўзбярэжжы ці баіць на ноч казкі. Афрыканскія дзеці таксама сняць пра снежаньскія святы ў Стакгольме. Сны часам збываюцца. Снежань, 2004 напiсаў АРХЭ.2.2005 14.10.2005, 17:31 Что тут сказать? Нужен психологический тренинг. У Аркадия Райкина была похожая проблема. Как он ее разрешил? Он ездил в вагонах метро, и объявлял в полный голос странции на каждой остановке. Так и избавился от боязни публики. напiсаў додзя 14.10.2005, 17:33 29.07.05. Клуб КАМЧАТКА …Следующим же оказался Илья Сенюшкин. Он же Илья Син. Он же вокалист группы «6-я коммуна». Отдаленный знакомый наших соседей по столику. Поэтому нам быстро объяснили, что к чему и что нас ждет. Как я поняла, Илья—огромный поклонник «Гражданской Обороны». Да и обладает он очень приятным вокалом, с претензией на то же душераздирание, что у Летова. Те стихотворения, что он читал, нам с Ксаной понравились больше всего. Так что мы приложим все усилия, дабы найти их и разместить здесь. напiсаў http://ostrowkalipso.narod.ru/nias29j.htm 14.10.2005, 17:37 Демумификация по–белорусски для шведов Что такое перфоменс, в нашей стране публика знает уже неплохо. Хотя по–прежнему этот вид творчества воспринимается больше как диковинка. Тем временем белорусские перфомеры довольно уверенно выходят на европейский уровень. Сегодня в столице Швеции пройдет международный вечер перфоменса, который организует галерея "Констакутэн". В нем примут участие художники, литераторы из Швеции, Норвегии и Беларуси. Нашу страну будут представлять молодые поэты Змитер Вишнев, Илья Син и Сяржук Минскевич. Приглашение от координатора этого проекта Софьи Швегер белорусы получили еще в прошлом году. Тогда в культурном центре Стокгольма Вишнев представлял свою персональную выставку "визуальной поэзии" "Нахабус насекомус". А его перфоменс "Мурынская рука" уже в Хельсинки шел из музея современного искусства в прямой трансляции по Интернету. Для сегодняшнего вечера наши соотечественники приготовили два перфоменса. Илья Син покажет свою "Демумификацию" ("…во рту у него цветы"), которую в Беларуси уже видели многие поклонники этого вида искусства. А Змитер Вишнев выступит со своим не менее известным "Культом личности". Минскевич в данном случае будет в роли помощника своих друзей–перфомеров. Впрочем, шведы в исполнении белорусов увидят что–то новое, поскольку, по словам самих авторов, ни один перфоменс невозможно повторить дважды. Тем он и интересен. Да и подготовки требует особенной. Между прочим, наши полетели в Швецию со всем своим реквизитом за исключением малости. Уже в Стокгольме им предстояло для "Культа личности" запастись… куриными яйцами, которые должны благополучно разбиться на глазах у публики. Ну не везти же их из Минска? Так что некоторый шведский колорит в белорусских перфоменсах будет присутствовать… На снимке: перфоменс Змитера Вишнева "Люки". Надежда Белохвостик. Олег Полойко –– фото. напiсаў Вечерний Минск 14.10.2005, 17:39 7 СЕНТЯБРЯ В МИНСКОМ ДВОРЦЕ ИСКУССТВ СОСТОИТСЯ ОТКРЫТИЕ ПЕРВОГО МЕЖДУНАРОДНОГО ФЕСТИВАЛЯ ПЕРФОРМАНСОВ "НАВIНКI-99" По приглашению организатора - белорусской Ассоциации Современного Искусства - в фестивале примут участие более тридцати художников из Беларуси, Литвы, Польши, Словакии, Германии, Нидерландов, Дании, Испании, Ирландии, Великобритании. "Навiнкi" - далеко не первая презентация перформанса в Беларуси, как самостоятельного жанра современного искусства. Выставки белорусских художников, работающих с актуальными формами искусства - И.Кашкуревича, Л.Русовой, В.Петрова, А.Тарановича (собст. Алесь Эротич), О.Ладисова, В.Васильева и др. - редко проходили без перформанса в день вернисажа. Наиболее известные имена, конечно, это Игорь Кашкуревич и Людмила Русова. Белорусскими кураторами делались неоднократные попытки объединить все "действия" в единый проект. Организаторы минского фестиваля были приятно удивлены, что из 60 проинформированных западных художников, ровно половина сразу согласилась принять участие в "Навiнках". И это несмотря на то, что в виду скромного бюджета обязательным условием был приезд за собственный счет. "Перформеры - народ подвижный, много ездят, много видят. Каждая новая страна для них всегда интересна", - объясняет интерес к Беларуси А.Клинов, один из организаторов и участников фестиваля. И хотя окончательный список участников еще уточняется, нельзя не отметить широкий "географический" (европейский) размах Фестиваля: Германия (Теодор ди Рико, Йорк Бирхард, Йорген Шнейдер), Испания (Бартоломео Феррандо, Валентин Торренс), Ирландия (Ноэль Моллой), Дания (Дортэ Холбек), Великобритания (Ричард Лейзел). Такая же многочисленная делегация ожидается и из Восточной Европы - Литвы (Линас Ландсбергис, Херкус Кунцус), Словакии (Йозеф Р.Юхаш) и Польши (Эва Смигельска, Пшемыслав Квек, Петр Краевски, Януш Балдыга, Збигнев Варпеховский, Владислав Казмерчак, Войцех Стефаник). Преобладание польских художников в списке объясняется не только соседским расположением наших стран, но и наличием у поляков богатого опыта в области перформанса и проведения фестивалей подобного рода. Все приезжающие польские перформеры - участники проходившего в июне 1998 года ежегодного фестиваля в Бытове "Воображаемый Замок" (Zamek Wyobrazni). Международные Встречи Художников под этим названием проходят с 1993 года. Куратор Встреч, участник "Навiнак" - Владислав Казмерчак - автор более 100 перформансов, которые он провел за последние два десятка лет в 20 странах мира. В последней Встрече в Бытове участвовало 180 художников из 25 стран. Беларусь представлял Виктор Петров - "отец" идеи и куратор "Навiнак". Художников, серьезно занимающихся перформансом в Беларуси, не так уж и много. Практически, их всех можно будет увидеть в программе Фестиваля: Игорь Кашкуревич (специально приедет из Германии), Олег Ладисов (Полоцк), Алесь Пушкин (Витебск), Людмила Русова, Артур Клинов, Александр Родин, Виктор Петров, Змитер Вишнев, Юрась Борисевич, Илья Син (все - Минск). Это уже третьи "Навiнкi" в Беларуси. Первые - это печально известная больница по маршруту 18 автобуса. Вторые - молодежная газета, у которой в связи с оригинальным названием уже были проблемы в Комитете по печати. По словам одного из участников "Навiнак-99" Артура Клинова, фестиваль, скорее, имеет отношения к больнице, чем к газете, которая, по его словам, появилась гораздо позже, чем идея провести фестиваль радикального искусства под таким названием. Тот проект, авторами которого были литературное объединение Бум-Бам-Лит и А.Клинов, не был реализован. Если все пройдет благополучно, организаторы надеются проводить Фестиваль хотя бы раз в два года, и постепенно сделать его известным в Европе арт-событием. Жанр перформанса как нельзя лучше подходит для этих целей. "Делать крупный проект с привозом инсталляций, картин это совсем другие затраты, - говорит А.Клинов. - Человек приезжает, привозит свое "боди" и легкое оборудование - и событие уже может состояться". Логотипом фестиваля стал портрет Яся с картины художника Тимофея Изотова "Ясь и конюшина" из его нашумевшей в свое время живописной серии "Новые банкноты или Белорусский реализм" (галерея "Шестая линия", 1996). Единой концепции и темы у Фестиваля не существует: каждый художник представляет себя и свое искусство. Однако само название мероприятия порождает ряд ассоциаций, во всяком случае, в белорусском сознании. Связь с психическими отклонениями представляется не случайной и вполне объяснима. Дело даже не во внушительном списке сошедших с ума художников, среди которых имена с мировой известностью. Тема больного - в этой роли, как правило, выступает общество - и врача в лице художника постоянно присутствовала в мировом искусстве. Для белорусского общества и искусства эта тема никогда не теряла своей актуальности. Обязательный атрибут перформансов В.Петрова - белый врачебный халат и шапочка; так же были одеты многие участники первого учредительного собрания Ассоциации Современного Искусства. Достаточно вспомнить мутантов с картин Алексея Жданова, очистительный костер - коронацию Голема - Тимы Тмина (Изотова) в городе N, охваченном чумой или Театр Психической Неуравновешенности Ильи Сина. напiсаў Источник: "Белорусская Деловая Газета" 14.10.2005, 17:42 Итак, номинация «говно страшное» двенадцать пунктов по версии бэка. 11) Илья Син Человек, который пишет и не включает голову. Сюжеты надуманные скучные, приёмы поднадоевшие еще дадаистам в 20-х. Чистое позёрство. Да еще и на белорусском языке. Книжка напечатанная на деньги автора. В количестве 500 экземпляров. Читать этот бред невозможно, да и не стоит. Пожалуй, даже автору. 9) жж – юзеры. «Ничего из себя не представляющие, но желающие казаться чем-то большем, чем являются на самом деле» копирайт этого высказывания делят back и tab. Большинство людей заводят дневник чисто для того что бы повы…ваться. Перед собой и перед друг другом. 4) Белорусская оппозиция Все знают кто они такие. И кому продались. 2)Девушки Потому, что меня бесят девушки. напiсаў бэк 14.10.2005, 17:47 Новое слово в искусстве Государственный музей истории белорусской литературы на три дня отдал все свои залы представителям молодежного искусства …Имена многих авторов-авангардистов уже хорошо известны в студенческой и школьной аудитории. Это Андрей Хаданович, Альгерд Бахаревич, Змитер Вишнев, Илья Син, Виктор Жибуль, Юрась Борисевич. Совсем недавно вышла книга Ольги Гапеевой, чье имя стало новым открытием <Другога фронту мастацтва>. Ольга ЩЕДРИНА напiсаў Минский курьер 14.10.2005, 17:52 Искусство авангарда Праздником постмодерна стал фестиваль современного авангардного искусства «Нефармат» Его участниками стали молодые белорусские музыканты и литераторы, чье творчество основано на эксперименте, поиске новых форм самовыражения. Выступили здесь и хорошо известные в молодежной среде поэты и прозаики Виктор Жибуль, Юрась Борисевич, Змитер Вишнев, Илья Син. В программе были также перфомансы. «Нефармат» собрал почитателей авангардного искусства в четвертый раз, участвовали гости из Польши и Украины. Ольга ЩЕДРИНА напiсаў МК 14.10.2005, 17:53 ПО ПОНЯТИЯМ Илья Син, литератор, журналист, перформер, 27 лет: - Трусость - проявление слабости человека. Это боязнь следовать своим идеалам, которая в любом случае является конформизмом, приспособлением к тому, что легче. Конечно, в этой онтологической трусости ничего хорошего нету. Но здесь уместно задать вопрос: а идеалы-то каковы? Если гопник не даст вам по физиономии, потому что по натуре он трусишка, вряд ли стоит его за это порицать. Прояви он верность своим "идеалам", вам бы пришлось лечиться. Выходит, с оценочной точки зрения, трусость - понятие релятивное. Причина трусости - все то же человеческое несовершенство, от которого надо с Божьей помощью избавляться. Подготовила Анна КРЮЧКОВА напiсаў АиФ 14.10.2005, 17:55 Илья Кукулин Фотография внутренностей кофейной чашки …Произведения Горнона представляют собой многоцветные шрифтовые композиции, которые движутся по экрану и меняют цвета, параллельно звучит запись авторского чтения, полученная с помощью наложений и других обработок записи. В других постсоветских литературах эксперименты с соединением поэзии и импровизационной музыки мне известны в грузинской (Рати Амаглобели) и в белорусской поэзии (Зьмицер Вишнев, Илья Син, сотрудничавшие с музыкантом Владом Бубеном, а также постпанк-группа “Засрали казарму”). напiсаў «НЛО» 2002, №54 14.10.2005, 17:59 телевизор наоборот Минск, 1, 2, 3, октября - акция <Три дня> 26.09.2003 Государственный музей истории белорусской литературы Акция <Три дня> (1, 2, 3, октября, 18:00, Богдановича, 15) Презентация книжных серий <Второго фронта искусств> 1 день (1 октября) Ведут импрезу кураторы акции Вишнев Змитер и Син Илья 17.30 - 18.00 (баллюстрада) Пресс-конференция с участием авторов книжных серий <Второго фронта искусств> 18.00 - 18.20 (фойе) Играет музыкальная группа эстрадного оркестра Василия Коназа. 18.20 - 18.40 (фойе около микрофона) Открытие акции - философ Валентин Акудович, директор Государственного музея истории белорусской литературы Лидия Макаревич. Открытие художественной выставки <Блазны> (живопись, графика, скульптура, инсталляция) - куратор Евгений Шунейко. Участники выставки: Андрей Воробьёв, Анна Тихонова, Александр Родин, Змитер Вишнев, Артур Клинов, Валерий Колесинский, Сергей Соломатин. В залах с живописью играет группа <Рациональная диета> (акустическая музыка - выступление проходит параллельно с выступлением литераторов) 18.40 - 19.00 (баллюстрада) Презентация двух книг Змитера Вишнева <Тамбурный москит> и <Трап для суслика, Или никрофилическое исследование одного вида грызунов>. Во время презентации - перформанс Спецбригады африканских братьев <Чистота искусства>. 19.00 - 19.30 (баллюстрада) Презентация двух книг Альгерда Бохаревича <Практическое пособие по разрушению городов> и <Натуральная окраска> 19.30 - 19.45 (первый этаж - зал с графикой и объектами). Презентация книги Анны Тихоновой <Фильтры снов> - чтение стихов автора актёрами. 19.45 - 20.10 (фойе) Перформанс группы <Экледископ> 20.10 - 20.30 (фойе) Театр <Ай>. 2 день (2 октября) 18.00 - 18.2 (фойе) Музыкальный коллектив эстрадного оркестра Василия Коназа. 18.20 - 18.40 (фойе) Перформанс Александра Зайцева 18.40 - 18.50 (баллюстрада) Презентация книги Змитера Пляна <Таксидермичный практикум> 18.50 - 19.00 (балл-да) Презентация книги Владимира Боськи <Виртуальные Спички> 19.00. - 19.30 (первый этаж, зал графики) Презентация книги Ольги Гопеевой <Реконструкция неба>, постановка пьесы. 19.30 - 19.50 (балл-да) презентация книги Анны Кислициной 19.50 - 20.00 (балл-да) Презентация книги Михася Башуры <Поливание на мух из шланга> 20.00 - 20.15 (балл-да) Презентация книги Артёма Ковалевского <Особые игры> 2.15 - 20.30 (фойе) Презентация книги Ильи Сина и перформанс Театра психической неуравновешенности <0>. 3 День (3 октября) 18.00 - 18.20 (фойе) Музыкальный коллектив эстрадного оркестра Василия Коназа. 18.20 - 18.40 (фойе) Презентация книги Юрася Борисевича и его перформанс. 18.40 - 19.20 Презентация книги Виктора Жибуля <Диафрагма> и Веры Бурлак (Джетти) <За здоровый образ жизни> и выступление музыкального коллектива <Засраказра>. 19.20 - 19.50 (балл-да) Презентация книги Андрея Ходановича <Старые стихи> (чтение стихов и пение под гитару). 19.50 - 20.10 (балл-да) Презентация книги Сергея Минскевича <Минские сонеты> (чтение cтихов и пение под гитару). напiсаў 3-д 14.10.2005, 18:01 Фаюмский пирожок ДМИТРИЙ ДРИГАЙЛО 29 января в столичной библиотеке им.Я.Купалы состоится сразу несколько акций, общим стержнем которых является уклон в сторону перфоманса. В 17.00 откроется выставка живописи "Фаюмский пирожок" (в переводе с "языка игры слов" на общедоступный - "посмертная маска"), а в 18.30 в рамках художественного проекта-"сериала" "Беларускі калегіюм" начнется презентация книжного дуплета. Будут представлены "Ноль" Ильи Сина и "Мячыкі і тазікі" Змитера Вишнева. напiсаў БДГ,2002 14.10.2005, 18:08 Белорусы устроили в Польше "Ирак-2" 11.06.2003, 11:56 Белорусские перформеры приняли участие в фестивале революционной поэзии в Польше. Он был организован польскими анархистами и проходил в Познани и Слупске с 29 мая по 3 июня. Как сообщил БелаПАН один из участников творческой акции, художник, поэт и перформер Змитер Вишнев, "Спецбрыгада афрыканскіх братоў", в которую входят он и Владимир Банько, показала свой новый перформанс "Ирак-2". Во время представления молодые люди безуспешно обливали шампанским девушку, которая упорно отказывалась от напитка. "Эта аллегория символизирует ту часть молодого поколения страны, которая может, но не желает обрести свободу. На роль девушки мы пригласили местную прелестницу, художницу Ксению Буко, которая недавно переехала из Логойска в Слупск и постоянно посещает Беларусь", — сказал З.Вишнев. "Тэатр псіхічнай неўраўнаважнасці" под руководством известного белорусского перформера Ильи Сина показал в Познани два спектакля — уличное представление "Дефективный памятник самому себе", а также очередной перформанс из серии "Испорченные игрушки". Причем, в ходе первого представления зрителям предлагалось за небольшую плату приобрести чеснок и внутренности животных для того, чтобы бросать их в исполнителя главной роли. "Несмотря на то, что предстояло преодолеть определенный этический барьер, двое взрослых и пять детей все-таки отважились на такое безнравственное действо", — заметил З.Вишнев. Марат ГОРЕВОЙ, напiсаў БелаПАН 14.10.2005, 18:09 В Минске покажут перформанс "Норд-ост" 01.11.2002, 18:15 2 ноября, в 18.30, в столичном парк-клубе "Минск" (парк Челюскинцев) состоится премьера перформанса "Норд-ост" в исполнении группы "Спецбрыгада афрыканскiх братоў" под руководством белорусского поэта и художника Змитра Вишнева. В интервью БелаПАН он заявил, что предстоящее представление "не является провокацией", оно написано на злобу дня и основано на недавних трагических событиях в Москве. "Радикальные художники из "Спецбрыгады афрыканскiх братоў" пытаются обнажить самые болезненные язвы на теле человечества, — сказал Вишнев. — Наш перформанс, скорее, является попыткой отбросить идеологическую заангажированность и трезво осмыслить московские события с самых разных сторон… Мы пытаемся дать свой анализ событий, невзирая на пропагандистские заявления о чьих-то "плохих" или "хороших" действиях, в результате которых погибли более 200 человек. Здесь нет правых, а есть виноватые, однако их очень трудно назвать". В тот же день на сцене парк-клуба "Минск" будет показан еще один перформанс — "Тэатра псiхiчнае неўраўнаважанасцi" под руководством Ильи Сина. Его фабула пока неизвестна. Известно лишь, что для этого представления автор заказал 30 килограммов поваренной соли. Кроме того, в выступлении перформеров будет участвовать группа "Прас", которой руководит Влад Бубен. Кстати, оба перформанса включены в программу III международного фестиваля молодежных и детских общественных объединений "Вместе в будущее", который пройдет в Минске с 1 по 4 ноября. напiсаў БелаПАН 14.10.2005, 18:10 № 24 [391] от 30.06.2003 Тема недели ПЕРОМ И ТОПОРОМ Автор: Янка ГРЫЛЬ, Якуб БАСКЕРВИЛЬ Когда уходят из жизни классики, общество, как правило, обращает заинтересованный взгляд на литературу: “А что дальше?” Этот взор в глубину сокровищницы родной речи обычно меркантилен: социуму требуются не новые литературные шедевры, а “духовные отцы нации”, имена которых можно использовать вместо лозунгов и знамен. Не будем уподобляться неистовым публицистам, просто рискнем по модели “Тарас на Парнасе” прогуляться среди духовных перлов отечественной литературы, чтобы определить, что ждет ее в ближайшем будущем. АТАС НА ПАРНАСЕ Перво-наперво упомянем осколки некогда монолитной глыбы гранита под названием “белорусская советская литература” (БСЛ). Наиболее увесистые куски ее уже растащены по хрестоматиям, и ждать, по большому счету, от нее уже нечего. На глазах у “бронзозавров”, стяжавших литературные звания и премии еще в советские времена, произошла культурная революция, но они ее как-то не заметили (отреагировал один Иван Шамякин, но получилась у него кромешная чернуха). Фундаментом этой литературы были соцреализм, конфликт хорошего с еще лучшим, хромой пятистопный ямб, образ эротично склонившейся среди колосьев жнейки и переполняемого любовью тракториста. Обделенная любовью жнейка десятилетиями продолжала трудиться в той же позе, поскольку тракторист отдавал все излишки своего целомудренного чувства родному краю, в результате чего вокруг цвели васильки, папараць-кветки и прочая заимствованная из фольклора растительность… На руинах БСЛ выделяется проза Янки Брыля: ей действительно присущи и лиризм, и психологизм, другое дело, что писатель никогда не стремился быть “властителем дум”. Сложнее с народными поэтами: Нил Гилевич, по слухам, готовит к изданию собрание сочинений в 28 томах, но вряд ли 9-милионная читательская аудитория вдохновится содержимым этих фолиантов. Впрочем, отделять зерна от плевел - извечный крестьянский труд. Плодовитый, обаятельный и велеречивый Рыгор Бородулин наряду с Геннадием Буравкиным воплощает отечественное “шестидесятничество” - со всеми его плюсами и минусами, поэтому еще два места на белорусском Парнасе можно считать зарезервированными. К обронзовевшим классикам подтягиваются литераторы поколением младше: те, кто успел вкусить славы в советские годы, но досыта так и не наелся. Во-первых, это Владимир Некляев, звонкоголосый любимец дам, которому, увы, не удалось сделать свой отъезд в Польшу и последовавший обмен любезностями с властью событием, сопоставимым с перепиской Курбского с Грозным. Во-вторых, Алесь Рязанов - поэт несопоставимо большего таланта, обретший читателя в Германии. Будь наша воля, все лавровые венки, причитающиеся поколению, следовало бы отдать ему. Но у Рязанова есть неискупимый грех перед БСЛ: он интеллектуал, а у нас такого не прощают. На родине поэта не знают, что такое “версет”, поэтому “совестью нации” его никогда не назовут. Как и блистательного переводчика Василя Семуху: кто хотел, уже прочитал Гессе и Ницше по-немецки и по-русски, а тем, кто дирижирует БСЛ, ни тот, ни другой и даром не нужны. Перешагивая посты и поколения, проторенным путем соцреалистических прозаиков-орденоносцев рвется в классики Георгий Марчук. Несмотря на присутствие некоторого дарования и госпремии, обронзоветь он не успеет: эпоха не та. Хотя в бытность Марчука руководителем “Мастацкай лiтаратуры” добрые люди регулярно распускали слух, что в Стокгольме его уже ждет Нобелевская премия. Соцреализм как художественный метод скончался, если пользоваться диагнозом Александра Зиновьева, от “калоизлияния в мозг” где-то во второй половине 80-х. В литературу пришло “Поколение Х” (последнюю букву можно в зависимости от ситуации читать как по кириллице, так и по латинице), сразу расколовшееся у нас на “тутэйшых” и “прапорщиков Госкомпечати”. “Тутэйшыя” сражались за национальное Адраджэньне. В отличие от “бронзозавров” БСЛ, они знали, что кроме пятистопного ямба существуют еще хокку, верлибр, гекзаметр (и детектив!), видели в белорусской литературе массу ниш, скроенных по европейским лекалам, и честно пытались их занять. Приписываемая Максиму Богдановичу теория “ускоренного литературного развития” не помогла: занять все ниши не хватило сил. Но кое-какой европейский вектор на наших болотистых почвах “тутэйшыя”, несомненно, начертили. Их дальнейшая судьба связана с нравственным и политическим фиаско Адраджэньня. Многие вместо художественного поиска занялись поиском грантов (к чему это приводит, вам доходчиво объяснят по БТ). Адама Глобуса повлекли мутные воды издательского бизнеса, где ему удалось открыть первый в Беларуси литературный конвейер по производству масскульта, Сергей Дубовец превратился в идеолога, Игоря Бобкова увлекла философская стезя, а талантливый, но прямолинейный Анатоль Сыс предпочел Музам Бахуса, вследствие чего от него шарахаются даже “аднадумцы”-однокашники. “Прапорщики Госкомпечати”, тихо матеря лишенную литературного вкуса власть, потихоньку заняли посты в литизданиях и принялись печатать друг друга. Литератора этой генерации очень легко узнать: после третьей рюмки он клеймит режим, после четвертой бредет к себе в редакцию вырезать из текстов прилагательные “белы”, “чырвоны”, “бел-чырвона-белы” и существительное “пагоня”. Лучшей характеристикой литературного наследия поколения будет цитата из классика братской русской литературы Сорокина: “Наши толстые литературные журналы - это выгребные ямы, зарастающие травой забвения”. Впрочем, один жанр в белорусской литературе обрел благодаря “прапорщикам” второе дыхание: накануне смены руководства СП они написали рекордное количество анонимок на Ольгу Ипатову. В истории отечественной афористики, безусловно, останется Виктор Правдин: на Неделе еврейской культуры, совершенно справедливо охарактеризовав еврейский народ как “народ Книги”, белорусский народ писатель назвал “народом с хлебом-солью”. Так и поделили: вам - Писание, а нам - чарка и шкварка… В 90-е наконец появилось поколение, настроенное делать литературу, а не политику, карьеру или дачу на Лысой горе. Начало было комичным: литобъединение “Бумбамлiт” бренчало в жестяные тазы, повторяя пройденное итальянским или русским футуризмом 100 лет назад. Был и соблазн “занимать ниши” и получать гранты, унаследованный от “тутэйшых”. Тем не менее сегодняшний день белорусской литературы - это поэзия Андрея Ходановича, Михася Боярина, Виктора Жибуля, Вальжины Морт, проза Ильи Сина, эссеистика Юрася Борисевича. Многим это поколение обязано действительно неординарной фигуре Валентина Акудовича: будучи значительно старше, он воплощает для тридцатилетних ту степень интеллектуальной независимости и самодостаточности, которой им хотелось бы достигнуть. Образование, полученное не из третьих рук, и вкус, воспитанный не на учебниках, заставляют говорить об этой поросли как о явлении европейском по духу. На смену уже идут “двадцатилетние” - скажем, Антон Тарас (“самый младший”). Правда, книги перечисленных авторов чаще выходят за пределами их отечества, чем в оном, но особого значения в ситуации, когда писателей больше, чем читателей, это не имеет. ОТ ОСИНЫ НЕ РОДЯТСЯ АПЕЛЬСИНЫ Комплекс Великой Литературы мы, безусловно, унаследовали от Большого Брата, позабыв при этом, что у белорусов нет ни мессианской идеологии, ни российских пространств, ни российской истории (есть своя, но мы ее переписываем с такой регулярностью, что сами уже запутались). Зато литература как таковая у нас, слава Богу, есть, и ее развитие зависит от нескольких факторов. Язык. На памятном ток-шоу “Выбор” обе стороны дружно сошлись во мнении: белорусскому языку жить и цвести. Правда, понимание причин этого цветения оказалось совершенно разным: интеллигенция наивно верит, что массы когда-нибудь заговорят на рафинированно-чистом белорусском литературном языке, массы же убеждены (хотя и не осознают этого), что “матчына мова” будет прирастать “трасянкай”. При естественном развитии событий происходило бы и то, и другое: стихийная демократизация языка “снизу” и его кропотливое, ювелирное возделывание “сверху”. Примеров можно привести достаточно: и становление американского английского, и развитие литературного русского в течение XVIII-XIX веков, и освобождение от академических языковых пут, произошедшее в прошлом столетии во французской литературе. Беда в том, что вопрос о языке у нас носит выраженный политический характер, а все предложения по его решению напоминают проекты постройки резерваций по лингвистическому признаку. Пока “тарашкевица” одной частью общества расценивается как несанкционированный митинг, а русскоязычие считается другим сегментом социума косвенной поддержкой власти, о решении языковой проблемы можно забыть. Национальное Возрождение. Если на заре 90-х им грезили политические партии, то теперь - разве что рыцарские клубы. Наши политические лидеры постперестроечной поры слабо понимали, что нация объединяется на базе прошлого, но во имя будущего. И подхватить выпавший из их рук “бел-чырвона-белы сцяг” сможет тот, кто предложит приемлемую для общества программу перспективного развития, а не тот, кто умудрится воткнуть в каждое существительное белорусского языка максимальное количество мягких знаков или без запинки перечислить предков Витовта вплоть до двенадцатого колена. “Возвращение к истокам” - не панацея для нации и литературы. Столетие назад в маленькой Ирландии, примостившейся по соседству с большой Англией, тоже было “Гэльское Возрождение”. Причем посерьезней нашего: с Дублинским пасхальным восстанием 1916г. и повешенными инсургентами. Возрождение воспевало бардов с лютнями и Кухулинов с мечами и дало миру нобелевского лауреата Уильяма Батлера Йейтса, действительно великого поэта, воскресившего дух национал-романтизма. Но второй ирландец с мировым именем - Джеймс Джойс, автор “Улисса”, сбежал подальше от этой бутафорской архаики в Европу. Его примеру последовал третий - Сэмюэль Беккет, опять же лауреат Нобелевской премии. По-ирландски никто не заговорил, но целая страна обрела действительно великую литературу. Литература и читатель. Популярная среди наиболее прогрессивных представителей БСЛ байка о том, что стоит ввести их произведения в школьную программу и тиражи опять подскочат до отметки в несколько десятков тысяч экземпляров, а народ начнет разговаривать на языке академического “Тлумачальнага слоўнiка беларускай мовы”, относятся к жанру “фэнтэзи”. Тиражи художественной литературы падают везде. Даже в необъятной России нормальным для хорошей прозы (не говоря уж о стихах) считается тираж 5 тыс. экз. Европейские писатели и вовсе рады даже сотне проданных книг. Насущная задача - восстановить статус печатного слова вообще и культуры в обществе, а не наштамповать новых лауреатов. Сегодняшняя госмашина не в состоянии сделать этого: высшая планка ее эстетических потребностей - “Славянский базар”. Литература и власть. Давайте взглянем правде в глаза: опыт высочайшей опеки белорусской культуры - нескончаемая летопись литературного сервилизма и двоедушия. Но и в этой ситуации у Александра Григорьевича Лукашенко не нашлось своего Алексея Николаевича Толстого, который написал бы о нем роман “Петр I”. Государство не может профинансировать даже пресловутый “холдинг”, собранный из ошметков белорусских журналов и укомплектованный прапорщиками Госкомпечати. Спонсоры и меценаты? Это у австрийцев есть красивая легенда, как пожелавший остаться неизвестным (!!!) благодетель передал великому философу Людвигу Витгенштейну круглую сумму, чтоб тот разделил ее между наиболее даровитыми поэтами. Витгентштейн не ошибся: выбрал Георга Тракля и Райнера Мария Рильке. У нас никакое ЗАО “Белбредвторгазчермет” не отстегнет даже замусоленной стодолларовой купюры на издание подающего надежды поэта или прозаика. Поэтому лучший выход из кризисной ситуации с инвестициями в литературу - добровольный уход государства из этой сферы. Сэкономленные деньги можно направить на укрепление “органов” или строительство Национальной библиотеки. Молодые белорусские литераторы издаются в Варшаве, Белостоке, Москве, Санкт-Петербурге, Смоленске, Киеве, Праге, десятками подборок и целых сборников “висят” в Интернете… Может, лучше просто не мешать им искать спонсоров и издателей на родине и грантодателей на чужбине? P.S. Статьи принято заканчивать на оптимистической ноте. Вот она: у нас есть современная белорусская литература. Пускай не Великая, но вполне читабельная. Она в довольно отдаленном родстве с Союзом писателей, Министерством культуры и Министерством образования. Узок круг ее читателей, страшно далеки они от народа. Но духовный потенциал любой нации искони измерялся не тем, сколько прочитано, а тем, что написано. “Давайте заводить архивы, над рукописями корпеть?” напiсаў Белорусская газета 14.10.2005, 18:12 Про москитов в тамбурах (Автор : Татьяна АХРЕМЧИК ) Итак, москиты… Собственно, начиналось-то все не совсем с них… Самые заядлые поклонники нашего пост-модерна еще припомнят, пожалуй, любимые кактусы африканского приколиста Вишнева, которые были почетными гостями галереи "Шестая линия", его же графумусы и впечатляющее количество самых разнообразных перфомансов. Последние снискали ему такую громкую и скандальную славу, что для презентаций новых сборников ему теперь дают помещения с условием:"Без перфомансов!" Но вот беда для строгих заведующих помещениями: отличить просто "представление стихов" от "перфоманса стихов" не так-то просто даже по причине семантического родства упомянутых слов. Так что презентация новых книг Змитера Вишнева и Ильи Сина в Купаловской библиотеке без своеобразных перфомансов не обошлась. Просто они были маленькие, стильные, затаившиеся, хитрые и неожиданные. Как москиты. Тамбурные, разумеется. Итак, москиты… …Я ганяю тоустых афрыканскiх мух… Я ганяю, ганяю, ганяю афрыканскi дух! дух ганяю ганяю мух Это, как вы поняли, из книги "Тамбурны маскiт", которая уже продается в "Академкниге" и скоро поступит в другие книжные магазины Минска. Что еще "ганяе - паганяе" сегодняшний Змитер? Впрочем, пардон: — Я не хотел бы, чтобы читатель путал образ, мною созданный, со мной самим. Конечно, можно проводить какие-то параллели, но скорее следует говорить о герое, персонаже в моем творчестве. И все-таки: что нового в "африканском" королевстве? Может быть, больше жесткости, негатива, агрессивности? Во всяком случае это приходит в голову при чтении книги "Тамбурны маскiт". Итак, о москитах… Ах нет, позвольте, все-таки о злости… — О злости — есть безусловно момент личного восприятия мира, но тем не менее это — такой литературный ход. Ярко выраженный эгоцентризм книги — это провокация. И я жду реакции читателя. У нас есть футуристическая традиция, и сейчас Виктор Жибуль вплотную исследует это явление. Но многие по сей день убеждены, что белорусской литературе не присуще что-то экстремальное. После выхода этой книги критик Ганна Кислицина обвинила меня в подражании русскому литератору и художнику Александру Брейнеру. Я не хотел бы себя с ним сравнивать, потому что все-таки более "грязный" в подходах к слову, образу, у меня несмотря на "злобность" книга, так сказать, чище. Кстати, в большей степени "злобной" будет наверно роман "Травля суслика, или некрофилическое исследование одного вида грызунов", который должен выйти через несколько месяцев. — Ходят слухи, что в этой книге ты бессовестно "наступаешь на мозоли" Союзу писателей. А как ты вцелом к нему относишься? — Безусловно, Союз белорусских писателей — структура нужная,в том смысле что она выполняет, так скажем, функции министерства культуры, и в других странах всем этим действительно занимается именно министерство культуры. У нас если не будет Союза писателей, эти функции просто повиснут в воздухе. Так что слава Богу, что он есть. Но при всем моем к нему уважении в нем очень много советского, и причем негативного, и по-моему, это уже невозможно изгнать из жизни подобных структур, возникших именно в сложные советские времена. Это меня наверно и подвигло на некоторую злобность в творчестве. Но после выхода этого романа я думаю отказаться от такого литературного приема, мои следующие произведения будут, надеюсь, менее злобными. — Почему? Препоны надоели? — Нет, конечно. Просто литератор не должен зацикливаться на одном стиле, а пытаться временами менять себя кардинально, полностью в глазах и своих собственных и читательских. Это, по-моему, намного интереснее! Валентин Акудович Вишневу, которого он сравнил с "клекатамусам, што у адзiноце гатуе сам для сябе вершачку з размаiтых яек, якiя ен кагадзе намалявау на шматку абадранай шпалеры" уже пожелал на прощанье — "смачна есцi!". Мне остается в свою очередь пожелать Змитеру на прощанье — "Всего доброго!", что я и сделаю в конце этого материала, если, конечно, не забуду. Тем более что прощанье-то настоящее — Вишнев, объявившись в Минске на пару недель, отбывает в Москву, где он учится на Высших литературных курсах. Так что — счастливого пути в Белокаменную, которая, хотя Змитера и несколько разочаровала в плане учебы, но остается кладезем новых впечатлений, широких возможностей и интереснейших литературных тусовок. Кажется, впереди — "московский" роман. Будем ждать! И — чуть не забыла! — всего добренького, Змитер! напiсаў Знамя юности 14.10.2005, 18:13 Колледж Ораним - Ветер … но не сам Бог, что и обнаруживает пророк Илья на горе Синай, когда предстаёт перед Всевышним: «И вот,… 06.10.2005 - 39 Kb - www.oranim.ac.il/Site/ru/General.aspx?l= Колледж Ораним - Синай На Синае пророку Илье было видение Всевышнего (Мелахим 1 19:8-18). Синай - единственная священная для евреев гора,… 17.09.2005 - 38 Kb - www.oranim.ac.il/Site/ru/General.aspx?l= Колледж Ораним - Гора На Синае произошло и откровение пророку Илье (Малахим 19:8-18). Тот факт, что гора Синай не стала местом паломничества евреев, может рассматриваться как подтверждение… 07.10.2005 - 40 Kb - www.oranim.ac.il/Site/ru/General.aspx?l= напiсаў ИС 14.10.2005, 18:18 «Партизан» подался в лес Отдел культуры Довести презентацию очередного номера журнала «pARTisan» до настоящего концептуального проекта его издателя Артура Клинова заставила действительность: в Минске ему так и не удалось договориться о помещении, в котором можно было бы представить публике очередной номер, посвященный Минску — городу солнца. Решение пришло само собой: начало презентации журнала было назначено на 15.22 24 июня, место проведения — пятый вагон электрички Минск — Молодечно. Презентация началась с того, что в переполненном вагоне Артур Клинов начал чтение программного доклада «Минск — город солнца». Мегафон, который он использовал, фонил и подвывал, но случайный народ все же запомнил некоторые постулаты. Например, если бы кино было придумано в Беларуси, оно бы никогда не стало цветным. И так далее. Неизвестно, как долго бы излагал свою философию издатель, если бы один из случайных пассажиров не забрал у Клинова мегафон и не стал бы, используя его, объяснять на русском языке, что говорит Артур по-белорусски плохо. Впрочем, закончил он свой спич словами «Вялікі дзякуй!», что вызвало восторженную реакцию практически всех пассажиров. Вторую часть доклада Клинов читал уже на лесной полянке, которую украшал стол с выставленными на нем напитками: это Артур решил пожертвовать публике для дегустации свое почти полное собрание белорусского «чернила». Среди порядка 30 сортов иные носили самые патриотические названия, хотя по «букету» не сильно отличались. Презентацию продолжили выступления философов Валентина Акудовича, Максима Жбанкова. Состоялся акустический концерт «Гарадзкіх», хотя Пит Павлов и посетовал на то, что городская культура в лесу многое теряет. Перфоманс, организованный Змицером Вишневым, Ильей Сином и их «неуравновешенным» театром, состоялся вдали от поляны, на которой позже выступили Змицер Бартосик, Кася Камоцкая. Было непринужденное общение, проблемы с возвращением в город солнца, но время участники презентации провели хорошо. Впрочем, концептуальность ее, несомненно, усилили бы и иные акции. Например, спиливание телеграфных столбов, минирование рельсов, похороны в лесу под скромным обелиском третьего номера журнала, дабы отныне каждый год поклонники неформального искусства могли приезжать в Зеленое и возлагать к обелиску цветы. Все это следует учесть Артуру Клинову в будущем, чтобы его издание неуклонно приближалось к народу… напiсаў БДГ 14.10.2005, 18:23 Андрэй Хадановіч _____________________ "…сваёй задачай лічу разбурэньне стэрэатыпаў…" Інтэрвю З Андрэем Хадановічам гутарыць Ганна Кісьліцына – Творчасьць – гэта, так ці інакш, спроба сама­ідэнтыфікацыі асобы. Як бы ты сёньня вызначыў сваё месца ў жыцьці і, у прыватнасьці, у беларускай культурнай прасторы? – Я назваў бы сябе ўцекачом і парушальнікам межаў. І ня толькі як перакладчык, бо для гэтых людзей парушэньне мяжы звычайная, прафесійная рэч. Я маю наўвеце выйсьце літаратара па-за межы традыцыйнай у нас сферы існаваньня беларускага слова. Гэта выйсьце з адвечнага кола наяўных у нашай паэзіі тэмаў, з сілавога поля прывычнага ўзьнёслага пафасу, разьвітаньне з гранічнай сур’ёзнасьцю, уласьцівай нашай “высокай” паэзіі, спроба зьмяніць спрыкрэлыя ўжо інтанацыі паэтычнага аповеду з даміноўнымі нотамі смутку, меланхоліі, пакрыў джанасьці, скаргаў, уцёкі ад штампаў, што даўно дыскрэдытавалі сябе, аднак дагэтуль прадукуюцца нашымі “культурнымі героямі” ў неймавернай колькасьці. Гэта ўжо літаратура, якая навучылася крытычна глядзець на сябе самую, якой уласьцівая іронія, і – больш за тое – самаіронія. Ёсьць сёньня ў становішчы нашага літаратара нешта недарэчнае і трагічнае адначасова. Няма таямніцы, беларушчына ў нас загнаная ў вельмі вузкія рамкі, што нават дало падставу Сакрату Яновічу назваць Беларусь “рэзервацыяй”. Фактычна беларускае слова існуе адно дзеля таго, каб абслугоўваць само сябе. Вось жа, літаратар, як і кожны носьбіт беларускай мовы, мае да выбару некалькі стратэгіяў паводзінаў. Можна абмежаваць свае белмоўныя кантакты вузкім колам аднадумцаў, а таксама разьлічваць на іх жа як на чытачоў сваіх тэкстаў, згаджаючыся тым самым на непаўнавартаснае існаваньне гэткіх сабе зуброў у вальеры (прабачце за магчымыя алюзіі). Можна нешта рабіць для парушэньня межаў гэтай вальеры – не баючыся падацца недарэчнымі і незразумелымі, зьвяртацца да (хе-хе!) іншамоўных чытачоў і суразмоўнікаў, бачачы ў іх патэнцыйных хаўрусьнікаў і спажыўцоў беларускай культуры. Я абраў для сябе гэты другі варыянт – уцёкі з вальеры, дыялог паўзьверх межаў рэзервацыі. – Каму, па твойму, сёньня можа быць цікавы такі дыялог? Якім ты схільны бачыць свайго чытача? – Я намаляваў сабе такую ўяўную карціну (магчыма, яна ня мае нічога супольнага з рэальнасьцю). Мой сёньняшні “ідэальны” чытач, найхутчэй, высакалобы інтэлектуал, схільны да снабізму. Ён выхаваны ў расейскамоўнай культуры і, магчыма, пакуль ведае беларускую адно пасіўна. Мабыць, яшчэ ўчора ён у палоне сваіх стэрэатыпаў грэбаваў беларускім словам, бо лічыў нашую мову неразьвітаю, а літаратуру нецікаваю, несучаснаю і нееўрапейскаю. Разбурэньне такіх вось стэрэатыпаў я і лічу сваёй сьціплай задачаю. Сёньня такі чытач зробіць у сваім антыбеларускім снабізме выключэньне для мяне, грэшнага, заўтра пазнаёміцца з дзясяткам цікавых, сучасных і “еўрапейскіх” беларускіх аўтараў, якіх, выяўляецца, проста ня ведаў, пазаўтра зробіцца чалавекам нашай культуры. – Паэт, перакладчык, выкладчык замежнай літаратуры… Нават такі спрэчны від мастацкай творчасьці як перформанс ты не абышоў сваёй увагай. Ці ня блытаешся сам у сваіх іпастасях? – Блытаюся. Асабліва здымаючы слухаўку тэлефону і спрабуючы сьцяміць, які канкрэтна Андрэй Хадановіч патрэбны. Ці гэта студэнты тэлефануюць выкладчыку, спрабуючы перанесьці выклад на зручнейшы час? Ці супрацоўніца “Беларускай энцыклапедыі” вярэдзіць сумленьне, нагадваючы пра пару-тройку абяцаных і дагэтуль ненапісаных артыкулаў? Ці ўсё нашмат прыемней, і сакратарка “Нашай Нівы” з заўсёднай ветласьцю запрашае завітаць па ганарар? Калі гаварыць трохі сур’ёзней, ніякага асаблівага падзяленьня на іпастасі я тут ня бачу. Ці ж не займаецца выкладчык французскай літаратуры тымі самымі ўцёкамі з вальеры, калі ўваходзіць ва ўніверсітэцкую аўдыторыю да студэнтаў небеларускай сьпецыялізацыі і замест чаканай імі, звычайнай расейскай мовы выкладаньня прапануе беларускую? Калі прэзентуе свае беларускія пераклады замежных твораў, якія дагэтуль чыталіся ў найлепшым выпадку па-расейску, а найхутчэй – не чыталіся наогул? Некалі, ужо пішучы вершы і выкладаючы замежную паэзію, я задаў сабе заканамернае пытаньне: чаму не паяднаць гэтыя два віды дзейнасьці ў вершаваным перакладзе? Што ж да такога “спрэчнага” віду мастацтва, як перформанс, дык ніякі ён ня спрэчны, а такі самы людскі, як усе астатнія віды. Іншая рэч, што сам я ў якасьці перформера – досыць спрэчны, каб не сказаць “сумнеўны”, від. На сёньня я толькі аднойчы ўдзельнічаў у перформансе, хоць быў у захапленьні ад гэтага досьведу. 25 сакавіка 2001 году мастак Алесь Пушкін запрасіў мяне ўзяць удзел у ягоным “Перформансе вясны і каханьня”. На сцэне стаяў човен, а ў ім мясьціліся паэт, сьпявачка і сам Пушкін, які веславаў па сцэне вяслом-шуфлём, заграбаючы па падлозе партытуры сьпявачкі і тэксты паэта. Мозгам мастацкай акцыі быў Алесь Пушкін, а я проста выконваў ролю паэта і, па вялікім рахунку, нічым не адрозьніваўся ад іншых складовых кампазіцыі – ад чаўна, вясла-шуфлі ці раскіданых па сцэне тэкстаў. Так што мяркуй сама, ці лічыць мяне пасьля гэтага паўнацэнным перформерам. – Наколькі ў тваёй уласна-паэтычнай практыцы прыдаецца вопыт перакладу? – Прыдаецца надзвычай. Апрача таго, што пераклад – гэта свайго роду літаратурная майстэрня, найкаштоўнейшая школа паэтычнага рамяства, ён яшчэ задае тую неабходную мастацкую планку, апускацца ніжэй ад якой – проста сорамна. Уяві сабе, да прыкладу, такую крытычную рэпліку: “І гэта перакладчык Бадлера напісаў такое дурноцьце?!” Пасля такога толькі павесіцца. З іншага боку, у нас чамусьці павялося лічыць паэтычны пераклад нейкім непаўнавартасным жанрам, ва ўсякім разе – жанрам, ніжэйшым ад уласна паэзіі. (Маўляў, сапраўдная паэзія – рэч наперад неперакладальная, таму і высільвацца асабліва ня варта.) Ідыятызм нейкі выходзіць: паэт бярэцца перакладаць сусьветна вядомага класіка, і класік гэты ў перакладзе выходзіць горшым ад арыгінальных вершаў самога паэта! Выяўляецца, што большасьць твораў Байрана, Гейне альбо Міцкевіча па-беларуску гучаць горш ад Петруся Броўкі ці каго іншага. На маю думку, сьвяты абавязак добрага паэта-перакладчыка – скочыць у паэтычным перакладзе “вышэй уласнай галавы”, карыстаючыся геніяльным арыгіналам, як трамплінам. І толькі такі аўтар можа лічыцца прафесійным перакладчыкам паэзіі, а ня проста паэтам, які вольным часам яшчэ і перакладам бавіцца. – Многім, у тым ліку і мне, здаецца, што сучасная еўрапейская паэзія суцэльна “верлібрызаваная”. Ты ж, пераважна, застаешся верным традыцыйнай версіфікацыі. Твая адданасьць рыфме і рытму выклікае павагу і зьдзіўленьне… Гэта прынцыповая творчая пазіцыя? – Не “пераважна”, як ты кажаш, а абсалютна. У мяне проста няма тэкстаў, якія ня мелі б рэгулярнай рытмічнай арганізацыі, а тыя нешматлікія спробы, дзе няма рыфмаў, – стылізацыі пад антычную паэзію, што ня ведала такога “варварства”, як рыфмаваньне. Ня мне меркаваць пра “павагу і зьдзіўленьне”, у мяне асабіста гэтая тэндэнцыя выклікае жах. Яшчэ большы жах гэта выклікае ў перакладчыкаў. Добра, калі маеш дачыненьне з украінцамі, што таксама збольшага шануюць традыцыйнае вершаскладаньне. А што рабіць з заходнім сьветам, які амаль канчаткова адмовіўся ад гэтай паэтычнай аздобы і проста развучыўся рыфмаваць? Разам з тым, я ня бачу ў беларускай паэзіі аб’ектыўных падставаў дзеля татальнага пераходу на верлібр. На захадзе гэта адбылося ад вычарпанасьці магчымасьцяў класічнай версіфікацыі. Мовы там збольшага аналітычныя, няма гнуткай сістэмы канчаткаў, як у нас. Нерухомы націск, фіксаваны ў некаторых мовах на апошнім альбо перадапошнім складзе, таксама абмяжоўвае магчымасьці рыфмавальніка. Невялікі набор магчымых рыфмаў, іх частая паўтаральнасьць робіць такую паэзію банальнаю, штампаванаю. (Хаця і тут магчымыя выняткі з правілаў: так, у сучаснай польскай паэзіі, пакуль іншыя аўтары пераходзілі з традыцыйных вершаў на верлібры, такі бліскучы паэт і перакладчык, як Станіслаў Бараньчак, наадварот, перайшоў ад “раньніх” верлібраў да рыфмаваных твораў, і робіць з рыфмамі праўдзівыя цуды.) Але ж нашая паэзія яшчэ досыць маладая і версіфікацыйна нявычарпаная, а патэнцыял беларускай мовы для аматара рыфмаў амаль што неабмежаваны. Таму я веру, што беларускі канон традыцыйнай, рыфмаванай лірыкі яшчэ да канца не скла­дзены, і будзе надалей папаўняцца, як ён папаўняецца сёньня. Што ж да масавай зьявы верлібру ў нашых маладых аўтараў, мне думаецца, што яго сапраўдная прычына – ня столькі імкненьне быць сучасным, колькі сьляпое сьледваньне заходняй паэтычнай модзе плюс жаданьне як мага хутчэй “перакласьціся” на як мага большую колькасьць замежных моваў. Аднак, калі ўзяць творы якога-небудзь напраўду цікавага верлібрыста, раптам высьвятляецца, што яны перакладальныя яшчэ менш ад традыцыйнай паэзіі. Так, творчасьць мэтра беларускай паэзіі Алеся Разанава ня сталася больш перакладальнаю з яго пераходам да нетрадыцыйных, свабодных ад рэгулярнага рытму і рыфмаў жанраў. – Часопіс “АRCHE” на сваіх старонках прадставіў цябе як “паэтычнае адкрыцьцё 1998”. З той пары мінуў не адзін год, а твая папулярнасьць па-ранейшаму можа быць вызначаная як “шырока вядомы ў вузкіх колах”. І гэта нягледзячы на тое, што пішаш ты, на мой погляд, і лепш, і больш, чым астатняя літаратурная “порасьль”. Чаго не хапае для славы, як ты думаеш? – Не магу сказаць, што пытаньне славы мне зусім не абыходзіць – гэта было б паталогіяй: літаратару ўласьцівая пэўная пыхлівасьць, пэўная манія велічы, калі хочаш. Аднак ёсьць для мяне рэчы, значна істотнейшыя за маю літаратурную вядомасьць ці невядомасьць. Як кожнаму падлетку хочацца быць каханым, кожны малады літаратар прагне гучнай славы. Аднак мінае пэўны час і прыходзіць разуменьне, што быць каханым – гэта яшчэ ня ўсё: трэба яшчэ ўмець кахаць самому, умець адказаць на пачуцьцё. Тое самае і з славаю: найгоршае – не яе адсутнасьць, а выпадковая, незаслужаная вядомасьць, сітуацыя, калі ты ў цэнтры ўвагі, калі ловяць кожнае тваё слова, а табе, па сутнасьці, няма чаго сказаць. Так, я вельмі рады, што час, калі ў мяне пачалі браць першыя інтэрв’ю, супаў з часам, калі ў галаве зьявіліся першыя цікавыя думкі, а першая цікавасьць з боку замежных перакладчыкаў супала з напісаньнем першых вершаў, якія мне (прынамсі – пакуль) падабаюцца. Чаго мне рэальна не стае як паэту? У маіх тэкстах выразны ўхіл у бок рацыянальнага, а не эмацыйнага. У мяне амаль няма мілоснай лірыкі, няма відочнай сентыментальнасьці, разлічанай на чульлівага, спагадлівага чытача. Мне згадваецца адзін сімпатычны літаратурны персанаж – Белы Рыцар з “Алісы ў Залюстроўі” Льюіса Кэрала. Ён абяцае гераіні сьпець ёй сумную песеньку, якая выклікае рыданьні ва ўсіх, што яе слухаюць. І пяе… тыповы ўзор ангельскага нонсэнсу, адзін з найсьмяшнейшых тэкстаў ва ўсёй кэралаўскай кнізе. Аліса, натуральна ж, не зарыдала. Вось жа, я па добраму зайздрошчу аўтарам, здольным расчуліць сваіх чытачоў (чытачак!), выклікаць у іх сьлёзы. Але мая стыхія – іншая, і мае чытачы-слухачы ў найлепшым выпадку рагочуць. Што ж, як казаў, здаецца, Гофман, трэба рабіць толькі тое нямногае, што напраўду ўмееш, але рабіць з усіх сілаў. – Сёньняшняе маладое пакаленьне – твае пераважна равесьнікі – здаецца мне пакаленьнем аўтыстаў, якія ня хочуць ці ня могуць выкараскацца з шарупіны ўласных праблем. Гэта пакаленьне, якое прынцыпова жыве з заплюшчанымі вачыма. Якія ў цябе стасункі з маладой літаратурай? – Пасьля такога крытычнага азначэньня хто ж захоча мець нешта супольнае з маладым пакаленьнем?! Але набяруся мужнасьці: з маладой літаратурай у мяне цудоўныя стасункі. Я з прыемнасьцю чытаю кожны новы тэкст Міхася Баярына (вось толькі рэдка яны зьяўляюцца, баярынскія новыя тэксты!), з няменшаю прыемнасьцю двойчы друкаваўся ў выдаваным ім часопі­се “Nihil”. З задавальненьнем кантактую з некаторымі пост-бумбамлітаўцамі, якія пару разоў запрашалі мяне ў свае “паплечнікі” і з якімі я разам выступаў. Мне блізкая эсэістыка Юрася Барысевіча, проза Ільлі Сіна і Альгерда Бахарэвіча, многія вершы Віктара Жыбуля, Вальжыны Морт, Джэці. А з Сержам Мінскевічам мы нават суаўтары: мы разам з ім стварылі наш альтэрнатыўны праект дзяржаўнага гімну Беларусі з назваю “Бел-чырвона-белы вожык-патрыёт”. – Ці мусіць сучасная літаратура – пры ўсёй яе тыпалагічнай герметычнасьці – усё-ткі рэагаваць на жыцьцё з усімі яго праявамі? – А якое “жыцьцё” ты маеш наўвеце? Рэальнасьць у кожную эпоху асэнсоў­валася па-рознаму: то як прырода, то як чалавечае грамадства, то як суб’ек-тыўная рэальнасьць – унутраны сьвет чалавека, сфера псіхікі. Адпаведна і мастацтва – кожнага разу мяняла сферу рэчаіснасьці, на якую рэагавала. Да таго ж, было зробленае істотнае адкрыцьцё: мы ўспрымаем рэальнасьць не наўпрост, а праз прызму створанай чалавекам культуры. Паміж мастаком і натурай – процьма карцінаў, пісаных з гэтай натуры да яго. Паміж паэтам і жыцьцём, на якое ён нібыта рэагуе, – неймаверная колькасьць тэкстаў, створаных раней. Творца апынаецца ў досыць замкнёнай сферы зробленага да сябе, праз якую ўспрымае не толькі гісторыю, але і сучаснасьць. А пасьля зьяўляюцца розныя віртуальныя рэальнасьці і канчаткова ўсё заблытваюць. Так, жаночыя прывабнасьці суседкі па лесьвічнай клетцы могуць нагадваць мне фрагмент карціны італьянскага мастака эпохі Адраджэньня, але самой суседцы казаць пра гэта ня варта, бо для яе імя мастака – гэта імя чарапашкі з вядомага мультсерыялу. У такой сітуацыі пачынаеш сумнявацца ў існаваньні якой-колечы “сапраўднай”, першаснай рэальнасьці. Можна ўспрымаць такое становішча як трагедыю, а можна – як вясёлую гульню з сваімі правіламі, якія не такія ўжо і складаныя, пагатоў ты сам жа іх і ўдасканальваеш, пішучы пра “мадоннаў пэндзлю чарапашак-ніндзя”. Сёньняшні сьвет плюралістычны: хочаш Сікстынскую мадону – сузірай, хочаш тую, якая амерыканская поп-зорка, – калі ласка, хочаш вытворчасьці “чарапашак-ніндзя” – ласкава запрашаем! А калі такая “мадонна” выявіцца яшчэ і “партызанскаю”, мы абеларусім усю карціну. Часьцяком мне здаецца, што ў нашай сьвядомасьці ёсьць непраходныя бар’еры, якія аддзяляюць беларускія рэаліі ад усяго, што мы ведаем пра іншы сьвет. Ці ня час іх пераадольваць? Чаму б, да прыкладу, ня ўжыць звароту “яснавяльможны Пане”, адрасуючы яго старажытнагрэцкаму боству Пану? Чаму б Юр’ю Гагарыну не ляцець у космас з апошнім радком міцкевічаўскіх “Акерманскіх стэпаў” на вуснах: “Паехалі! Ніхто ня кліча”. Чаму б французскаму Марату, што гіне ў ваннай, ня мець прозьвішча Казей? Такія гульні шчыра мяне забаўляюць, да таго ж, ці ня ёсьць яны аптымальнаю формай рэакцыі на нашую звышускладненую рэчаіснасьць? – Ужо ня раз чула і казала сама, што беларусы – нацыя лімітрофаў. Гэтай фармулёўкай добра апраўдваць і скразны песімізм нацыянальнай літаратуры. На яе тле твая творчасьць выглядае нездарова-вясёлай. Гэта ў цябе аптымізм ці істэрыка? – А калі скажу, што істэрыка, няўжо паверыш? Не дачакаецеся! Кажуць, што песіміст – гэта добра інфармаваны аптыміст. Мабыць, свайго часу мяне дрэнна інфармавалі. Напрыклад, прызнаюся шчыра, я ня ведаю, хто такія гэтыя твае “лімітрофы” і ў якіх стасунках гэтая загадкавая “нацыя” з беларусамі. Затое з пэўнасьцю магу сказаць, што беларуская літаратура складалася ня толькі з “скразнога песімізму”. Усім нам вядома, што ля вытокаў беларускамоўнага пісьменства былі бурлескавыя паэмы “Энеіда навыварат” і “Тарас на Парнасе” з іх жыцьцялюбствам і нястрымнай весялосьцю. А гумар Дуніна-Марцінкевіча? Іншая рэч, што традыцыі гэтыя былі глыбока занядбаныя і патрабуюць сваёй рэанімацыі. Не ўсё ж скардзіцца на долю? Разумны чалавек звычайна шукае прычыны сваіх няшчасьцяў у сабе самім. Ці не прыйшоў час і нам зноўку крытычна паглядзець на сябе і пасьмяяцца са сваёй не дарэчнасьці? Яшчэ класікі марксізму казалі, што, калі заканчваецца тая ці іншая гістарычная эпоха, тое, што некалі пачыналася трагедыяй, яшчэ раз паўтараецца ў выглядзе фарсу, каб чалавецтва весела разьвітвалася з сваім мінулым. Ці не здаецца табе, што мы так і не пахавалі належным чынам нябожчыцу-эпоху? – Маладую літаратуру, асабліва тую, якая можа быць акрэсьленая як постмадэрновая, часта абвінавачваюць у страце гуманістычных ідэалаў. Як ты думаеш, ці спалучаецца гуманізм з іроніяй, гульнёй, філалагічным вышуканствам? – Яшчэ як спалучаецца! Наш гуманізм наогул спалучаецца з усім, што рухаецца. Здаецца, мы з табою абодва любім вядомую літаратурную показку пра тое, як два расейскія паэты, Глазкоў і Захадэр, спрачаліся, хто з іх большы гуманіст. Пераможца прапанаваў такі “гуманістычны” перл: Никто не любит мандавошек, А мне их жалко, бедных крошек. Я згадаў гэты анекдот не для таго, каб скампраметаваць тут гуманізм. Гэтае з посьпехам зрабілі да мяне. Зрабілі тыя, што дэкларавалі сваю прыналежнасьць да вялікіх гуманістычных традыцыяў і адначасова “штампавалі” гранічна нецікавыя, мастацкі бездапаможныя творы. Ужо само тваё пытаньне, сам факт, што гуманізм можна супрацьпаставіць “іроніі, гульні, філалагічнаму вышуканств”, досыць красамоўны. Што ж ён тады такое? Сьмяротная сур’ёзнасьць? Адсутнасьць усякай філалагічнай вышуканасьці? Нешта грувасткае і пазбаўленае гульнёвай гнуткасьці і рухавасьці? Навошта тады патрэбная такая літаратура? Акрамя таго, усё пералічанае вышэй – гэта літаратурныя прыёмы, аўтарскія сродкі дасягнуць сваёй мэты. Гуманізм жа, па азначэньні, ня можа быць прыёмам. Ён датычыць зьместу, а не формы. Ён ніякі ня сродак, хутчэй ужо мэта, гэта сьветапогляд аўтара, сукупнасьць яго ідэалаў і г.д. Чым высокія гуманістычныя ідэалы могуць супярэчыць, скажам, філалагічнай вышуканасьці іх мастацкай рэалізацыі ў творы, я ня ведаю. А гуманізм як апраўданьне нуднасьці, нечытэльнасьці твору, лабавога маралізатарства, ад якога хіліць у сон, – гэта, перапрашаю, антыгуманна! – Мне падабаецца лапідарная характарыстыка, дадзеная І.Бродскім папярэдняй эпосе: “Адносіны з прасторай засноўваліся на шырыні кроку”. На твой постмадэрністычны погляд, сучасны чалавек і прастора – у якіх яны стасунках? – На сёньня стасункі паміж прастораю і чалавекам залежаць ад ступені нашай камп’ютарызаванасьці і колькасьці даступных нам замежных моваў. Лістуючыся праз электронную пошту і пераадольваючы пры гэтым моўныя бар’еры, ты можаш пачувацца ў цэнтры сусьвету. Некалькі хвілінаў часу і некалькі націснутых клавішаў пераадольваюць вялізарную прастору. (Што праўда, такая элементарная, здавалася б, рэч, як патрымаць у руках даўгачаканы ліст, становіцца раскошаю, але гэта ўжо іншая праблема.) Неадукаваны ж чалавек па-ранейшаму застаецца жыхаром правінцыйнай краіны, геаграфіч­на і культурна аддаленай ад Еўропы і сьвету. – У тваіх вершах процьма яўных і ўяўных – пабудаваных выключна на прасадычным падабенстве – цытатаў. На сёньня ты, напэўна, адзіны беларускі літаратар, чыя паэзія можа быць з поўным на тое правам вызначана як цэнтонная. Чаго больш у гэтай “цытатнасьці” – павагі да папярэднікаў-сучасьнікаў ці даніны сучаснай літаратурнай модзе? – У тым і рэч, што першае і другое знаходзяцца ў раўнавазе. Прынамсі, я імкнуся да гарманічнай раўнавагі паміж традыцыяю, якая атрымлівае сваю даніну пашаны, і сучаснай манераю пісьма, якой я таксама спрабую карыстацца. На маю думку, галоўная бяда нашай маладой літаратуры – у залішнім разрыве з традыцыяй (ці то беларускай, ці то сусьветнай літаратуры – неістотна). Гэтага не адбылося, да прыкладу, у нашых суседзяў-украінцаў. Ці не таму паэты “Бу-Ба-Бу” значна больш вядомыя ва Украіне, чым, скажам, любы “бумбамлітавец” – у нас. Для мяне цытата ў творы не абавязкова мае парадыйны характар і выражае жаданьне пакпіць з аб’екту цытаваньня. Хутчэй я зьбіраю калекцыю ўласных сімпатыяў, чапляючы на своеасаблівую “дошку пашаны” выявы-цытаты Гамера, Дантэ, Шэксьпіра, Бадлера, Малармэ, некаторых расейскіх аўтараў – побач з беларускімі класікамі і сучасьнікамі. Я разумею, што без іх маёй “пісаніне” шэлег цана. Безумоўна, гэта і пэўнае выпрабаваньне для чытача. Так, да прыкладу, маё “Куртуазна-макабрычнае пасланьне” не адчытаць без знаёмства (прынамсі, павярхоўнага) з вершамі Блока – і Дранько-Майсюка. А адзін з маіх апошніх на сёньня тэкстаў – “падарожжа” – вымагае ад чытача знаёмства з аднайменным вершам Бадлера і параю твораў Мандэльштама. Аднак я ня стаў бы называць сябе аўтарам цэнтоннай паэзіі. Цэнтон – гэта, калі я не памыляюся, тэкст, цалкам збудаваны з фрагментаў чужой творчасьці, адных суцэльных цытатаў. Такімі эксьперыментамі я амаль што не займаўся – Бог літаваў! Я імкнуся не злоўжываць цытатамі, не пераходзіць у іх пэўнай колькаснай меры – пара-тройка на верш, а таксама цытаваць тое, што мусіць быць вядомым больш-менш адукаванаму чытачу. Дарэчы, цэнтон – зусім не вынаходніцтва постмадэрнізму. Такімі гульнямі бавіліся “вучоныя” паэты позняй антычнасьці і сярэднявечча, ваганты, паэты Адраджэньня і г.д. Адзіны вядомы мне беларускі “цэнтаніст” – гэта гарадзенец Юрась Пацюпа. Так, адзін з сваіх “Юрлівых санетаў” ён сканструяваў з чатырнаццаці радкоў розных беларускіх паэтаў – і нават сьпісачак першакрыніцаў да санета далучыў – на ўсякі выпадак, а раптам цытаты ня будуць пазнавацца! Тут мы выходзім на галоўную небясьпеку, якая існуе для “цытатнай” паэзіі. Цытаты мусяць пазнавацца, прынамсі, значнаю часткай чытачоў, інакш паўнацэннага дыялогу паміж аўтарам і спажыўцом тэксту не атрымаецца. – Ня думаю, што існуе дастаткова многа асобаў, здольных расчытаць усе твае паэтычныя “тайнапісы”. Ты арыентуешся на высокаадукаванага чытача, для якога веданьне, прынамсі, некалькіх еўрапейскіх моваў – норма. Аднак такіх можна палічыць па пальцах… Што, увогуле, рабіць з чытачом – апускацца да яго ўзроўню ці падцягваць да сябе? – Па-першае, ня бачу, чым веданьне замежных моваў дапаможа чытачу маіх тэкстаў – здаецца, тэксты гэтыя пішуцца мною па-беларуску. А мае перакладчыцкія спробы, наадварот, пакліканыя дапамагчы менавіта тым, хто ня ведае замежных моваў. Бо калі можаш чытаць шэдэўры ў арыгінале, на халеру табе яшчэ патрэбны нейкі перакладчык? Па-другое, мае апошнія тэксты падаюцца мне спробаю як мага больш пашырыць кола сваіх чытачоў. Гэта і зварот да такога жанру, як лімерыкі – такія сабе інтэлектуальныя дрындушкі, якімі я захапляюся апошнім часам. (Прыемна, што яны знайшлі водгук у чытачоў, пра што сьведчыць і зьяўленьне ў друку лімерыкаў, напісаных іншымі аўтарамі, і першыя спробы перакласьці на беларускую класіка гэтага жанру Эдварда Ліра.) Гэта і мае апошнія тэксты, дзе я спрабую рэагаваць на сёньняшнія нашыя рэаліі, на тыя пытаньні, што, здаецца, хвалююць цяпер кожнага. Па-трэцяе, дзіўная назіраецца заканамернасьць: як толькі мы трохі “нахапaліся” адукаванасьці – адразу ж пачынаем лічыць іншых дурнейшымі, цямнейшымі ад сябе. А гэта зусім не абавязкова так. Я ведаю шмат людзей, абазнаных у замежных мовах нашмат лепш за мяне; я ўпэўнены, што існуе безьліч асобаў, чый IQ ня меншы, а падчас – нашмат вышэйшы ад майго. Да іх ня трэба апускацца, іх ня трэба да сябе падцягваць, як ты кажаш. Каб жа яшчэ самому адпавядаць іхным запатрабаваньням, якія могуць быць колькі заўгодна вы сокімі! Іншая рэч, што далёка ня ўсе гэтыя чытачы ўцягнутыя пакуль у вельмі абмежаванае сёньня поле нашай культуры. За такіх патэнцыйных спажыўцоў беларускай літаратуры яшчэ трэба пазмагацца. А калі будзе сфармаванае такое кола патрабавальных, вымоглівых спажыўцоў культуры, тады і самой культуры не застанецца нічога, як зьмяняцца да лепшага. – Што ты думаеш пра стратэгію мастацкай творчасьці? Ці патрэбна яна? Ці ёсьць на Беларусі пісьменьнікі, для якіх гэтае паняцьце ак­туальнае? – Стратэгія творчасьці, вядома ж, патрэбная, як і любая разумная мэта­скіраванасьць у любой дзейнасьці. Хаця часьцяком найлепшыя мастацкія творы зьяўляюцца на сьвет спантанна і як бы незалежна ад нашых намераў і намаганьняў, тады як залішняе думаньне пра тое, як і для каго трэба пісаць, можа толькі пашкодзіць аўтару. Для сёньняшняй, постмадэрнісцкай літаратуры, думаецца, галоўным пытаньнем стратэгіі застаецца тое, як уцягнуць у сваю арбіту найбольшую колькасьць самых розных чытачоў, як пераадолець раскол літаратуры (і, адпаведна, публікі) на элітарную і масавую. Мадэрнісцкі бунт супраць масавай культуры, здаецца, сябе вычарпаў. Сёньняшні чытач не адчувае сябе больш абавязаным пераадольваць цяжкасьці, якія навязвае яму аўтар, мае права адкінуць ад сябе незразумелую кніжку, не камплексуючы ад уласнай дурноты, як было некалі, а, наадварот, – абвесьціўшы дурнем аўтара, які ня здолеў яму спадабацца. Вось жа, як пабудаваць літаратурны твор на некалькіх інтэлектуальных узроўнях, так, каб кожны з іх адпавядаў запатрабаваньням пэўнага кола чытачоў, і кожны чытач, у выніку, атрымліваў бы ад твору тое, чаго чакаў і на што спадзяваўся, і ўсе заставаліся б задаволеныя? У беларускай літаратуры на гэта зьвяртаў увагу яшчэ Караткевіч, калі ствараў свае “нібыта дэтэктывы”. Мяркуючы па ўсім, не абыякавыя да гэтага пытаньня такія пісьменьнікі, як Адам Глобус і Юры Станкевіч (вельмі розныя што да ўсяго астатняга), бо абодва ўмеюць трымаць у напружаньні свайго чытача. Варта адзначыць і такія творы, як “Заўсёды сьветла каля турэмных муроў” альбо “Здані і пачвары Беларусі”, што шчасьліва сумяшчаюць інтэлектуальныя прэтэнзіі з уменьнем падабацца – і ня толькі рафінаванаму чытачу. – Ты выглядаеш вялікім і мяккім – як надзьмуты алімпійскі мішка, што лунаў некалі над трыбунамі Лужнікоў… Куды ж падзяецца агрэсія, якой падазрона ня бачна ў тваёй творчасьці? – Спадзяюся, што параўнаньне з мішкам – гэта не запрашэньне вяртацца “ў свой казачны лес”? (Менавіта так свайго часу разьвіталіся з “гаспадаром” маскоўскай алімпіяды.) Натуральна, у кожным чалавеку ёсьць свой Алімпійскі Мішка і свая Баба-Яга, якая супраць. Важна, каб апошняя атрымлівала права голасу не часьцей, чым гэта жыцьцёва неабходна. Навакольныя рэаліі проста правакуюць чалавека на адмоўныя эмоцыі, але ж агрэсія, азлобленасьць, нянавісьць, на маю думку, не найлепшы матэрыял дзеля таго, каб стварыць нешта па-мастацку вартае. Дый рознай “чарнухі” ўжо панапісвалі ўдосталь да мяне. Аднак падчас у мяне ўсё-ткі назіраецца гэткі “сіндром Высоцкага”, калі надта ўжо карціць апавесьці пра тое, чаго ня любіш. Прыкладам можна лічыць мой цыкл “альбы і сірвенты”. Абодва словы, з якіх складаецца назва, – гэта сярэднявечныя жанры паэзіі правансальскіх трубадураў, і калі “альба” – жанр мілоснай лірыкі, дык “сірвента” – гатунак палітычны, падчас востра сатырычны, у якім паэты ахвотна пляжылі тое, што ненавідзелі. Найвядомейшы з аўтараў сірвентаў, трубадур Бертран дэ Борн, быў нават пакараны вялікім Дантэ ў “Боскай камедыі” за сваю залішнюю агрэсіўнасьць і ваяўнічасьць – дэ Борну адцялі голаў, і ён мусіў насіць яе з сабою пад пахаю. Я таксама стварыў некалькі сірвентаў, якія наважыўся прапанаваць чытачам, хоць… алімпійскі мішка з адцятаю галавой пад пахаю – гэта тэма для асобнага інтэрв’ю. напiсаў Дзеяслоу 14.10.2005, 18:27 09/18/2005 Ірына Шаўлякова ДЖЭЦІ (Вера Бурлак). За здаровы лад жыцьця. Вершы. – Мн., “Логвінаў”, 2003. Кожная новая хваля “next”-літара­тараў апладняе палеткі айчыннага пры­гожага пісьменства дозаю змрочнасьці. Традыцыйны ўнёсак “адвечна-дэкаданснага аптымізму” сёньняшнімі next’амі імпэтна аздабляецца пацеркамі своеасаблівай некраготыкі. У гэткім жыцьцесьцьвярджальным тут-быцьці Джэці —Вера Бурлак агітуе “за здаровы лад жыцьця”. Пазначаная сістэма “анталагічных” каардынатаў дэтэрмінуе, у сваю чаргу, сістэму эстэтычных прыярытэтаў – зрэшты, не пазбаўленых мэтазгоднасьці: Далоў эстэтыкаў! Свабоду графаманам! Яны адзіныя, хто духам шчэ ня сьпіць. Яны адзіныя, хто верыць у падманы Тупога пёрка, што па аркушы рыпіць. “Свабоду графаманам!” Іранічная танальнасць паэзіі (у тым ліку вершы травесьційна-бурлескнага складу, як “Ліст Тацяны”) Джэці (Веры Бурлак) насамрэч вызначаецца здаровым досьціпам, што, верагодна, і абумоўлівае выніковы аптымізм сьветаадчуваньня аўтара: гл., напрыклад, рэзюме тэксту “Мара людаедаў”: “Яны ў ванітах. Я ў сваім рэпертуары”, альбо фінал “верша ў дзьвюх частках” “Як Ван Гог зрабіўся дзедам”: “Не было ў Ван Гога сыноў. // І дачок не было. І вуха. // Але дзедам Ван Гог зрабіўся. // Безь дзяцей. Намаганьнем духу”. Калі ў гэтым зборніку – маніфесьце найшчырэйшага (па сёньняшнім “спартыўным”, а таму “ультраздаровым” часе) патрыятызму – і адшукваюцца сімптомы “некрапалічнасьці” (дзе “куля – мост у іншы сьвет, // На сьветлы і высокі бераг!” (“Таварыш Зе”)), дык тое падаецца альбо рытуальным “высьпяткам” папярэднікам (тэкст “Янку Купалу”), альбо рытуальнымі ж ахвяраваньнямі сацарту (“Гімн медыцыне”, “Беларуская батальная басэтля”, “Таварышы”). Аўтар “Здаровага ладу жыцьця” выкладае сваю дактрыну выхаваньня дзяцей і моладзі ў вольнай, нязмушанай, але выключна пераканаўчай форме – апелюючы, відавочна, найперш да ўласнага вопыту асваеньня рэчаіснасьці (нізка “Дзі­цячы альбом”, “Верш пра шыбеніцу”, “Пераўзбраеньне”, “Беражэце зубы!”, “Пра разуменьне”). Зьвернем увагу на тое, што ўжо з першага твора кнігі, “Раз­мовы з фінінспэктарам пра паэзію”, ня толькі дэманструецца рэдка-пачцівае стаўленьне да колішніх next’аў, але і дакладна вызначаецца вартасьць (“сабекошт”) таго ці іншага жыцьцёвага плёну – ці ж можна пераацаніць каштоўнасць падобнай пэўнасьці для нашага “рэлятывісцкага” міжчасься? Паэт (седзячы на ложку сьмяротна хворага Фінінспэктара, задаволена) ? краіне сьветлай, дзе ты ўміраеш, Я кнігу маю, а ты ня маеш. Фінінспэктар (паміраючы ад хваробы, сумна) ? краіне сьветлай, дзе я ўміраю, Ты кнігу маеш, а я ня маю. Фінінспэктар памірае. Паэт мае кнігу. Заслона. Энцыклапедычнаю адукаванасьцю аўтар хоць і не бравіруе, аднак шчыра дзеліцца з верагоднымі паплечнікамі – варта прыгледзецца да тэкстаў, што па стылістыцы набліжаюцца да poesia maccheronica, “макаранічнай паэзіі”: “So я чую сьпеў у калідоры // Is ён твой – ці гэта ветру сьпеў? // Right, я згодны, гэта неістотна, // If цябе злавіць я не пасьпеў” (“Сырынга”); “Ня менш за форму тут істотны зьмест, // Звычайна філязофскі і глыбокі. // Спачатку ўсе ягоныя вытокі, // А потым вынік, і – let’s have a rest” (“Санэт з прычэпам”). Такім чынам, сп. Джэці нязмушана дэманструе і ўласную павагу да чытача – бо выкарыстаньне “варварызмаў” мае на ўвазе абазнанасьць апошняга ў сэнсе “ўведзеных у верш замежных словаў і выразаў”, мяркуецца, што падобны чытач “можа ў поўнай меры спасьцігнуць” (В.Рагойша)… эфектнасьць аўтаравых экзерсісаў. Наогул, “навелістычнасьць” паэтычнага аповеду, зразуметая ў дадзеным выпадку як напружанасьць, нават драматычнасьць разгортваньня тэкставага хранатопу, уганараванага нечакана-парадаксальнай разьвязкай, бачыцца дамінантаю паэтычнага стылю Джэці (і, натуральна, Веры Бурлак): …А год праз сто ў тваю руку Я ў выглядзе засохлай кветкі Неспадзяваным падарункам Зьлячу і раптам апяку Цябе балючым пацалункам. Ты скажаш мацернае слова, І я сканаю канчаткова. “***Я заблукала ў кніжнай краме…” Будзем абачлівымі, уважлівымі, зрэшты, пільнымі – здолеем угледзець, што і тут за вонкавым песімізмам, напэўна, буяе найздаравейшы апытмізм. Наш чытач – самы праніклівы ў сьвеце… А куды дзенешся! Альгерд БАХАРЭВІЧ. Натуральная афарбоўка. Мн., “Логвінаў”, 2003. Проза айчынных літрадыкалаў, асаб­ліва “легалізаваных” ды “легітымаваных” у гэтай іпастасі, звычайна паўстае альбо “выдаткам” мыслярска-рэфарматарскіх рэфлексіяў (і тады мастацкасьць капітулюе перад “снабісцкай” эсэістычнасьцю), альбо хронікай тусоўкі (дзе камернасьцю перамагаецца правакацыйнасьць). У 2002 годзе Альгерд Бахарэвіч склаў “Практычны дапаможнік па руй­наваньні гарадоў” – і рашуча вышэй азначанае меркаваньне не пацьвердзіў: пэўная “рэфлексійнасьць” апавядальнай манеры тут узмацняе, адмыслова падсьвечвае мастацкую пластыку вобразаў. У 2003 годзе гэты аўтар пазнаёміў суайчыньнікаў з “адной з главаў вялі­кага мастацкага дасьледаваньня Гуль­ні, якую чалавек вядзе штодня сам з сабою” (менавіта з такім “відам творчасьці” ідэнтыфікаваная “Натуральная афарбоўка”). Нягледзячы на дэманстрацыю “навуковых” інтэнцыяў, згаданая кніга – адно з самых цікавых сёлетніх выданьняў белетрыстыкі наогул і, бадай, самы бліскучы ўзор жанру сярод праектаў “Другога фронту мастацтваў”. “Натуральная афарбоўка” насамрэч канструюецца як пэўная “інтэртэкстуальная” прастора, дзе повязь фрагментаў забясьпечваецца ня толькі “міграцыяй персанажаў” з аповеду ў аповед, але і блуканьнем вобразаў-сімвалаў, вобразаў-матываў. Згадаем, напрыклад, “Кашкіна” – істоту, прызначаную “дзеля таго, каб цярпець”: яе (істоты) “партрэтнае” і “функцыянальнае” апі­саньне разгортваецца ў творы “Не кранаючы фігуры”, пасьля згадваецца ў “Беларусах на крыштальных шарах” – ужо як звыкласьць, амаль такая ж, як беларусы на ланцугу (“Музыка абарвалася, беларусы замерлі й вельмі лёгка, як пухіры, апусьціліся на арэну. Запалілі сьвятло, выйшаў дзядзька ў чорным і павёў беларусаў за кулісы, груба торгаючы за павадкі”). Дэфармаванасьць самой рэчаіснасьці ў кнізе Альгерда Бахарэвіча не падкрэсьліваецца – бо ўважаецца за норму, за звыклую звычайнасьць. Згаданы эфект дасягаецца празаікам па-рознаму. Недзе “дэканструкцыя” вобразу-канцэпту зьдзяйсьняецца міні­маль­нымі сродкамі, скажам, неабавязковым мастацкім “азначэньнем”, штры­хом: “Уверсе сьцяны, проста на шпалерах, нечай рукой па-майстэрску быў намаляваны агромністы бусел, які драпежна распасьцёр белыя крылы”; “Над заляй, выглядаючы здабычу, лунаў бусел” (“Nightclubbing”); “Пазяхаю­чы, жанчына йдзе на кухню. Там нікога няма, з адчыненай форткі сьмярдзіць (вылучэньні зроблены мною. – І.Ш.) вясной” (“Натуральная афарбоўка”). У рамане, назва якога дала “імя” ўсёй кнізе, для галоўнага героя сам “харантоп” (часава-прасторавы кантынуум) уласнага існаваньня паўстае дыскрэдытаваным: Стахава “вера ў рэальнасьць сучаснасьці” забітая Прадпрыемствам, што “навісала над ім, усё поўнае прыхаванага руху, нейкай рэшткавай інерцыі – ледакол, які ўпёрся грудзьмі ў гіганцкую крыгу гораду”, што зьяўляецца “нічым іншым, як вялізным гульнёвым полем”. Само Прадпрыемства набывае ў рамане статус своеасаблівага “мегасім­валу” – манументальна-наіўнага і разам з тым надзвычай ускладненага (з сюррэалістычнай дасьціпнасьцю). Аўтарава “сцэнаграфія” дакладна аднаўляе пейзаж у стылі postindustrial: “Вечар апускаўся на безнадзейную зямлю. Будынкі вакол станавіліся ўсё вышэй – сапраўдныя хмарачосы, аброслыя бранёю, дарога штокроку вузела”. Зрэшты, амаль дакладна. Бо антыўтопія ў сп. Бахарэвіча раскашуе не дзякуючы ідэйным “угнаеньням” кіберпанку, але на безыдэйным, стэрылізаваным (ідэйна) сацрэалізме (у ягоным “вытворчым” жанравым адгалінаваньні), які ў кантэксьце найноўшай літаратуры ахвотна падпітваецца сюррэалістычнымі ідэямі (згадаем, напрыклад, аповед Ул. Маканіна “Сюр у Пралетарскім раёне”) ды мета-персанажамі: “…ён адчуў самы натуральны страх. Прычым гэта быў не высакародны страх мастака перад дзяржаваю, а дробненькі, і ад таго гнюсна-млосны страх школьніка, якога спаймалі на хлусьні”; “Страх. Іх са Стахам імёны былі вельмі падобныя, але Страх меў рацыю, меў рэгаліі, рыштунак, рэвалюцыйны крок, роспач абарачаў у радасьць, страх мусіў рэінкарнавацца заўтра ў рыцара-пераможцу, кардынала Рышэлье, у той час як Стах ня меў гэтага ўпартага, рашучага “Р” і ў імені сваім чуў адно рафінаваны, дыстрафічны выклічнік”. У прозе Альгерда Бахарэвіча мастацкія дэталі (найперш – партрэтныя), замешаныя на даволі жорсткім гратэску, узмацняюць рэчыўна-візуальныя ўласьцівасьці вобразаў: “Дзед рос у сваім ложку, як пустазельле, глыбока пусьціўшы ў прасьціну карэньне” (“Талент заіканьня”); “…лядашчы, з лысінай між кучаравых вушэй мужчына па прозьвішчы Багатыроў” (“Night­clubbing”); “[Дзеленстап Каўкомавіч Зараян] …вёрткі чалавек з няроўна прылепленай шкваркаю мокрых ву­сікаў пад тоўстым носам” (“Натуральная афарбоўка”). Стаха з “Натуральнай афарбоўкі”, што дэкларуе сябе “адным з апошніх мастакоў”, наведваюць відовішчы культурна-мастацкага апакліпсісу: “Хутка ўсё мастацтва стане адной бясконцай цытатаю для будучых пакаленьняў. І тады мастакоў ня будзе, застануцца адно крытыкі й мастацтва­знаўцы”. Далібог, шкада, што аўтар не парупіўся канкрэтызаваць дату ўсталяваньня гэтага “піру духу”… Ці ж дачакаемся? ЛІНІЯ ФРОНТУ. Зборнік нямецкіх і беларускіх тэкстаў. – Мн., “Логвінаў”, 2003. Schmerzwerk, якая да нядаўняга часу бачылася абывацелю “карпарацыяй монстраў” (забаўкай ня столькі для дзетак, колькі для пераросткаў), дзе займаюцца збольшага “ўтылізацыяй болю”, але й ня грэбуюць ягонай “вытворчасьцю”, бадай, ёсьць філіялам чагосьці больш маштабнага. Тое засьведчыў і “зборнік нямецкіх і беларускіх тэкстаў” пад пацыфісцкаю шыльдаю “Лінія фронту”. Цяжка “бесстаронна” вызначыць, “тэксты” якога з бакоў больш “каштоўныя” ў мастацкіх адносінах – дый ці трэба тое? Айчынныя “пралетары”, ганаровыя ўтылізатары – усе знаёмыя; іх творы ды маніфесты… да болю пазнавальныя (гл. ранейшыя і будучыя кнігі Альгерда Бахарэвіча, Віктара Жыбуля, Вальжыны Мартынавай), бо калі нават не чытаў “Нобелеўскай лекцыі” Ільлі Сіна, дык зрадніўся б з яе пафасам з прычыны частых пра яе згадак Сінавымі сябрамі і не-сябрамі. Некаторыя тэксты Вольгі Гапеевай вядомыя па кнізе “Рэканструкцыя неба”, Зьміцера Вішнёва – па публікацыях у колішняй, “непрагрэсіўнай” (бо “неабноўленай”) “Маладосці” ды па “Тамбурным маскіце”. Выкшталцоны Юрась Барысевіч ў чарговы раз дзе­ліцца з чарговым суразмоўцам страхам перад унітазамі, на якія страшна бывае сядаць – “а раптам ад цябе нічога не застанецца?” (гл. “Ілюмінатары” ў кнізе “Alter Nemo”); хаця менавіта складзены ім “маніфест суполкі Schmerzwerk”, якому прысвоенае імя “вытворчай інструкцыі” (“Утылізацыя болю”), а) паўстае энергетычным (“структураўтваральным”) цэнтрам “беларускай” часткі кнігі: “Шчырасьць для нас больш істотная, чым добры густ”; б) лучыць асобнымі матывамі ды нацыямі родны “патрыятызм”, каторы “ня гонар за айчыну, а боль за яе”, з нямецкім. …Атрута майго подыху Пад дастатковым ціскам яна становіцца вадкай Атрамант у маёй самапісцы МАРУ МАРЫЦЬ У МАРАНЬНІ Мы не насычаемся маркотай Так становяцца паэтамі ў гэтай краіне Сэбаст’ян Каль. “Станаўленьне” Побач з творамі нямецкіх літаратараў зьмешчаны “сінхранізаваны” мастацкі пераклад на беларускую мову – надзвычай густоўны; гэтаксама (верыцца – ня менш удала) тэксты беларускіх аўтараў “пераствораныя” па нямецку. Дасьціпна-іранічны артыкул Андрэ Бёма “Пра інтэрнацыяналізм сучаснай паэзіі” (тэма кантрапунктна атрымлівае разьвіцьцё ў арыгінальным тэксьце “Крумкач”) мусіць выконваць дадатковую функцыю своеасаблівай “брамы” – якая не абыходзіцца без “клямак”-зашчапак: “Цяпер літаратуру, як і ва ўсе часы, трэба разглядаць як маральную інстанцыю, і ў найбольшай ступені гэта датычыць паэзіі”, “Паэты супольна асэнсоўваюць вар’яцтва нашага часу”. Паэзія Яна К. Фалька “адцягвае” на сябе ўвагу – да яе вяртаешся пасьля знаёмства з усёй кнігай. Магчыма, яна прадстаўленая найбольш удала – вершы “перацякаюць” адзін у адзін, дэманструючы цэльнасьць інтанацыі – той “кітовай песьні пустэчы” (“Сярод рыбакоў”), дзе падтэкст сплецены з кантэкстам каранямі і галінамі: Ніхто не збудуе гнязда у гушчары нашых песень “Клетка адчыненая” Канцэнтрацыю самотнасьці ў вершах нямецкіх паэтаў (“З птушынай плыньню ў вачох // Позіркам я трымаюся за вакно” – з “Цягнікоў” Карлы Раймэрт) перавышае-пераважвае толькі бравурна-“гатычны” аптымізм іх беларускіх калегаў. Зрэшты, калі быць дакладным, дык не пераважвае – ураўнаважвае. Такая У-ТОПІЯ*. * Utopos (грэч.) – “месца, якога няма”. Eutopos (грэч.) – “шчасьлівае месца”. Ідэальны плюралізм! напiсаў Дзеяслоу 14.10.2005, 18:34 >>>Іншыя аўтары таксама любяць казаць тое, што думаюць самі, але робяць гэта пераважна ў прыватных дзёньніках. Вы забываеце, што сучасныя тэхналёгіі дазваляюць зрабіць прыватны дзёньнік даступны масам. напiсаў Зрабіў Што Мог І Памёр Ад Аргазму 14.10.2005, 20:23 Так, але жанр дзёньніка почасту служыць для аўтара алібі: гэта, маўляў, мае прыватныя думкі, амаль што сны. напiсаў werk 15.10.2005, 01:43 На языке поэзии Отдел культуры Путь к пониманию другой культуры лежит через знакомство с ее наиболее яркими достижениями и современными тенденциями. Пожалуй, самый главный помощник в этом деле — искусство. Но если живописное полотно или офорт в посреднике не нуждаются, то с поэзией все обстоит иначе: необходим вдумчивый и компетентный переводчик. В Доме литератора пройдет презентация сборника современной немецкоязычной поэзии Im Lichtertanz/«У танцы ліхтароў» (издательство «Тэхналогiя»). Книга подготовлена по инициативе и при содействии немецкого культурного центра Goethe Institut Inter Nationes. Ее двойное название не случайно: издание содержит тексты на двух языках. В нее вошли 66 стихотворений немецких авторов. Такие разные по творческой манере и взгляду на мир авторы, как Гюнтер Грасс, Сара Кирш, Ганс Магнус Энценсбергер, бард Вольф Бирман, Себастиан Каль, Ян Фальк, зазвучали по-белорусски благодаря столь же разнообразному сообществу переводчиков, в числе которых — Лявон Борщевский, Ольга Ипатова (составитель сборника и автор предисловия), Сергей Законников, Ольгерд Бахаревич, Ольга Гапеева, Людмила Рублевская. Каждый из переводчиков был свободен в своем выборе, исходил из собственных пристрастий. Поэтому немецкая поэзия представлена в сборнике в диапазоне от современных классиков до представителей поколения тридцатилетних. Данный проект — не первый опыт немецко-белорусского литературного сотрудничества. Более года назад был издан сборник «Линия фронта»/Front Linie, собравший под одной обложкой в параллельных переводах семь немецких поэтов и семь белорусских авангардистов из творческого объединения Schmertzwerk. По мнению участника обоих проектов, теоретика и практика актуального искусства Юрася Борисевича, их смысл заключается в попытке обозначить западноевропейский вектор развития белорусской литературы: «Наша эстетика хорошо воспринимается интеллигентным западным читателем». Столь же верно и обратное: отечественная культура становится богаче за счет усвоения европейского духовного опыта. Любая встреча такого рода порождает новые поиски и открытия: «переводчик пишет свой собственный текст на ту же тему, используя оригинал в качестве справочного материала». Главное здесь — не сбиться на буквальный пересказ оригинала, а отыскать сходство интонации и точно передать смысл. «Многое зависит от личности и даже настроения переводчика. Иногда я, начав перевод, теряю листок. Повторяю работу, а потом нахожу первый лист и удивляюсь: все совсем разное, хотя оригинал тот же». По мысли Борисевича, перевод сродни лицедейству, приходится вживаться в личность автора, примерять его взгляд на вещи: «Перевод — рискованное занятие. То, что он научил видеть, не всегда радует. Но в любом случае это расширяет кругозор». напiсаў БДГ 15.10.2005, 01:44 18 мая 2004 г. (вторник). №108 (10491) КУЛЬТУРА В жанрах фэнтэзи и фантастики Беларусь, следуя за новомодными мировыми тенденциями в области литературы, продолжает приобщаться к популярному жанру фэнтэзи. Причем теперь это будет выражаться не только в массовом увлечении книгами и фильмами зарубежных авторов. Белорусский литератор Алесь Бычковский 20 мая в Государственном музее истории белорусской литературы презентует свою книгу “Город за 101 километром”, написанную в жанрах фэнтэзи и фантастики. Молодой автор живет в городе Березино и давно увлекается подобной литературой. Его любимые писатели — Роджер Желязны и Роберт Говард. Особенность жанра фэнтэзи в нашей литературе, считает Алесь Бычковский, в том, что она основана на белорусской мифологии. В презентации книги “Город за 101 километром”, которая начнется в пять часов вечера, примут участие музыкальная группа “Рациональная диета”, литераторы Дмитрий Вишнев, Сергей Минскевич, Анатолий Козлов, Альгерд Бахаревич и другие. Вход свободный. Татьяна Панаскина. напiсаў Вечный Мінск 15.10.2005, 01:47 Фронтовые чтения В течение всего февраля в книжных магазинах Минска пройдут “Литературные чтения авторов книжной серии ”Другi фронт мастацтваў". Данная акция организована издательством “Логвинов” с целью популяризации творчества молодых белорусских литераторов и современной белорусской литературы. Первые чтения в рамках акции прошли в минувший четверг в книжном магазине “Веды”. 9 февраля они пройдут в магазине “Академкнига” (начало в 18 часов), 14 февраля — в “Подписных изданиях” (17.00) и 23 февраля — в магазине “Кнiгарня пiсьменнiка” (17.00). Ожидается, что участие в них примут Альгерд Бахаревич, Юрий Борисевич, Валентина Путович, Петр Васюченко, Михаил Башура, Вика Тренас, Ольга Гапиева, Илья Син и другие белорусские литераторы. напiсаў Белорусский рынок 15.10.2005, 01:57 Интернет и глина Лауреатом премии "Глiняны Вялес" 2002 года стал Альгерд Бахаревич, который получил глиняную статуэтку опекуна искусств языческого бога Велеса за книгу прозы "Практычны дапаможнiк па руйнаваннi гарадоч". В краткий список номинантов премии было включено пять белорусских художественных книг, вышедших в прошлом году: названная выше, а также "Чорны пiсталет" Змитра Бартосика, "Паэтаграфiчны раман" Леонида Дранько-Майсюка, "Старасвецкiя мiфы горада Б." Людмилы Рублевской и "Нуль" Ильи Сина. Как и в предыдущий раз, среди номинантов независимой литературной премии нет ни одной книги, изданной в государственном издательстве "Мастацкая лiтаратура". напiсаў БР 15.10.2005, 01:59 8 Траўня 2003 СЯБРЫ ТАВАРЫСТВА ВОЛЬНЫХ ЛІТАРАТАРАЎ АДЗНАЧЫЛІ 10-Я ЎГОДКІ СВАЙГО ЛІТАБ’ЯДНАНЬНЯ 10 гадоў таму, 8 траўня 1993 году, у Наваполацку была ўтвораная незалежная літаратурная суполка, якая атрымала назву Таварыства Вольных Літаратараў. Вінцэсь Мудроў, Полацак Стварэньне ТВЛ сталася вынікам пошуку непадуладных палітычнай мімікрыі літаратараў свайго месца ў новай культурніцкай сытуацыі. “Мы вольныя ад догмаў, мы вольныя ад манапольнай літаратуры”, — заявілі тады 20 паэтаў і пісьменьнікаў, што сабраліся на ўстаноўчы сход. Сёньня ТВЛ адзначае свой юбілей. Пра творчыя здабыткі сяброў таварыства гаварыў на ўрачыстай акадэміі, што ладзілася ў Полацкім цэнтры нацыянальнай культуры, ягоны галоўны каардынатар, паэт і літаратурны крытык Алесь Аркуш. (Аркуш: ) “Сёньня Таварыства Вольных Літаратараў адзначае сваё дзесяцігодзьдзе. За гэтыя гады былі наладжаныя дзясяткі імпрэзаў, праведзеныя тры міжнародныя канфэрэнцыі, выйшла шмат кніг, выходзіў часопіс “Калосьсе” і альманах “Ксэракс Беларускі”. Таварыства наладзіла творчыя сувязі зь літаратурнымі суполкамі Ўкраіны, Расеі, Польшчы. І гэтая зьява — Таварыства Вольных Літаратараў — стала па-сапраўднаму адметнаю зьяваю ў культурным жыцьці Беларусі, бо аб’ядналіся ў ТВЛ рэгіянальныя пісьменьнікі, і дзякуючы гэтаму ўтварэньню, гэтай арганізацыі, яны апынуліся ў эпіцэнтры культурніцкіх падзеяў”. Падчас урачыстай акадэміі адбылося й ганараваньне ляўрэата прэміі ТВЛ “Гліняны Вялес” за 2002 год. Прэмія ўручаецца за найлепшую паэтычную альбо празаічную кнігу году. Героем сёньняшняга вялесаваньня стаў малады пісьменьнік Альгерд Бахарэвіч, які выдаў летась кнігу прозы “Практычны дапаможнік па руйнаваньні гарадоў”. Дамо слова ляўрэату: (Бахарэвіч: ) “Да самой ідэі прысуджэньня літаратурных прэміяў я стаўлюся даволі адмоўна. Літаратура ня спорт, ня конкурс жаночай прыгажосьці… Але тое, што мая кніга была ганараваная “Гліняным Вялесам” — гэта для мяне, у пэўным сэнсе, перамога Літаратуры над так званай “журналісцкай прозай”, якая апанавала кніжную прастору”. А заключным акордам сёньняшніх ўрачыстасьцяў сталася адкрыцьцё памятнага знака — валуна з выбітай на ім абрэвіятурай “ТВЛ”. Прычым, выбіваць літары мусілі па чарзе ўсе прысутныя тэвээлаўцы. Камень ляжыць на беразе ракі Палаты, непадалёку ад Сафійскага сабору, а аўтарам такой ідэі стаў вядомы беларускі мастак, ганаровы сябар ТВЛ Алесь Пушкін. (Пушкін: ) “Мы зараз рушым на бераг пракаветнай Палаты, каб пакінуць на камені сьціплае сьведчаньне нашай мастацкай дзейнасьці ў багатай на больш значныя падзеі гісторыі слаўнага Полацку. Гэта будзе містычны, энэргетычна-мастацкі супольны ўчынак нас, што на імгненьне зьявіліся ў вечным горадзе. Бо што такое дзесяць гадоў? Гэта сапраўды - імгненьне!” напiсаў РС 15.10.2005, 02:05 Постмадэрнізм (постмадэрн; ад слоў post - пасля + modern - сучасны), 1) мастацкі стыль і спосаб светаўспрымання, паводзін людзей у другой палове 20 ст. Для П. уласцівы аб'яднанне ў межах аднаго твора вобразаў, матываў і мастацкіх сродкаў розных гістарычных эпох, рэгіёнаў і субкультур; алегарычнасць, своеасаблівая «цытатнасць», часам гратэскнасць, незвычайнасць форм. П. адмовіўся ад рацыяналістычнага падыходу, ад усякіх ацэнак, абмежаванняў, рэгламенту, упарадкаванасці, нормаў, каштоўнаснай іерархіі і да т.п. Элементы постмадэрнісцкай паэтыкі сустракаюцца ў творчасці беларускіх паэтаў М.Танка, А.Вярцінскага, А.Разанава, некаторых больш маладых творцаў (напр., В.Жыбуль, З.Вішнёў, М.Баярын, С.Мінскевіч, А.Бахарэвіч, І.Сін і інш.). У галіне выяўленчага мастацтва праводзяцца выстаўкі постмадэрнісцкіх работ, якія нярэдка суправаджаюцца хэпенінгамі і перформансамі. Сярод беларускіх мастакоў-постмадэрністаў - А.Клінаў, Т.Копша і інш., якія ствараюць пераважна разнастайныя калажы, рэдзі-мэйд. 2) Плынь эўрапейскай філасофскай думкі, якая склалася ў краінах Заходняй Эўропы ў другой палове 20 ст. Сярод асноўных прадстаўнікоў - Ж.Дэрыда, Х.Гадамер, М.Фуко, Рыкерт, часткова М.Хайдэгер і інш. У іх філасофскіх творах разгарнулася сапраўдная крытыка розуму, рацыяналістычнага пачатку, логікі; сцвярджалася немагчымасць з дапамогай розуму спасцігнуць ісціну, раскрыць аб'ектыўную рэальнасць. напiсаў slounik.org: Постмадэрнізм || Культуралогія 15.10.2005, 02:15 8 Лютага 2004 Зьміцер Вішнёў: “Варштат Скарыны ніколі не састарэе” Гутарка з дырэктарам беларускамоўных праектаў выдавецтва “Логвінаў” Зьміцерам Вішнёвым. Міхась Скобла, Менск Напачатку некалькі лічбаў, якія прагучалі на нядаўняй калегіі Міністэрства інфармацыі Беларусі. Летась кніг на беларускай мове выдадзена 857 назваў агульным накладам 3,4 мільёна асобнікаў, што на 20% менш, чым у 2002 годзе. З 857 назваў дзяржаўнымі выдавецтвамі выпушчана толькі чацьвертая частка ад агульнай колькасьці — 230, на недзяржаўныя прыпадае 350 назваў. Прычым выпуск беларускамоўнай літаратуры недзяржаўнымі выдавецтвамі летась павялічыўся, і гэта ўжо — тэндэнцыя. Што й сталася нагодай для сустрэчы ў “Вольнай студыі” з дырэктарам беларускамоўных праектаў выдавецтва “Логвінаў” Зьміцерам Вішнёвым. (Міхась Скобла: ) “Зьміцер, “Логвінаў” літаральна за два апошнія гады стаў папулярным выдавецкім брэндам. Днямі я заходзіў у сталічную “Цэнтральную кнігарню” і пабачыў там цэлы прылавак вашых кніг. Такое адчуваньне, што ваша выдавецтва хутка запалоніць увесь кніжны рынак сваёй прадукцыяй”. (Зьміцер Вішнёў: ) “Мы выдаем ня так шмат кніг, як падаецца. Проста на фоне астатніх мы сапраўды працуем заўважна. Заўважныя мы яшчэ й таму, што нашыя кнігі выдзяляюцца сваім афармленьнем, дызайнам, вёрсткай. Рэальна мы працуем толькі год. Летась выйшлі наступныя аўтары, якіх мне хацелася б адзначыць: выбранае Язэпа Лёсіка — том на 400 старонак, прымеркаваны да яго 120-годзьдзя, потым кнігі Юрася Барысевіча, Андрэя Хадановіча, Віктара Жыбуля, Альгерда Бахарэвіча, Джэці, Андрэя Бурсава, Арцёма Кавалеўскага, Паўла Гаспадыніча. Усіх — каля 25. На гэты год заплянавана яшчэ 30 кніжак. Да таго ж мы сёлета плянуем распачаць выданьне новага часопісу “Тэксты й музыка”, у якім акрамя тэкстаў чытачы знойдуць кампакт-дыскі беларускамоўных гуртоў”. (Скобла: ) “На згаданай калегіі Міністэрства інфармацыі міністар Русакевіч зьдзіўляўся: як жа так, колькасьць беларускамоўнай літаратуры, выдадзенай у дзяржаўных выдавецтвах, скарацілася, і значна, а ў недзяржаўных — павялічылася. І гэта пры тым, што дзяржвыдавецтвы маюць датацыі, сваю сетку распаўсюду. Чаму так адбываецца?” (Вішнёў: ) “Мне бачацца тут дзьве асноўныя прычыны. Мне здаецца, што нашы чытачы нарэшце займелі добры густ, і яны бачаць ровень паліграфіі недзяржаўнага выдавецтва й дзяржаўнага. На жаль, кнігі апошніх могуць быць выдадзены на добрай паперы, але дызайн і вёрстка жадаюць лепшага. Гэта па-першае. Па-другое, у дзяржаўным сэктары кнігавыдавецкай сфэры ня тыя людзі займаюць адпаведныя пасады. І кіруюцца яны часам невядома чым. Бо ёсьць на сёньня беларускамоўны чытач, і ў працэнтных адносінах беларускамоўная кніга прадаецца значна лепш за расейскую. Прычым на некалькі пунктаў. Гэта абсалютна дакладна — я размаўляў зь менскімі кнігарнямі, з гандлярамі. Яны кажуць, што беларускамоўная кніга мае вельмі добры попыт. Таму скарачэньне кніг у дзяржаўных выдавецтвах — гэта чыясьці непрадбачлівая палітыка”. (Скобла: ) “Ваш дырэктар, які ахвяраваў сваё прозьвішча на выдавецкую шыльду, спадар Ігар Логвінаў, у адным інтэрвію заявіў, што выдае літаратуру, якая не прыносіць прыбытку. Атрымліваецца, што беларуская кніга — гэта не тавар, а па-ранейшаму — месца рэалізацыі чыіхсьці дабрачынных намераў?” (Вішнёў: ) “На жаль, сёньня наша краіна ня мае элемэнтарнага — арт-рынку. Калі будзе здаровы арт-рынак, то ўсё будзе нармальна: аўтар будзе пісаць, выдавец будзе выдаваць, а чытач будзе іх купляць. Але пакуль гэта толькі ў пэрспэктыве. У нас на выдавецкай кухні адначасова “варыцца” мноства новых кніжак, ну вось на сёньняшні дзень — каля пятнаццаці. Сэрыя “Другі фронт мастацтваў” (у якой і выйшлі пералічаныя вышэй аўтары) падтрымліваецца выдавецтвам на 75%. Шукаць грошы дапамагае аўтар, мы шукаем фундатараў, рэклямадаўцаў, часам знаходзім гранты, але гэта вельмі рэдка”. (Скобла: ) “Другі фронт мастацтваў” — ці не занадта “ваенная” назва для кніжнай сэрыі?” (Вішнёў: ) “У гэтай сэрыі ў нас выходзіць постмадэрнісцкая літаратура, маладыя аўтары. Дарэчы, да нас можа прыйсьці любы аўтар з вуліцы й запрапанавацца ў гэтую сэрыю. Але каб патрапіць у выдавецкі плян, ён мусіць прайсьці праз калегію, якая складаецца зь дзевяці чалавек”. (Скобла: ) “А судзьдзі хто?” (Вішнёў: ) “У калегію ўваходзяць Валянцін Акудовіч, Альгерд Бахарэвіч, Ільля Сін, Юрась Барысевіч, безумоўна — Вішнёў. І калі большасьцю галасоў прымаецца рашэньне, што рукапіс мае быць, то на працягу году кніга запускаецца”. (Скобла: ) “Для любога прадпрыемства заўсёды актуальная рэалізацыя тавару. Празь якія структуры й наколькі пасьпяхова ідзе распаўсюд вашай кніжнай прадукцыі?” (Вішнёў: ) “Дзякаваць Богу, у нас засталася дзяржаўная сетка распаўсюду — “Белкніга”. Сёлета мы наладзілі сувязі зь ейнымі абласнымі аддзеламі — зь Віцебскам і Горадняй, наладжваем зь Берасьцем і Магілёвам. Мы пачынаем актыўны распаўсюд па ўсёй краіне. І таму нашы наклады, думаю, неўзабаве з 300–500 падымуцца да 1000 асобнікаў. Калі мы дасягнем гэтай лічбы,можна будзе казаць пра рэнтабэльнасьць кнігі. На жаль, дзяржава не стварае ўмоваў для стварэньня і разьвіцьця арт-рынку. Усе заўважылі, што за апошнія два гады беларуская кніга стала заўважна даражэйшая — у нас дзейнічае падатак 20% на даданую вартасьць. Дарэчы, з Новага году такі ж невыгодны для свайго выдаўца закон прыняты й ва Ўкраіне. Вельмі складана ў такіх умовах разьваць арт-рынак”. (Скобла: ) “Вашыя аўтары — пераважна маладыя людзі. У Беларусі існуе Фонд падтрымкі таленавітай моладзі пры прэзыдэнце. Ці зьвярталася выдавецтва “Логвінаў” у гэты фонд па падтрымку?” (Вішнёў: ) “Раскажу сумную гісторыю. Калі я некалькі гадоў таму працаваў у Саюзе пісьменьнікаў літкансультантам па паэзіі, мы зьвярталіся ў гэты Фонд і рэкамэндавалі для выданьня дзесяць кніг. На жаль, зь дзесяці аўтараў пашанцавала толькі аднаму — маладому паэту Янку Лайкову. Я вось цяпер пачынаю перабіраць прозьвішчы ў галаве й канстатую, што восем з тых дзесяці выйшлі ў нашым выдавецтве, без дапамогі фонду. Мы заўсёды знойдзем магчымасьць паспрыяць маладым”. (Скобла: ) “Наколькі эфэктыўнае прыцягненьне да продажу кніг аўтараў? Мне расказваў паэт Леанід Дранько-Майсюк, як яго “эксплюатавала” выдавецтва “Кніга”. Разам яны аб’ехалі ледзь ня ўсю Беларусь і прадалі ўвесь наклад. Ці практыкуе “Логвінаў” такі спосаб?” (Вішнёў: ) “На жаль, мы ня маем ліцэнзіі на гандаль кнігамі. Таму практыкуем прэзэнтацыі кніг у кнігарнях з удзелам аўтараў. На такіх акцыях кнігі добра прадаюцца”. (Скобла: ) “І пра рэкляму, безь якой сёньня й сьняжынка зь неба ня падае. На многіх вашых кнігах зьмешчаная рэкляма беларускіх фірмаў. Ці лёгка сёньня знайсьці рэклямадаўцу, які праплачвае рэкляму на кніжцы, наклад якой 500 асобнікаў? І ўвогуле — ці рэклямадаўца гэта, ці ўсё-ткі мэцэнат?” (Вішнёў: ) “Рэклямадаўца. Калі ёсьць добры мэнэджэр, то ён рэкляму знойдзе. І я спадзяюся, што наш новастораны часопіс будзе “сядзець” не на грантах, як многія беларускія літаратурныя выданьні, ён будзе існаваць дзякуючы айчынным рэклямадаўцам. Сёньня многія фірмы жадаюць мець беларускамоўную рэкляму ў беларускім пэрыядычным друку. Што датычыць кніжак, то тут, безумоўна, цяжэй. Для іх патрабуецца спэцыфічная рэкляма. Але й тут ёсьць зрухі. Асабліва чамусьці мэдычныя кампаніі даюць рэкляму на кніжкі. Скажам, зь фірмай “Благовест” мы падпісалі дамову адразу на дванаццаць рэклямных блёкаў. Яны разумеюць, што беларускамоўны чытач — чалавек інтэлектуальны. А ўжо мінулася тая пара, калі панятак “інтэлектуал” быў сынонімам беднасьці. Так што нашы чытачы — іх пацыенты”. (Скобла: ) “Сёньня многія тэксты жывуць па-за паперай, у Інтэрнэце. Ці не азначае гэта, што ў хуткім часе кніга будзе выконваць нейкую іншую, хутчэй дэкаратыўную фукцыю? Наколькі ўвогуле Інтэрнэт — вораг варштату Скарыны?” (Вішнёў: ) “Ня вораг, а сябар. Кніга — гэта артпрадукт, які Інтэрнэт павінен дапамагаць прадаць. І мы маем для гэтай мэты свой сайт. Перакананы, што беларуская кнігавыданьне будзе разьвівацца, варштат Скарыны ніколі не састарэе. Я хацеў бы запрасіць нашых слухачоў 22 лютага а 17.00 наведаць клюб “NC” на вуліцы Кастрычніцкай (гэта побач з заводам “Крышталь”), дзе будзе адбывацца ІV фэстываль сучаснага мастацтва “Нефармат”. Там будуць выступаць беларускія паэты, пройдуць пэрформансы і выступы музычных гуртоў. Бальшыня ўдзельнікаў фэстывалю — аўтары выдавецтва “Логвінаў”. Калі ласка, прыходзьце”. напiсаў РС 15.10.2005, 02:20 Джаз, пэрфоманс, камуфляж — супэрвобраз, супэрнаш! 5 студзеня з шасьці вечара да 12 ночы ў шкляным корпусе старога менскага аэрапорту праходзіў першы тур акцыі «Супэрвобраз ХХІ — Гук, Колер, Форма» Было шмат чаго: паэт Юры Гумянюк пад гукі флейты чытаў вершы, літкрытык Г.Кісьліцына ці не ад хваляваньня гаварыла са сцэны па-расейску, Тэатар Псыхічнай Неўраўнаважанасьці паказаў пэрфоманс «Мармуровыя псэўдаанёлкі» (галоўны псыхічна няўстойлівы Гальляш Сін пры канцы дзейства разьбіваў антыкварны прайгравальнік з кружэлкай і скідаў яго ледзь не на галовы гледачоў — але, дзякуй Богу, абышлося без ахвяраў); Анохіна йграла на цымбалах, Кляшчоў — на саксафоне, а група «Дыліжанс» — джаз; чытаў са сцэны свае вершы Альгерд Бахарэвіч, колішні пралетар-трактаразаводзец з рок-каманды «Правакацыя»; былі рэпрэзэнтаваныя архітэктурныя, музычныя і тэлевізійныя праекты. Але, бадай, самым галоўным пэрфом-праектам акцыі былі міліцыянты. Бадай, іх было ня меней, чым гледачоў і ўдзельнікаў мерапрыемства. Яны былі ўсюды: сярод цывільных, перад сцэнамі і за сцэнамі, па пэрымэтры і пасярэдзіне. Яны дэманстравалі нам Гук сваіх рацыяў, Колер пярэстых бушлатаў, Формы кнырскіх фігур. Ствараць супэрвобраз ХХІ стагодзьдзя ім дапамагалі пажарныя начальнікі, кабета ў белым халаце з бэджам, пэрсанал аэрапорту, цывільная ахова мерапрыемства і дзьве-тры групы падазрона аднамерных мужычкоў у аднатонных касьцюмчыках. А вось абяцаных у запрашальніку піва-чыпсаў не было. Паддурылі. Дзеля гэтай «засады» заўважаная на акцыі рэінкарнацыя Лёліка Ушкіна бегала піць піва ў краму, а Гальляш Сін пранёс белую, разбаўленую градусам джыну. Але й бязь піва публіка інтэнсыўна спусташала вітрыну бару, паглынаючы булкі, кексы, піражкі, печыва, запіваючы ўсё гэта мінэралкай ды колай. Відаць, у ХХІ стагодзьдзі супэрвобразам Беларусі будзе заставацца жарлівы расейскамоўны плебей і мент з гумай. Славамір Адамовіч ———————————————————————————————————————— Конкурс «Супэрвобраз ХХІ стагодзьдзя» ладзілі Саюз пісьменьнікаў, Белдзяржунівэрсытэт і рэклямнае агенцтва Сашы Варламава. Журы конкурсу ў галіне літаратуры ачольвала Вольга Іпатава. Яна прысудзіла першыя прэміі празаікам Ігару Сідаруку і Лявону Вашко, эсэісту Юрасю Барысевічу, паэтам Юр’ю Гуменюку, Альгерду Бахарэвічу і Вальжыне Морт, а таксама Тэатру Псыхічнае Неўраўнаважанасьці — за пэрфоманс на тэму барацьбы з абортамі, у якім Гальляш Сін рабіў нелегальны спарон муміі. напiсаў Наша ніва 15.10.2005, 02:24 • АдмыСЛОВАя падзея [09.06.2004, Людміла] Лета пачалося. "Мёртвы сэзон" дзеля музыкаў атрымліваецца жвавым дзеля літаратараў. Амаль адразу за прэзэнтацыяй "Дома" Глобуса наступная адмысловая падзея… 15 чэрвеня а 17:00 у кнігарні "Светач" (пр. Машэрава, 11) Літаратурныя чытанні вакол кнігі Арцёма Кавалеўскага "АдмыСЛОВЫя гульні". Вядзе імпрэзу Зьміцер Вішнёў. Удзел возьмуць музыкі з гуртоў: "Рацыянальная дыета" ды Валік Грышко. Літаратары: Віктар Жыбуль, Вера Бурлак, Вольга Гапеева, Вальжына Мартынава, Альгерд Бахарэвіч, Інэса Кур'ян. напiсаў Слыхавы апарат 15.10.2005, 02:26 Анатоль Сідарэвіч, Юры Чарнякевіч, Алесь Астраўцоў і я, у меру палемічна, разважаем пра традыцыю і сучаснасць, нацыяналізм і марксізм, сацрэалізм і авангардызм… Больш слухаем Сідарэвіча, але кожны не без сваіх «пяці капеек»… Анатоль Міхайлавіч ушчэнт разбівае пісаніну Зміцера Вішнёва, прыраўняўшы яе да стылістычнай аляпаватасці Андрэя Александровіча, а Астраўцоў захапляецца (ці не таму, што перакладае тэкст для «Крыніцы», а можа, таму і перакладае) постмадэрновым раманам Аксаны Забужкі пра «доследы ўкраінскага палявога сексу»… Для мяне – усё адносна, як Вішнёў, так і Забужка… Але няхай людзі пішуць і друкуюць – паказваюць сваё ўнутранае «я». Урэшце ж – не крадуць, не забіваюць, не гвалтуюць, а пішуць, і значыць, прыадкрываюць сваё «бачанне» жыцця… Сідарэвіч распавядае пра тое, як захапляліся немцы, калі пабачылі работы сучасных беларускіх мастакоў… –Кажуць мне скрушна: «У нас ўжо й шклянку з вадой ніхто намаляваць не ўмее. Ляпаюць фарбай – і называюць тое новым супермастацтвам…» Пытаюся ў Сідарэвіча: а навошта сёння маляваць пэндзлем тую шклянку з вадою? І чаму 11 верасня ў Нью-Ёрку дзве жанчыны, закрываючы свае вочы ад жаху вочкам суперфотаапарата, схаваўшыся за бамперам бліскучага «форда», інтуітыўна скіроваўвалі яго (вочка фотаапарата) менавіта на тыя два хмарачосы, што прахам рушыліся з неба на зямлю, як некалі збудаваная людствам вавілонская вежа?.. напiсаў Л. Галубовіч, "Наша вера" 15.10.2005, 02:44 20 сакавіка ў Палацы мастацтва распачнецца акцыя “The Second Penetration Into Tacheles” (“Другое пранікненьне ў “Тахелес”), зладжаная цэнтрам экспэрымэнтальных мастацтваў “Дах” і прысьвечаная знакамітаму бэрлінскаму кунстхаузу. Ейную візуальную аснову складзе выстава Алеся Дзю’Родзіна, які, неаспрэчна, зьяўляецца адным з найістотнейшых для сучаснай візуальнай культуры Беларусі мастакоў (хаця сам, мусіць, і не прызнаецца), дэманструючы пры гэтым пасьдоўны нонканфармізм (пра што можна меркаваць хаця б з аказіянальнай зьмены прозьвішча). Штодня ў памяшканьні палацу будуць адбывацца разнастайныя паэтычныя, музычныя ды пэрформансныя імпрэзы. Іх расклад прыкладна такі: Субота, 20 сакавіка ДСП ды Х “Экледысоп” (дзея І, ІІ, ІІІ) – пэрформанс групы, у якой бяруць удзел завадатары акцыі Дзю’Родзін і Мітрыч. 2. Алесь Тарановіч – выступ легендарнага беларускага мастака, які ўжо даўно жыве ў Бэрліне 3. Плястычны тэатар “In-Zest”. Без камэнтараў. Чакаецца поэрформанс ва ўнутраным дворыку палаца 4. Зьміцер Вішнёў і “Спэцбрыгада афрыканскіх братоў” Пачатак а 15.30 Нядзеля, 21 сакавіка Паэтычныя выступы Віктара Жыбуля, Джэці, Вікі Трэнас і Кацярыны Шкоды. Канцэрт гурта «Засралі казарму» Пэрформанс тэатра “Eye” Тэксты Волі “Бубушкі” Пачатак а 16.00 Панядзелак, 22 сакавіка Дзень для індывідуальных заняткаў на прыродзе Аўторак, 23 сакавіка Паэтычныя выступы Зьміцера Пляна, Андрэя Хадановіча (які, магчыма і сьпяе), Зьміцера Вішнёва і Ірыны Хадарэнкі. Пэрформанс Уладзіміра Боські. Песьні Сержука Мінскевіча. Серада, 24 сакавіка Відэаінсталяцыя Майстар-кляса “Стварэньне інсталяцыі” Гурт “Karaoke Vomit” – гукавое аздабленьне Чацьвер, 25 сакавіка Гурт “Солнце-цветы” Пятніца, 26 сакавіка Пэрформанс: Таня Лянок ды сёстры Таіса Насьця ды Сьвета Улад Маша Субота, 27 сакавіка Выступ гуртоў “Рацыянальная дыета” (псэўдаджаз) “Karaoke Vomit” (экспэрымэнтальны нойз) суместны праект гуртоў “Не прадаецца” і “Арганізм” (нойз) Нядзеля, 28 сакавіка (закрыцьццё) Вольга Гапеева ды Кампаньёны. Спэктакль “Калекцыянэр” Пэрформанс “Разьяднаньне” “Тэатра псыхічнае неўраўнаважанасьці” Гурт “Рацыянальная дыета” Пэрформанс Юрася Барысевіча Пэрформанс Слая Пачатак штодня а 16.00 Кошт квіткоў нейкі сьмешны. Плянуецца, што будзе прадавацца абанэмэнт на ўсе дні Калі ў вас ёсьць жаданьне далучыць да вышэйакрэсьленай праграмы свой пункцік, прапануйце ўласны праект Мітрычу па тэлефоне 755-72-50 або мне: 668-98-83. Театр «EYE» подтверждает своё учакстие в мероприятии и обещает показать нечто новое и интересное… Мало того, данный перфоманс будет отличаться от предыдущих работ настолько сильно, что некоторые могут потерять сознание, самообладание и самоуважение. Встретимся 21-го!!! Ответ на ответ | Цитата | Правка Aldagil отошедший ото сна Пол: m Интернет: modem Город: Miensk Pанг: 19 Отправлено: 18.03.2004 11:58 Сёньня гэта ўсё распачалося. ПА-мойму, было няблага. Пацешыла само адкрыцьцё, падчас якога прынцыпова аструтурная дзея «Экледысопа» была расканцэнтраваная па ўсёй плошчы залі, часам пераўтвараючыся ў хэпэнінг. Пэрформанс ІнЖэста — поўны ўлёт! Аголены Слава Іназемцаў коўзаецца ў сьнезе, а потым лезе на сьценку, па яой яшчэ зусім нядаўна хадзіў ды збіраў грыбы Дзед Мароз. І г.д. Лыжкай дзёгцю стаў непрапарцыйна вялікі працэнт дзятлаў сярод прысутных. Думаю, трэба будзе параіць арганізатарам зрабіць на наступных імпрэзах фэстывалю фэйс-кантроль, вымяраючы з дапамогай лінейкі яб… дзюбы наведнікаў. Бо воклічы падчас пэрформансаў кшталту «Во, цыпа, сматры, как пацана калбасіт» або «Ну, відна, чувак напілся!«ужо дасталі. На вялікі жаль, гэты фэстываль стаў яшчэ адным цудоўным досьведам супрацоўніцтва дзяржаўных інстытуцый і прадстаўнікоў сучаснага мастацтва. У нядзелю, за пяць хвілін да пэрформанса тэатра «Ай» і канцэрта «Засралі казарму», на вахту Палаца мастацтва патэлефанаваў дырэктар гэтай установы і сказаў, што кіна ня будзе. Ні ў нядзелю, ні наогул. Сёньня мы высьветлілі ягоныя матывацыі. Яны наступныя: 1. Пэрформансы на адкрыцьці былі кваліфікананыя ім як непрыхаванае хуліганства, 2. Адкрыцьцё пачалося з вуліцы і сабрала шмат народу, 3. Народ у залі піў піва. Дасягнутая прэвэнтыўная дамоўленасьць наконт таго, што ў нядзелю, на закрыцьцё выставы, усё ж можна будзе зрабіць адну імпрэзу, але паколькі гэта патрабуе дакладнага ўзгаднення сцэнару (чытай, літоўкі), у таго-сяго з арганізатараў узьнікаюць сур’ёзныя сумневы наконт таго, ці варта рабіць. Пакуль пытаньне ня вырашанае. Back in USSR! напiсаў начальнік Камчаткі 15.10.2005, 02:55 …Пасля канцэрту мастак-зацейнік Зьміцер Вішнёў, у якога, дарэчы, нядаўна прайшла персанальная выстава ў Берліне, запрасіў нас да сябе ў офіс. Зьміцер заклікаў усіх вяртацца на Радзіму, з чым мы аднагалосна згадзіліся, а таксама прапанаваў некалькі тостаў палітычнага характару, піць за якія “актыў” ЗБМЗ устрымаўся, улічваючы непалітычны і асветніцкі характар нашай арганізацыі. IV сустрэча Задзіночаньня беларускай моладзі замежжа скончылася глыбокай ноччу ў таксоўках, якія развазілі нас па зьзяючаму ліхтарамі начному Менску ў розных накірунках. напiсаў Macciмo з belarusy.com. 15.10.2005, 03:00 Справа йшла да вечара, таму мы вырашылі, што трэба ехаць у Ляўкі, на сьвята вольнай паэзіі, якое зладзіў вядомы беларускі рыфмаплёт Ян Купала на сваім лецішчы. Сам Купала на сьвята не зьявіўся, спасылаўся на нейкія неадкладныя справы. Затое ён прысутнічаў з намі віртуальна, у якасьці кніжкі са зборам твораў і свайго чорнага аўтамабіля. Тусоўка вольных паэтаў нагадвала базу змагароў за незалежнасьць рэспублікі Ічкерыя. Канешне, гэта асацыяцыі зусім не да месца, але так усё й было. Карацей, сьвята можна было лічыць удалым, калі б я не сапсаваў яго сваёй жорсткай прозай. Больш за ўсіх на гэтым сьвяце мне спадабаліся Вішнёў і Лянкевіч, таму што яны крычалі грамчэй за астатніх. напiсаў nutranyburatina 15.10.2005, 03:10 6 лютага 2004 г. № 6/4243: ХВАРОБА — ШЫЗАРЭАЛІЗМ Як стала вядома з кнігі Юрася Барысевіча “Аltеr Nеmо”, шызарэалізм з'яў-ляецца своеасаблівай формай постмадэрнізму. Шызатэкст самаіранічны, у пэўнай ступені другасны (выкарыстоўваюцца цытаты іншых аўтараў і самапаўторы, “але за імі павінна праглядацца новая аўтэнтычнасць твору”). “Што да фрагментарнасці шызарэалістыч-нага мыслення — зазначае Ю.Барысевіч, — то гэта ня купа выпадковага сьмецця, а веер вобразаў, які можна разгарнуць у выглядзе абстрактнага ўзору ці рэалістычнай выявы…” Відавочна, на шызарэалізм хварэюць прадстаўнікі Друго-га фронту мастацтваў, творы якіх выдае “Логвінаў”. Вокліч Зміцера Вішнёва “Рых-туйце катафалкі! Я прыйшоў!!!” можна лічыць дэвізам, вартым быць напісаным на іх франтавым сцягу, а назву зборніка Ганны Ціханавай “Фільтры сноў” прымаць за агульны творчы метад. Творчасць амаль кожнага з фронтаўцаў уяўляецца занатоўкай цяжкага фантасмагарычнага сну ці трызнення, а нехта занатоўвае ўсё без разбору. Праўда, прапагандуючы нават новыя метады, нельга па-збегнуць старых жанравых форм. Таму і тут мы маем справу з паэзіяй, прозай і драматургіяй. Паэты, як і было спрадвеку, асэнсоўваюць сусвет і сваё месца ў ім, востра адчуваюць разлад паміж непрыгляднай рэальнасцю і марай, памкненнем. Пры гэтым яны імкнуцца прадэманстраваць нестандартнае мысленне, не прэтэндуючы на высокамастацкасць і разам з тым выкарыстоўваючы абавязковы атрыбут — самаіронію. Напрыклад, Віктар Жыбуль (зборнік “Дыяфрагма”): Свет — абаранак, а я — дзірка, Бясконцасць я. Сусвет — часцінка. Сусвет — адзінка, Сам я — нуль. Мяне няма, і я паўсюль. Не выходзячы з дэпрэсіў-нага стану і робячы ўсё насуперак выпеставанай у стагоддзях эстэтыцы, беларускія постмадэрністы (ці шызарэалісты) ствараюць сваю — антыэстэтыку. Кніга Андрэя Бурсава “Дзівін”, як пішацца ў анатацыі да яе, — “лепшае зелле супраць эстэтычнага ачмурэння”. Назваўшы свае вершы граняслоўямі, паэт на-шпігаваў іх звычайным слова-блудствам кшталту: Зтрупянелыя вочы На вінкэль азызалі Да драсёна ахвочы Заштурхоўваў я іх. “Вершы А.Бурсава — зусім ня ўзор прыгожага пісьменства. Ім уласьцівая пэўная незавершанасьць, каструбаватасьць. Тым ня меньш, ёсьць і для іх ладнае музычнае суправаджэньне. Падобнае тлумачыцца даволі проста: аўтар гуляецца ня сто-лькі словам, колькі з гукам, што ірвецца на волю са склепаў”, — шчыра і слушна на-пісаў З.Вішнёў у прадмове да зборніка. Між іншым, пісаць адзін пра аднаго стала традыцыяй Другога фронту. І ў гэтым нешта ёсць: па-першае, як той казаў, пакуль сам сябе не пахваліш, стаіш, як апляваны; па-другое, нехта збоку, далёкі ад антыэстэтыкі ці, лепш сказаць, эстэтыкі постмадэрнізму, можа і не зразумець яе, а хто лепш патлумачыць, як не “таварыш па зброі”. У тым жа рэчышчы, але ўжо ў стане бязмежнага аптымізму і дзіцячай непасрэднасці піша Джэці (Вера Бурлак) — “вясёлая занадта дзеўка // Пры занадта сумным існаванні”, якая прызнаецца: Не, я ня лірык — крый мяне хто можа Чым можа, калі гэта дапаможа… (зборнік “За здаровы лад жыцця”) “Дасканаласьць не для мяне”, — заяўляе Вольга Гапеева (зборнік “Рэканструкцыя неба”) і, як сведчыць зноў-такі Ю.Барысевіч, “піша спантанна, экспромтам, таму яе тэксты рэдка выглядаюць дасканалымі. Магла б пісаць і больш гладка, але перакананая, што віртуознасьць за-бівае шчырасьць пачуццяў”. Тым не менш, Вольга мае метафарычнае ўяўленне, па-філасофску глядзіць на свет і паказвае сваё бескампра-міснае стаўленне да яго: Белы. Чорны. Кантраст? Антонім? Хутчэй — дзеці ШЭРАСЬЦІ з процілеглымі мроямі. “Збольшага постмадэрн успрымаецца — як гульня без правілаў, карнавал, свет навыварат”, — адзначыў Д.Серабракоў, аналізуючы творчасць Андрэя Хадановіча ў 11-м нумары часопіса “Маладосць”. “Законы вершаскладання губляюць нарматыўную функ-цыю, дзейнічаюць у лепшым выпадку як імператыў”. Таму адметнымі рысамі постмадэрновай паэзіі з'яўляюцца парадыйнасць, жартоўнасць, гульня слоў, прафанацыя, блюзнерства. І тут у “карнавальнай” паэзіі вылучаецца творчасць Андрэя Хадановіча (зборнік “Старыя вершы”), які мэтанакіравана стварае ўражанне, што “вершаваць увогуле няцяжка” і “што розум і вар'яцтва — усё адзіна”: Я паэта ня з першых. Магчыма, апошні папяровы пацук, канцылярская кніга, фаліянт, шызабармен і шызабарыга, шызалянт. Гуллівасць — іранічная гуль-ня слоў, вобразаў, асацыя-цый — з'яўляецца асновай яго ўдалых і не вельмі ўдалых так званых антырыфмаў. Вось для прыкладу адзін з іх пад назвай “Змораны”: змагаюся з мроямі ў змроку. Падобнае вершаванне ёсць у Ганны Ціханавай, але вызначаецца гэта як фільтры, дзе ёсць цікавыя знаходкі, кшталту: Закахацца вясною ахвочы. Закахацца вясною: “Ах, вочы!..” І проста надуманыя, літаральна прыцягнутыя за вушы вобразы: Шматкроп'і — Шмат кроў п'юць… Міхась Башура вынікі сваёй гульні называе лагізмамі (збор-нік “Паліванне на мух (са шланга)”): Акварыум — аква — вада — ква-ква — зялёная жабка — шкляная турма. Логіка тут сапраўды ёсць, назіраецца таксама асацыятыўнасць мыслення. Аднак дзеля справядлівасці трэба сказаць, што падобныя творы не з'яўляюцца вызначальнымі для лірычнай і філасофскай паэзіі М.Башуры. У яго ёсць больш цікавыя выказванні і вобразы: “Халодны дзень // псуе стагоддзе”, “У жоўтай бутэльцы пустэчы”, “Там далёка плыве мой лёс // Шэрым крыкам застыў у сэрцы”. Ганна Кісліцына дала сваю ацэнку гэтай літаратурнай хвалі: “Я не бачу ў маладога пакалення нечага прынцыпова арыгінальнага — усё тое ж “У рожкі са старымі”, усё тое ж гадаванне апазіцый” (зборнік “Вlоndе аttаch“). З ёй нельга не пагадзіцца. Тым не менш, шызарэа-лістычная проза, як і паэзія, імкнецца да разбурэння жанраў і форм. Узяць хаця б аўтабіяграфічны раман Зміцера Вішнёва “Трап для сусьлікаў, альбо Нэкрафілічнае даследаваньне аднаго віду грызуноў”. Прынцып пабудовы твора — калажнасць, сюжэтная разарванасць. Непасрэднасць выказвання і іранічнасць часам падкупляюць: “Сёньня я пашкрэбаў шчаку ды падумаў пра вечнае”. Але часцей празмернае захапленне ўласнай нетрадыцыйнасцю і альтэрнатыўна-сцю “шкрэбання” нараджае (безумоўна, свядома) агіднае і недарэчнае: “Я трымаў у руках фаршыраваны страўнік і зьдзіўляўся ягонай канфігурацыі. Потым высветлілася — гэта была птушка. Яна трым- цела ў маім горле і ванітава-ла пёркамі. Мой рот быў ка-піркай”. У прадмове да кнігі Серж Мінскевіч між іншым адзначае: “Зьнешне раман Вішнёва нагадвае аўтапісьмо сюррэалістаў — хутка-хутка пісаць-занатоўваць тое, што ў дадзены імклівы момант прамільгнула ў галаве. Аднак для свайго рамана Віш-нёў старанна фільтраваў гэтыя “мільгаценні”… У апошнім з Сержам не магу пагадзіцца. На маю думку, фільтравальная сіс-тэма Зміцера Вішнёва вымагае чакаць лепшага. Вольга Гапеева таксама прапануе арыгінальную форму тво-ра — раман у дэталях альбо дэталь у рамане “Рэканструкцыя неба”, які даў назву яе зборніку. Тут, безумоўна, ад-біваецца наша рэальнасць, якую аўтарка ўспрымае калі не фатальна, то ва ўсякім выпадку песімістычна: “Але выкруціцца немажліва. Цябе ўсё адно за- клясыфікуюць, дадуць асабіс-ты нумар, падбяруць адпаведнае азначэнне, падпішуць цану, знойдуць пакупніка, па-святочнаму запакуюць і адправяць. Куды? Куды-небудзь, лёс — ён як і нумар — ва ўсіх свой аса-бісты…” Імкненне да арыгінальнасці спакусіла Вольгу і на такі прыём, як увядзенне ў структуру мастацкага тэксту “сухога” энцыклапедычнага артыкула. Толь-кі гэта здаецца залішнім. Зборнік трансгрэсіўнай про-зы Іллі Сіна “Нуль” можна назваць літаратурным перформансам, які яшчэ раз сцвярджае традыцыі шызарэалістычнай нетрадыцыйнасці. У ім маюць месца фрагментарнасць аповеду, кампелятыўнасць, самапаўторы і г.д. У зборніку Альгерда Бахарэвіча “Практычны дапамож-нік па руйнаванні гарадоў” ёсць даволі цікавыя, не бедныя на змест апавяданні, якія спалучаюць у сабе класічныя традыцыі з постмадэрновымі. Напрыклад, апавяданне “Пры-біральшчыца” — псіхалагічны твор пра адзіноту. На ўзроўні падтэксту аўтар перадае трагедыю нікому непатрэбнага чалавека. Ад постмадэрнізму тут хіба тонкае перапляценне рэальнага і ўяўнага. Усё астатняе — ад старой добрай класікі. “Новае — гэта добра знаёмае старое?” Нічога новага стварыць немагчыма? — гаворыць Юрась Барысевіч. — Давайце думаць інакш: усё старое калі-небудзь станецца новым”. Хай так, але ад перамены месцаў складнікаў сума, як вядома, не мяняецца. Беларускі постмадэрнізм мае і свае драматургічныя набыткі. П'еса В.Гапеевай “Калекцыянер” знаходзіцца ў межах тэатра абсурду. Ідэю раскрывае эпіграф: “Пекла — гэта іншыя людзі” (Ж.П.Сартр). У даволі абстрактным сюжэце сімва-лічным з'яўляецца вобраз пры-кутай да сцяны Думкі, а “рухавіком” дзеяння — суб'ектыўныя эмоцыі і падсвядомыя імпульсы аўтаркі. Тэма п'есы Г.Ціханавай “Сны аднаго дыялога” старая, як свет і таму вечная — каханне. Дзеянне ў творы — своеасаблівы вернісаж “каляровых сноў закаханых”. “Я не хачу поўзаць у шэрай рэальнасьці”, — гаворыць гераіня твора. Думаю, гэтыя словы перадаюць эмоцыі і адчуванні самой аўтаркі. І менавіта насуперак шэрасці рэальнага жыцця яна насычае п'есу яркімі колерамі, гукамі, фар-бамі, аздабляе паэзіяй і лёгкімі, празрыстымі дэкарацыямі. Па словах Г.Кісліцынай, “Беларускі постмадэрнізм пакуль неаддзелены ад рэалізму — ён вырашае тыя ж праблемы. Гэтая літаратура новая, але яе навізна відавочная перш за ўсё на ўзроўні стылістыкі”. Ад ся-бе патлумачу, што творчасць прадстаўнікоў Другога фрон ту мастацтваў асноўваецца на традыцыі, не намі прыдуманай, абапіраецца на тэорыю і практыку постструктуралізму і дэканструктывізму і з'яўляецца спробай выявіць на ўзроўні структурнай будовы сваё спецыфічнае светаразуменне. Дадам самакрытычна, што імкненне пастаянна ставіць дыягназы — таксама вельмі распаўсюджаная хвароба. напiсаў ЛіМ 15.10.2005, 03:13 Ева Вежнавец Адсутнасьць дыялёгу паміж дзьвюма вэрсыямі беларускай культуры – афіцыйнай і альтэрнатыўнай, тлумачыцца ня толькі нежаданьнем дзяржавы прызнаваць існаваньне іншасьці, але й вялікай культурнай інэрцыяй беларусаў. Выхаванаыя на лубочным сацрэалізьме, нашыя людзі, як паненкі з добрых дамоў, не прызнаюць таго элемэнту шокінгу ці хуліганскасьці, які заўсёды (ў рознай ступені) характарызуе зьявы жывой культуры. У сакавіку з высілкаў адміністрацыі Палаца Мастацтва на Казлова, 3 была абкарнаная акцыя “Другое пранікненьне ў “Тахелес”, зладжаная Цэнтрам экспэрымэнтальных мастацтваў “Дах”. Акцыя была прысьвечаная славутай бэрлінскай калёніі мастакоў “Tacheles”. Калёнія стыхійна паўстала на месцы вялізнага, закінутага ГДР-аўскага ГУМу і сталася сусьветна вядомая як адзін з інкубатараў нефармальнай культуры. Візуальную аснову акцыі склала выстава Алеся Дзю’Родзіна, які паўгады прабавіў у Тахелесе. На ейным тле мусіла разгарнуцца дзея на цэлы тыдзень. Чакаліся паэтычныя, музычныя ды пэрформансныя імпрэзы ў выкананьні вядомых культуртрэгераў – плястычнага тэатру Іназемцава “In-Zest”, Зьмітра Вішнёва са “Спэцбрыгадай афрыканскіх братоў”, скандальных і вельмі цікавых паэтаў Віктара Жыбуля, Джэці, Вікі Трэнас і Кацярыны Шкоды, гурта “Засралі казарму”, Андрэя Хадановіча, Вольгі Гапеевай ды інш. Аднак нэрвы адміністрацыі ня ўтрывалі ўжо першай дзеі: у экспазыцыйнай залі пэрформэр Вішнёў кідаўся сырымі яйкамі і абліваў гледачоў шампанскім, а ва ўнутраным дворыку тэатар Іназемцава кідаўся фарбаванымі сьнежкамі. Таму адміністрацыя дазволіла адно “камэрную музыку і жывапіс”. Цікава, што неафіцыйная рэакцыя нават прадстаўнікоў незалежных творчых зьвязаў была салідарнай: “каб яны кідаліся ў нашых офісах, мы б іх яшчэ хутчэй выгналі. Гэта не мастацтва”. Традыцыйнае грамадзтва ва ўсе часы не прыймае такіх рэчаў: пэрформанс можна зьлякаць пабрудзіць роўна пафарбаваныя сьцены. Спакайней паклікаць паліцыянта. напiсаў www.partnerstva.org/article594.html 15.10.2005, 03:18 Вера Бурлак пра юбілейную вечарыну ББЛ: Новая перадача сэрыі “Прыватны дзёньнік”. Асабістыя нататкі мінулага тыдня прадстаўляе паэтка Вера Бурлак, філёляг Вера Жыбуль, літаратурная хуліганка Джэці і яшчэ шмат асобаў у адной, якая ўвесь гэты афіцыйна-мацярынскі тыдзень толькі тое і рабіла, што рыхтавалася ўвасобіцца ў новую свабодную беларускую Маці. — Дзын, дзын, дзын! — Алё? — Прывітаньне, Вера! Ты была на хаўтурах па “Бум-бам-ліце”? — Так. — І як там? Ужо які дзень спрабую напісаць нататкі пра гэтую вечарыну. Не для друку. Хіба што ў “Вясковых могілках”. ВЕСЕЛА БЫЛА, ЯК БАЦЬКУ ХАВАЛІ, АБО ЭКСГУМАВАНЬНЕ ФІНЭГАНА “Бум-бам-літ” зладзіў жалобную party з нагоды свайго дзесяцігодзьдзя. Былі гульні, сьпевы і танцы, а пры канцы фаервэрк. Галоўная тэма тусьні — ступень жывасьці нябожчыка, віноўніка сьвята. Меркаваньні: а) Хутчэй мёртвы, чым жывы. Юрась Барысевіч адразу акрэсьліў даты для надмагільля: з 1995 па 1999. У 1999 бумбамлітаўцы пачалі масава стасавацца з друкам і пахерылі ўсю прыгожую ідэю існаваньня ў паветры (Юрасю, я зразумела правільна?). Такім чынам, ББЛ надзейна мёртвы і ўжо нават расклаўся (на Schmerzwerk ды іншыя часткі). Quod erat demonstrandum. Арцём Кавалеўскі ў першых словах свайго выступу канстатаваў: пёсік здох. І давайце яго пахаваем і больш ня будзем выкопваць! Труну закідаў камянямі і вершамі. Ды-джэй-зомбі, словы якога гучалі зь нерухомых вуснаў і часта ня ў час, таксама можа быць сьмела аднесены да гэтай групы. Алесь Туровіч прапанаваў ушанаваць памяць памерлага хвілінай маўчаньня. б) Хутчэй жывы, чым мёртвы. І яшчэ які жывы!!! Серж Мінскевіч зь сябрамі з Грузіі адчайна крычаў пра гэта хвілін дзесяць запар і выглядаў вельмі жывенька. ВАЯЎНІЧЫ выступ, хоць так і карціць зыранізаваць пра пачэсную варту пры маўзалеі дарагога нябожчыка. Калі Алесь Туровіч абвясьціў хвіліну смутку і прапанаваў устаць тым, хто лічыць сябе бумбамлітаўцам, адзін чалавек устаў. Віктар Ываноў. А на сцэне стаяў сам Алесь. Відаць, утваралася нейкая новая еднасьць… в) Жывы вечна. Віктар Жыбуль распачаў вечарыну прэзэнтацыяй кнігі Дзяніса Хвастоўскага — хлопца, які пайшоў з жыцьця ў 25 год. І вершы Дзяніса — на жаль, ня ў аўтарскім выкананьні, як меркавалася (запіс быў), але ў выдатным Віктаравым — добра ўзбадзёрылі аўдыторыю. Калі “Бум-бам-літ” мае ТАКІХ нябожчыкаў, адносна свайго жыцьця ў вечнасьці яму няма чаго турбавацца. г) А хто яго ведае… Жывы — не жывы… Галоўнае, каб вясёла. І было, асабліва пры канцы. Калі вынаходлівы тэатар “In Zhest” паказаў агнядыхаючага Пушкіна, які пераможна скочыў у фантан у той час, як Дантэс канаў на зламаных хадулях. Кропка была пераканаўчая: “Бум-бам-літ” сабе як хоча, а сапраўднага паэта ня спаліш, не патопіш і не застрэліш. Мо’ на гэтым і спынімся. напiсаў РС 15.10.2005, 17:20 >Юрасю, я зразумела правільна? Прыкладна так. Але назву Бум-Бам-Літ прыдумаў ня я - Мінскевіч, і таму апошняе слова, ці існуе яшчэ ББЛ, я пакінуў бы за ім. Дарэчы, назву Schmerzwerk прыдумаў Бахарэвіч (задоўга да нашых супольных праектаў зь немцамі). Новы Фронт Мастацтваў ініцыявалі Баярын і Сін. Назву "Другі фронт мастацтваў" прыдумаў я. Клінаў - Асацыяцыю сучаснага мастацтва. У адрозьненьне ад Мінскевіча, я заўжды быў прыхільнікам больш выразнай эстэтычнай і колькаснай акрэсьленасьці Бум-Бам-Літу. Прапаную лічыць, што ў якасьці суполкі ББЛ распаўся, але ў якасьці руху застаўся. напiсаў Ю.Б. 16.10.2005, 12:38 КОНЦЕПТУАЛЬНЫЙ РЕЙС: ПАРТИЗАНЫ ВЗЯЛИ ПОЕЗД Кася РИЧЧИК, Петя КАРДАН www.belgazeta.by/20040628.25/460153170 В прошлый четверг артпублика, ведомая одним из лидеров неформальной ассоциации современного искусства Артуром Клиновым, захватила пятый вагон электропоезда «Минск-Молодечно», чтобы представить всем (не)желающим третий номер художественного журнала pARTisan. »Если художники что-то организовывают, то порядка не жди», - незлобиво бурчал монополист подпольного высшего образования Алесь Антипенко, наблюдая продолжительные попытки Артура Клинова и К разобраться, какой вагон считать пятым. Богемная толпа, в которой было замечено немало знакомых лиц (философ Валентин Акудович, искусствовед и перформер Юрась Борисевич, журналист Дмитрий Подберезский и «Гарадзкія») не спеша загружалась в вагон, смешиваясь с нагруженными сумками дачниками и легкомысленной молодежью. Прибывший к поезду Адам Глобус выразил солидарность с собравшимися, но, сославшись на срочную деловую встречу, лишь трогательно помахал вслед отъезжающему на задание артдесанту. Поезд тронулся, партизанское «хождение в народ» началось. В руках Артура Клинова неизвестно откуда появился мегафон, в который артмен под шум колес прочитал пассажирам лекцию о Минске - городе СОНца (тема очередного номера журнала), между делом вступив в публичную дискуссию с оказавшимся поблизости гражданином. Гражданин безапелляционно заявил Клинову, что «вы по-белорусски неправильно говорите, а я сам этого языка не знаю», и вообще «несете полную ерунду», а затем потребовал, чтобы ему перевели на русский слово «бурштын». Пит Павлов с Алезисом Демидовичем, наконец обсудившие возможный репертуар, вступили как нельзя кстати. С первыми аккордами регги-версии «Ой, бярозы ды сосны» пассажиры сперва озадачились, углубившись в чтение «Женского калейдоскопа» и «Удачной газеты», но после «Трох чарапах» даже попытались заказать песню. «Нет, это уж лучше вы сами!» - деликатно ответил Пит, твердо следуя намеченной программе. Гражданин безапелляционно заявил Клинову, что «вы по-белорусски неправильно говорите, а я сам этого языка не знаю», и вообще «несете полную ерунду», а затем потребовал, чтобы ему перевели на русский слово «бурштын» Поезд прибыл в Зеленое. Богемный десант, усиленный примкнувшей в вагоне сочувствующей молодежью, партизанскими тропами вышел на лесную поляну, где был накрыт концептуальный стол: по такому случаю хозяин торжества пожертвовал своей коллекцией белорусских «плодово-ягодных вин» - набором цветных бутылок с нежными названиями типа «Услада» или «Радзивиловская». По ходу дегустации самыми отважными участниками акции (остальные предпочли напитки, принесенные с собой) презентацию продолжили с мегафоном в руках Валентин Акудович, рассыпавший перед публикой горсть философских парадоксов и предложивший в заключение «быть, как солнце», и киноаналитик Максим Жбанков с хорошо отрепетированной импровизацией на тему «Минск и я». Затем «Гарадзкія» отыграли небольшой акустический сет, завершившийся энергичным «Калбасіць ды плюшчыць». Поэт Илья Син провел загадочный перформанс: полуобнаженный автор ушел в ближайший кустарник, к которому ползком приближался персонаж с забинтованным лицом. Маленький зритель, теребя отца за руку, обеспокоенно спрашивал: «А что такое с дядей?». Выпутавшись из холщовых повязок с надписью Flesh (ими завязывали глаза тем, кто не принял участие в сборе пожертвований), персонаж совершил заключительное ритуальное погребение Сина под звон одинокого колокольчика. Дальше акция разбилась на ряд локальных очагов. Бард и журналист Змицер Бартосик вместе с Акудовичем спел на хорошем русском языке гимн шестидесятников - известную «Бригантину». Пит Павлов галантно учил юных девушек жарить сало на костре, пока его жена, художница Зоя Луцевич, мирно дремала неподалеку. Кася Камоцкая, прибыв с некоторым опозданием, уверенно отняла у Бартосика гитару и тут же собрала вокруг заинтересованную публику с включенными диктофонами. Поэт Змицер Вишнев весь вечер мастерски исполнял оригинальный перформанс «Сон на кургане». В сумрачной и пустой обратной электричке остро не хватало мегафона, Клинова, Акудовича и «Бригантины». напiсаў Белгазета 16.10.2005, 21:23 БЕЛОРУССКИЕ "НАВIНКI" - 2 Ирина МАТЯС www.belgazeta.by/20000918.36/060260150 В середине сентября в Минске состоялся второй Международный фестиваль перформанса "Навiнкi-2000". Четыре дня перформеры из Ирландии, Израиля, Швеции, Японии, Польши, Чехии, Литвы, Испании, Великобритании, Италии, Германии и Беларуси самовыражались в клубе Pall Mall. Правда, принимающая страна выглядела довольно странно, не пригласив на фестиваль добрую половину белорусских перформеров, более того, не поставив их в известность о проведении фестиваля. Алесь Пушкин, Игорь Кашкуревич, Дмитрий Вишнев, Ирина Зеленкова, Юрась Борисевич и "Театр психической неуравновешенности" остались за бортом фестиваля, не попав в программу даже в качестве гостей. И это все при том, что организатором фестиваля выступает Ассоциация современного искусства, членами которой наравне с куратором "Навiнак" Виктором Петровым являются Вишнев и Борисевич. Виктор Петров объяснил это желанием организаторов представить на фестивале новые лица, заметв при этом, что творческие люди-перформеры весьма обидчивы, но отходчивы: "Cегодня я не пригласил их на фестиваль - они на меня обиделись, в следующем году приглашу - они меня простят". Трудно не согласиться с организаторами по поводу невозможности в одном фестивале вместить всех перформеров, как, впрочем, и сказать с точностью, пострадал от этого фестиваль или нет. Перформанс - не картина и не музыкальное произведение, ценность которого может определить имтория. Этот жанр рождается и умирает за время его демонстрации. И даже перформанс с одним названием во время разных показов не предстает визуально одинаковым. Жаль, что в самом начале пути внутри изначально альтернативного искусства - перформанса - появляются собственные альтернативы. Означает ли это борьбу за чистоту искусства, столкновение личных амбиций или меркантильных интересов, либо проблему из разряда организационных, - покажет время. Пока же обойденные вниманием фестиваля перформеры заявили о том, что в ближайшие два месяца все они примут участие в презентации новой книги Дмитрия Вишнева "Тамбурный москит". Разногласия разногласиями, но фестиваль все-таки состоялся, подтвердив планы организаторов на его регулярность и убедив лидеров Ассоциации современного искусства в правильности выбранного пути. Перформанс, несмотря на все его странности, является довольно притягательным жанром современного искусства как для самих художников, так и для зрителя. Особая прелесть его состоит в том, что сами перформеры успешность своего действа определяют количеством интереса зрителя к своей персоне: подошли к автору люди полюбопытствовать, что это все-таки было, - здорово, значит душа дрогнула. Так что, будучи зрителем перформанса, не стоит бояться чего-то не допонять. Здесь это скорее норма, нежели исключение. Кстати, многие перформеры успокаивают себя и тем, что даже уход зрителя во время представления - это совершение действа по отношению к перформансу, взаимодействие автора и зрителя. Да и по признанию самих перформеров, они и сами не всегда осознают доподлинный смысл своего представления. Правда, более опытные из них уверены, что перформанс невозможен без конкретной идеи, поскольку это - искусство концептуальное. И пусть перформанс работает не на вечность, а на живой, близкий энергетический контакт со зрителем, продуманность - явно не лишняя его черта. Так что, возможно, заявления части белорусских перформеров о притягательности спонтанности мысли и идеи зиждется на извечном милом хаосе в душе и мыслях творческого человека. А вот за рубежом, где перформанс - явление более старое и распространенное, среди участников которого - не только артисты, музыканты и художники, но и представители точных наук и профессий, наличие осознанной идеи принимается за основу творчества. Более географически отдаленные перформеры на этот раз добрались до Минска не в полном составе: канадцы не смогли найти деньги на билет. Но вот японская супружеская пара перформеров Ясунори и Мишико Шиабара восприняла приглашение "на ура" и привезла сюда семейное представление, хотя на родине они чаще выступают отдельно. "Нас заинтересовала информация о прошедшем год назад фестивале и захотелось пополнить свой багаж опытом столь отличной от нас страны. Я 10 лет занимаюсь перформансом, принимал участие в фестивалях в Германии, Франции, Румынии, Польше, США и всегда узнавал много нового. Сюда мы тоже приехали за новыми впечатлениями", - сказал Ясунори Шиабара, который, помимо перформанса, занимается изобразительным искусством и лицедейством. Ну а в перформансе его привлекает свобода выбора, выражения вариации чувств, неограниченная возможность использования материалов и возможность вовсе обойтись без оных (последнее в силу экономических обстоятельств присуще белорусским перформерам). Но дело это поправимое, если учесть что Беларусь только-только начинает вписываться в контекст мирового современного искусства. Возможно, когда-нибудь и белорусские перформеры смогут сделать свои представления прибыльными и позволят себе роскошь потратить на техобслуживание одного показа до $10.000, как это делает побывавший в Минске австралиец Стелмарк. напiсаў Белорууская газета 16.10.2005, 21:27 2004. 5 октября в Ахене выступили сразу несколько белорусских групп: Buben, Zeroism, I me mine vs. Skvarka, Nadin Katrin. Был продемострирован фильм Неформат, посвященный фестивалю альтернативного творчества. В концерте принимал участие известный литератор, художник и перформер Дмитрий Вишнев. напiсаў http://emusic.boot.by/print.php?news.3 16.10.2005, 21:31 ИМЯ Дмитрий Вишнев: “Вдохновение? Наверное, это девушка” Дима Вишнев — заметная личность в белорусской культурной среде. Поэт, художник, один из известных белорусских перформеров, большой любитель эпатажа. Человек, делающий весьма своеобразную современную литературу, очень характерную для эпохи постмодернизма. Мы сидели в одном из двориков в центре Минска и разговаривали. Вокруг лавочки прыгала хромая ворона, подростки лениво катались на карусели, а строители таскали взад-вперед по двору куски арматуры. Дима оказался приятным собеседником и (несмотря на то, что сам он от этого усиленно открещивался) неисправимым романтиком. Краткая автобиографическая справка “Родился я в Венгрии в семье военных. Учился на факультете журналистики БГУ, пробовал себя в качестве журналиста в газете “Культура”. Последнее место учебы — Литературный институт имени Горького в Москве, высшие литературные курсы. У меня вышло три книги, за которые не стыдно: “Полосатый тамтам” в издательстве “Мастацкая лiтаратура”, “Тамбурны маскiт” и “Трап для суслiка” в издательстве “Логвинов”. Сейчас занимаюсь перформансом и живописью, литературной критикой, возглавляю проекты “Второго фронта искусств”. — Дима, когда ты начал писать? — С детства. Только это были не стихи, а проза. Когда я учился в четвертом классе, по моему рассказу “Ограбление” поймали настоящих бандитов. Я гостил у бабушки, сидел на лавочке и фантазировал. Вдруг открылась калитка и заглянули два человека. Я взял и описал их внешность, представил, что это воры. А потом оказалось, что ограбили соседей. И мой рассказ использовался на суде как свидетельское показание. — Существуют ли для тебя какие-то авторитеты, кумиры в поэзии, литературе? — Конечно, существуют. Если брать белорусскую литературу, то я могу назвать несколько авторов, которые мне интересны: Альгерд Бохаревич, Илья Син, Валентин Акудович, Юрась Борисевич… — Каких художественных направлений ты придерживаешься в своем творчесте? — В живописи я придерживаюсь постэкспрессионизма с элементами примитивизма. В литературе и перформансе последние несколько лет использую экстремальные и радикальные методы. У меня есть цикл стихов, в котором сочетается несочетаемое: ненависть и любовь. В этих стихах много грязных образов. Хотя есть у меня и совершенно милые и безобидные стишки. Я, конечно, большой любитель пиара и провокации, но людям нравятся подобные вещи. — Ты рисуешь стихи? — Когда-то я занимался визуальной поэзией, но потом отошел от этого. В последнее время вообще пишу мало стихов. На меня очень негативно повлияла Москва. Становлюсь больше пессимистом: может быть, старею. — Как выглядит твое вдохновение? — Вдохновение? Наверное, это девушка. Вообще художником в жизни может быть человек любой профессии. Если говорить о мужчинах, их должны вдохновлять на это именно женщины. Я верю в большую и светлую любовь, считаю, что она есть. Просто одним в этой жизни везет и они встречают своего человека, другим не везет. Пажадай мне моцы сталёвай птушка палетная лiра шаленая сонца саленае Пажадай мне мора вольнага ветру дзiкага вопраткi дымнай Каб iмчалi аблокi марныя горы чорныя дрэвы фарныя звяры сiнiя вершы файныя. — Тебе не бывает стыдно за твои стихи? — Бывает. Очень часто бывает. По-моему, это нормально. Если творческий человек не чувствует, что какое-то стихотворение слабое, это плохо. А неудачи у всех бывают… — Почему наша поэзия и вообще литература находятся сегодня в такой незавидной ситуации? — Это не так. За последний год только в издательстве “Логвинов” вышло больше десяти хороших книжек. На мой взгляд, 90-е годы — это начало серебряного века в белорусской литературе. И я не один так думаю. У нас появилось много новых имен, пришло интересное поколение поэтов, прозаиков. — Хорошо, тогда почему эти книги не читает широкая аудитория? — Это проблема не только белорусской литературы. Это повсеместная проблема. Наступило другое время: молодежь предпочитает чтению книг телевидение, Интернет. А насчет широкой аудитории… Кому-то эти авторы интересны, кому-то нет. Я не принимаю такого понятия, как народ. Белорусский философ Игорь Бобков как-то написал, что народ умер — родились личности. Поэтому книга может быть интересна или не интересна для конкретного человека. На мой взгляд, проблема с литературой в нашей стране в другом: у нас нет арт-рынка. Советские времена в этом смысле были более благоприятными: белорусская литература поддерживалась, пропагандировалась на уровне государства. Сегодня это все держится на чистом энтузиазме. — Ты хороший поэт? — Знаешь, вот если честно, я думаю — да. Дело в том, что если что-то делаешь плохо, то лучше этим вообще не заниматься. Сейчас я не занимаюсь поэзией не потому, что делаю это плохо, а потому, что мой внутренний мир меняется со временем, мне становится интереснее что-то другое. Беседу вела Татьяна Панаскина напiсаў Вечерний Минск 16.10.2005, 21:33 Читайте белорусское На этой неделе началась серия презентаций новых книг молодых писателей и поэтов Беларуси. Люди, не лишенные чувства юмора, они встречались с читателями, превращая это общение в маленький спектакль. Свидетелем одного из таких творческих отчетов стала Елена Мультан. …Из биографии, быть может будущего классика Змицера Вишнева: родился не то в Венгрии в 1973, не то во Франции …в 1812 … не то в трехлетнем возрасте, в 1715 году привезли его с Абиссинии. Так это ж Пушкин ! - гений, но и Вишнев – поэт! Ахматова - Гумилев серебренного века….Спустя сто лет это наши Вера Бурлак и Виктор Жыбуль… Она - с томиком Фрэйда, он – с альбомом фотографий старого Минска. И неважно что было до… Теперь согласно странице 98… на папере афсетной. Форматом 84 на 108, тиражом – всего 200 – черным по белому - признание. Внутренние органы, смерть, боль, слезы, червяки и оторванные пальцы - навязчивые образы и главные герои произведений Дмитрия Пляна. Литературный диагноз - шизофрения – сам и поставил… Поток сознания – одного его - ключик к дверце, за которой скрывается поколение Произведения молодых авторов коммерческими не назовешь. Обошлось без черных детективных линий, розовых эротических сцен и важных социально-политических аспектов. В качестве альтернативы Альгерд Бахаревич может предложить собственное произведение. напiсаў http://www.ont.by/index.php?id_kontur=393 16.10.2005, 21:36 Формат на формате и форматом погоняет Лунет Чарльз Эксонор Формат на формате и форматом погоняет В нашей стране начинает складываться какая-то странная традиция называть фестивали какими-либо «форматами». Примером тому могут служить «Открытый формат» (полностью театральное мероприятие), «Новый формат» (преимущественно музыкальное) и «Не-формат», о котором ниже и пойдёт речь. Итак, 5-го марта 2004 года в модном минском клубе «NC» произошёл четвёртый фестиваль авангардной культуры «Не-формат». Хорошо уже то, что мероприятие стало традиционным, (первый был в 2001 году) и то, что на нём из года в год было представлено достаточно большое количество коллективов, принадлежащих к нашему отечественному авангарду. Следует заметить, что раньше фестивали не проводились в клубах, а выбирали местом своей дислокации всевозможные дома культуры (например, в прошлом году – ДК «Юность»). Таким образом, нынешний «Не-формат» был самым неформатным из всех. Перейдём к описанию самого мероприятия. Первым удивительным фактом ста-ло непривычно раннее для клубных мероприятий время начала фестиваля – 17:00. Традиционно, если вы помните, клубы начинают жить не раньше 18-19 часов. В дан-ном случае это было вполне оправданным ходом, в виду насыщенной программы «Не-формата», один минус – публика всё равно собралась где-то к половине седьмого (оно и понятно – учёба, работа, дети дома…) Я тоже попал в клуб к 18:30 и сразу же почув-ствовал себя дураком, купившим билет – что-то около половины посетителей были кем-то когда-то проведены внутрь клуба и скромные 7000 рублей не платили. Что ж, проблемы связанные с окупаемостью мероприятия мы оставим для его организаторов. Оставив вещи в гардеробе, я поднялся на танцпол и услышал знакомые мне звуки группы «KARAOKE VOMIT» - достаточно шумного музыкального проекта (то бишь нойз играют). В принципе, неплохо – за два года отсутствия в моих ушах саунда этого нойз-бэнда саунд этот самый заметно улучшился, оброс гудящими басами и пе-рестал бить по ушам верхними частотами. Местами даже хотелось пуститься в пляс. Хотя всё-таки это музыка для очень ограниченного круга слушателей (или для круга очень ограниченных слушателей?) и воспринимать её надо сидя где-нибудь в цеху металлопрокатного завода (это чтобы она гармонично вписывалась в окружающую дей-ствительность). Послушав минут эдак с 15 я спустился в фойе, где курил, наслаждаясь великолепной музыкой DAS ICH и DEAD CAN DANCE (вот уж неформат, так нефор-мат: поменять основной танцпол и фойе местами – это ж ещё постараться надо было). После накуривания моё внимание привлёк перфоманс от нового проекта NLP (сторонняя работа участников минской группы DROMOS). В музыкальном плане никаких откровений я не услышал ещё во время домашнего прослушивания и ожидал увидеть что-нибудь стоящее на сцене. И не дождался… Перфоманс состоял из сум-бурных появлений на сцене (и перед ней) неких представителей религиозных направлений – ислама, христианства, иудаизма и буддизма, если ничего не напутал. Смотреть на всё это было сложно. Во-первых потому, что выступления были форменным издевательством над религиями, а следовательно – и над чувствами приверженцев этих религий, а лично вот я считаю такой поступок весьма и весьма низким. Во-вторых, потому что реализовано это было примитивно (арабы с автоматами, христианские священники водку глушат, еврей деньги собирает) и отрепетировано, со слов актёра, иг-равшего раввина, «вчера вечером». Плюс – актёры были нетрезвые (это у нас, говорят, такая фишка в авангарде – пьяными работать). Результат плачевный. Но переднему ряду зрителей понравилось (водку-то наливали и публике). Не выдержав сего безумия, я позорно бежал в фойе… Вернулся обратно сразу как узнал, что через один номер будет выступать дос-таточно неплохой электроиндустриальный проект EXNISTAGM. А перед ним, соответственно, зрители должны были услышать поэта Юрася Борисевича. Вместо этого они услышали разговор Влада Бубена с открытым космосом (восстановлено по памяти и переведено на русский с белорусского и английского): - Сейчас будет выступать мой друг, Юрась Борисевич! - …/шум танцпола/ - Где же мой друг Юрась Борисевич?! - …/шум усиливается/ - Кто-нибудь видел Юрася Борисевича??!! - …/на танцполе хаос и недоумение, доносятся неразборчивые звуки/ - Тогда сейчас будет выступать мой друг Егор со своим проектом EXNISTAGM. Потом, кстати, я узнал, что Влад, помимо того, что ведущий этого мероприятия и его организатор, так ещё и бенефициант – количество появлений его личности на сцене местами превышало разумные пределы. Хотя, Влад у нас человек гиперактив-ный, и можно только позавидовать его энергии. Но всё же не надо выступать с таким количеством своих собственных проектов. Утомляет. Выступление Егора Жихарёва aka EXNISTAGM, начавшееся сразу же после бубеновских поисков Борисевича, было, на мой взгляд, самым лучшим номером нынешнего «Не-формата». Качественный музыкальный материал, разумно скомпонованная программа, отличная отстройка звука – это сыграло на руку Егору и неплохо завело публику. Пять. Пять с плюсом. Кстати, о звуке – звукорежиссёра клуба надо бы уволить, если там такой есть, конечно, – если кто-то выступал без своего звуковика, слушать его было практически невозможно из-за ужасно выстроенного звука. Следующий великолепный номер программы – проект STEREONOIZE GALLERY. Опять-таки – никаких претензий по отстройки звука, подбору и качеству мате-риала. Лично я впервые услышал новое звучание группы и остался весьма доволен. Ещё одна пятёрка. Теперь опустим выступления некоторых групп, порядок следования которых не отложился у меня в голове, а разобраться в программе фестиваля я так и не смог (оно и понятно – программа менялась прямо на глазах и ушах зрителей). Упомяну только их названия: JIZEL’S BAND, MANZ STAPPZ, ZEROIZM, FAVOURITE MIRROR. А перейдём мы к центральным местам четвёртого фестиваля «Не-формат» - к выступлениям театров. Выступали два наших супер-пупер известных коллектива, один суперее-пуперее другого: «Спецбрыгада афрыканскіх братоў» под руководством Вишнева и «Тэатр псіхічнае неўраўнаважанасці» Ильи Сина. Вишнев как обычно отличился пьянством и абсурдом (наверное, это его твор-ческий почерк). Действо было незамысловатым и, на мой скромный взгляд. Лишён-ным смысла. Итак, на танцпол выполз сам Змицер, грохоча чемоданчиком, его коллега без чемоданчика и вытянули они за собой девушку, замотанную чем-то полиэтилено-вым. Ах, да, ещё и застелили танцпол чем-то чёрным (тканью или спанбондом (плёнка такая есть парниковая) – не разглядел). И ещё – подушки вытащили. Разорвали они, значит, что-то полиэтиленовое на девушке зубами и вылезла из образовавшейся дырки рука с освежителем воздуха, включилась кнопка, и через минуту-другую весь танцпол был забит запахом того самого освежителя. Просто до тошноты завоняли помещение. Потом прорвали ещё одну дырку и вытащили кусок сырого мяса, потягали его зубами и выкинули. А потом – апофеоз!!! Разрезали подушки и забросали весь танцпол перьями и пухом. Великолепное зрелище. Одна проблема – банально, тупо, безвкусно, прими-тивно, (продолжайте сами). Да ещё, думаю, организаторам влетело за сие действо. Оценка «Братам» – два. Один. Ноль. Отвратительное отношение к публике. Никогда не ходите смотреть на Вишнева – вдруг он, скажем, г**ном кидаться будет… Он уже рвоту делал на сцене однажды, так что и до г**на недалеко. Это была «Спецбрыгада афраканскіх братоў». А вот с «Тэатрам псіхічнае неўраўнаважанасці» Ильи Сина получилось вообще смешно – пришёл я, значит, к указанному в программе времени на танцпол, ожидая увидеть выступление одного из самых уважаемых мною перфоматоров, а его там ещё нет – программа сдвинулась. Ушёл я, значит, покурил, вернулся, - а его уже нет – выступил и ушёл. Вот так постарались организаторы, честь им и хвала. Потом был ди-джейский сет (DJ Zolart), но я уже спешил в гардероб, дабы облачиться и убежать домой. Общие впечатления. Скучно, скучно, скучно. Очередная попытка сделать фестиваль белорусской авангардной культуры заканчивается очередным разочарованием. Атмосфера создавалась такая, что иногда начинало казаться, что зрители существуют сами по себе и артисты – сами по себе. И соприкасаются только тогда, когда происходит что-то эдакое (вроде тех самых подушек Вишнева). Плохо спланированная про-грамма, большое число накладок с выступлениями, странное отношение к зрительской аудитории – всё это не на руку организаторам, а ведь задача фестиваля (насколько видится мне) – пропагандировать наш авангард. На самом же деле происходит отталкивание. напiсаў http://www.tvordom.com/obzor.php?work=51 16.10.2005, 21:38 “Сьцюдзёную менскую зіму” прэзэнтуе Другі фронт мастацтваў Рубрыка: Грамадзтва. 2001-07-12 20:53:30 18 ліпеня ў Менску Другі Фронт Мастацтваў наладжвае імпрэзу пад назвай “Сьцюдзёная менская зіма”. Арганізатары абяцаюць, што будзе прадстаўленая новая порцыя экспэрымэнтаў на мяжы літаратуры і авангарднай музыкі. У праграме мерапрыемства: - прэзэнтацыя кнігі Вітара Жыбуля “Прыкры крык”, у якой сабраныя “найлепшыя страшылкі аўтара”. Творы з кнігі прагучаць у выкананьні гурта “Бусьлік супраць Кадука” (паэзія + музычны стыль noise-industrial); - прэзэнтацыя альбома праекту “Kein” пад назвай “Кароткія інструкцыі па транспартыроўцы цельцаў палых ластавак на тэрыторыю Івацэвіцкага раёну”, які спалучае электронную музыку (Улад Бубен) і літаратуру (Ільля Сін). Выступ “Kein” будзе суправаджацца адмысловым пэрформансам і дэманстрацыяй відэапраекту “Ідэнтыфікацыя” мастака Сяргея Ждановіча; - прэзэнтацыя музычнага альбома Зьміцера Вішнёва і Ўлада Бубна “Афрыкозы”, які ўжо быў прадстаўлены ў Фінляндыі, і, па словах аўтараў, спрыяльна прыняты тамтэйшай публікай. На прэзэнтацыі прагучаць лепшыя жаночаненавісьніцкія вершы Зьміцера Вішнёва. У акцыі таксама бяруць удзел: A-lex (праект электроншчыка А. Кустава), “Stereonoise Gallery” (тэхна), “Prus” (этна-індастрыэл), “Kritchev vs Ban”, “Karaoke Vomit”, а таксама беларускі культуроляг і філёзаф Валянцін Акудовіч. Запрашаюцца ўсе жадаючыя. Імпрэза адбудзецца ў Менскім клюбе “Танэль” па адрасе: прасп. Пушкіна, 28. Пачатак а 18 гадзіне. напiсаў http://www.barcnews.org 16.10.2005, 21:40 У Менску прэзэнтуюць літаратурны часопіс “Паміж” Валянціна Аксак, Менск Новае літаратурнае выданьне прысьвечанае творчасьці маладых беларускіх літаратараў, яго выдаюць студэнты літаратурна-філязофскага факультэту Беларускага калегіюму. На сёньня ў бібліятэцы Дому літаратара заплянаваная прэзэнтацыя новага выданьня. Незвычайную назву часопісу далі навучэнцы Беларускага калегіюму. Яны ж пераканалі філёзафа Валянціна Акудовіча, свайго выкладчыка і куратара, у найбольшай адпаведнасьці менавіта такой назвы для свайго выданьня. Гаворыць Валянцін Акудовіч: (Акудовіч: ) “Яны як прамежкавая генэрацыя, як прамежкавая інтэлектуальна, эстэтычна, сацыяльна і палітычна, вельмі востра адчуваюць неналежнасьць ужо да той прамінулай эпохі і яшчэ ня бачылі, не адчувалі ў тым будучым, якое надыдзе”. Спадар Акудовіч кажа, што гэтая назва вельмі адпавядае і той сытуацыі, у якой сёньня знаходзіцца сусьветная інтэлектуальная думка і на якую, па ягоным перакананьні, выпускнікі калегіюму і аўтары часопісу змогуць паўплываць. Часопіс “Паміж” — адна зь нешматлікіх магчымасьцяў для публікацыі першых твораў маладых беларускіх літаратараў. Гаворыць маладая паэтка Вера Бурлак: (Бурлак: ) “Што тычыцца публікацыі твораў, тут усё даволі складана — зачыняюцца выданьні, зачыніліся ўжо і працягваюць зачыняцца, дзе можна было друкавацца маладым, а зь іншага боку, у маладых беларускіх пісьменьнікаў невялічкая вельмі аўдыторыя. Прычым гэтая аўдыторыя не заўсёды ведае, дзе знайсьці тыя выданьні, у якіх можна нашыя творы пачытаць. Таму стасавацца чытачам і пісьменьнікам маладым даволі цяжка”. Недзяржаўныя літаратурныя выданьні не распаўсюджваюцца праз кнігарні, шапікі “Белпошты” і “Саюздруку”, падпіску на іх забараняюць рабіць бібліятэкам. Адзінай формаю сустрэч чытачоў з творамі маладых, і ня толькі, беларускіх літаратараў засталіся вечарыны. Таму яны апошнім часам выклікаюць вялікую цікавасьць публікі. Што, лічыць Вера Бурлак, дае надзею на шчасьлівую будучыню сёньняшніх маладых пісьменьнікаў. (Бурлак: ) “Я спадзяюся, сіла дзеяньня, узьдзеяньня на маладых літаратараў, нават адмоўнага, павялічыць сілу супрацьдзеяньня, і гэты рух выжыве, бо ён хоча жыць”. напiсаў РС 16.10.2005, 21:43 На фэстывалі "Нефармат-2004" я ўсё ж выступіў - нават зь дзьвюма галовамі, мужчынскай і жаночай. Чытаў вершы на розных мовах, у тым ліку бяз словаў (зь ліхтарыкам і дудкай). напiсаў Ю.Б. 16.10.2005, 23:38 Культурныи шик 2003 года ЗАВАДСКАЯ Ирина, СБ События, люди, проекты, которые нас удивили …"Другi фронт мастацтва›". Первый совместный сборник немецких и белорусских авторов обнаружил удивительное подобие мышления и творческих методов нонконформистов разных культур. 9-й том, вторая книга Полного собрания сочинений Янки Купалы. В него вошли редкие, не известные до сих пор документы, которые станут для кого-то открытием. Георгий Тисецкий. Юный минчанин получил несколько престижных международных премий за свои литературные произведения, в том числе за пьесу "Немой поэт", написанную первоначально в качестве школьного сочинения. Так что зря урезается школьная программа по литературе - не ровен час, не заметим очередной талант. напiсаў http://www.sb.press.net.by/article.php?articleID=3 17.10.2005, 16:13 № 26 [393] от 14.07.2003 Новости СОРВАЛОСЬ… Автор: Отдел информации Всякий раз, когда президент производит кадровую чистку, с его уст срывается много чего неожиданного. На этот раз объектом любопытных признаний главы государства стало трудоустройство отправленного в отставку правительства. «И Новицкого, и Попкова государство на протяжении десятилетий учило и затратило огромные средства, - признался президент. - Им должна быть предоставлена работа в течение июля-августа, причем серьезная работа. (…) Александр Попков (…) - оставим за ним должность директора фестиваля «Дажынкi». Пусть тащит воз. Пусть поменьше тащит воз, чем у него был до сих пор. То же самое могу сказать о Новицком и Русом». Image Выбирая между двумя потенциальными комментаторами этого заявления - представителем кадрового агентства (интересно знать, есть ли на рынке спрос на услуги бывших премьеров и вице-премьеров) и деятелем культуры, мы решили отдать предпочтение второму. С просьбой оценить креативный потенциал экс-вице-премьера Александра Попкова мы обратились к Илье С., представителю белорусского театрального авангарда. Илья известен как знаток редкого искусства перфоманса, является одним из организаторов фестиваля другого искусства «Неформат», представляет творческую группу «Другi фронт мастацтва». У Ильи мы спросили: могут ли творческие стороны натуры Александра Попкова быть востребованы на авангардистских фестивалях или пластика бывших вице-премьеров подходит исключительно для официальных мероприятий типа «Дажынкi»? - Я думаю, что Александра Попкова можно привлекать к таким мероприятиям, причем лучше всего обращаться к нему не как к организатору, а скорее как к их потенциальному участнику. Думается, он мог бы выступать в жанре перфоманса. Тем более нерефлексивность, иррациональность, присущая перфомансу, свойственна белорусским вице-премьерам вообще. Заседания Совмина показывают, что белорусское правительство знакомо с самим способом, всей философией построения перфомансного высказывания, создания пластической фразы. Сложно сказать, какой именно вариант перфоманса подошел бы для Попкова. Ведь поведение на перфомансе - дело сугубо личное, целиком зависящее от персоны перформатора, а сценарии для перфомансов не пишутся. У нас принято, что чиновники занимаются организацией культурных мероприятий, так что в привлечении Попкова к «Дажынкам» не будет ничего странного и необычного для Беларуси. Я думаю, что если сравнивать «Дажынкi» и «Неформат», Попков смотрелся бы более органично все-таки на «Дажынках». Впрочем, для западного зрителя «Дажынкi», возможно, являются более неформальной и ирреальной акцией, чем фестивали, выпадающие из мэйнстрим и относящиеся к авангардному искусству. Страны третьего мира всегда воспринимаются с интересом именно в силу своей культурной экзотики. Немногим интересны проявления серьезного искусства Беларуси, но экзотичность массовых официальных торжеств вполне способна пленить сердца искушенного западного зрителя и критика. Неизвестно еще, что больший авангард - «Дажынкi» или концептуальные перфомансы. Так что у вице-премьеров может быть большое будущее в белорусском авангарде. напiсаў Белорусская газета 17.10.2005, 16:16 Першая беларуская нелінейная кніга граняслоўяў Андрэя Бурсава "Дзівін" выйшла ў сэрыі "Другі фронт мастацтва" накладам 500 асобнікаў. У сваім постмадэрнісцкім праекце, пабудаваным на беларускіх гістарызмах, дыялектызмах, слэнгавых словах, аўтар у пэўным сэнсе працягвае традыцыю футурыстаў пачатку ХХ ст. Унутры кнігі існуюць гарызантальныя сувязі між асобнымі вершамі. Паводле словаў аўтара, для таго, каб яе прачытаць, трэба разгадаць своеасаблівую крыжаванку, падказкі для якой раскіданыя ў самым тэксьце. напiсаў Радыё Рацыя 17.10.2005, 16:18 ЧАСАПІС ПАМІЖ, № 2-2002 г. Iльля СІН. НУЛЬ Выдавец Логвінаў І., 2002. Невский простор, 2002. Другі фронт мастацтваў, 2002. Рунь, 2002. 108 с. “Нуль” — гэта поўны абсалют; прастора нуля — месца парушанага сьвету, сьвету выпадковасьцяў, што ўраўноўваюць мажлiвае й зусiм неверагоднае ў сваiх правах. Фантасмагарычная псэўдарэчаiснасьць, квiтнеючая мэтафарамi, паступова перацякае ў гiстэрычную плынь несьвядомасьцi. Псэўдасацыяльныя матывы — адзiная недарэчная сувязь з рэчаiснасьцю. Выразнасьць вольнай ускоснай мовы — увесь час штосьцi замоўчваецца. Паэтычна-мэтафарычнае мысьленьне прозы, выразнасьць, недасягальнасьць словаў — ажно да паранаiдальнага адчуваньня нематы мовы. Разрывы думак, кавалкi падзеяў i жыцьцяў. Героi — нягеглыя паўрэчы, кволыя, агiдна — пяшчотныя iстоты з расплывiстымi антрапаморфнымi рысамi — трансфармаваныя пэрсанажы Вiяна, Cартра, Мэры Шэлi, амаль жывыя — Тэатра Псыхiчнай Неўраўнаважанасьцi,— усе ўцягнутыя ў бессэнсоўны колазварот арганiчна-неарганiчных рэчываў. Дзiцячая жорсткасьць не абмежаваная правiламi гульнi. Фаталiстычны абсурд яе кранаюча-гiранiчны. “0” пакiдае ў стане поўнай няўпэўненасьцi, сумневе нават у асабiстым iснаваньнi. Алеся МІКАЛАЙЧЫК. напiсаў п/ж 17.10.2005, 16:21 Виват авангард! Версия для печати Беспрецедентное действо — Фестиваль электронной музыки и авангардного искусства — состоялось 26 января в минском кинотеатре "Ракета". В нем участвовали двенадцать минских групп, работающих в различных стилях электронной музыки, мастера перфоманса из "Тэатра псыхiчнае неўраўнаважанасьцi" и многие другие. По словам одного из организаторов, ведущего радио "Мир" Владислава Бубена, никто в Беларуси до этого не проводил подобных фестивалей… "Скрежет металла, вой бормашины, песни водосточных труб. Что за сумасшедший придумал эту музыку? Да ее и музыкой не назовешь", — раздраженно думаю я, пробиваясь сквозь толпу нелепо дрыгающихся людей к импровизированной сцене. А там, в окаймленном зрителями кругу, танцуют — нет, просто растворяются в дрожащих, непонятных звуках бесполы