| |
• Адам Глобус [e,ф,8]
• Аксана Бязьлепкіна [e,2]
• Алесь Аркуш [i,e,ф,6]
• Алесь Разанаў [1]
• Аляксей Бацюкоў [e,2]
• Аліса Бізяева [i,e,ф,17]
• Андранік Антанян [i,e]
• Андрэй Дынько [i,e,ф,3]
• Андрэй Курэйчык [i,e]
• Андрэй Хадановіч [i,e,ф,12]
• Валерыя Кустава [i,e,2]
• Валянцiн Акудовiч [i,e,ф,1]
• Вольга Караткевіч [i,e]
• Віктар Сьлінко [2]
• Віктар Сямашка [i,e,1]
• Вінцэсь Мудроў [i,e,ф]
• Ганна Гершвін [e,1]
• Ганна Кiслiцына [i,e,ф,7]
• Зьміцер Арцюх [e,1]
• Зьміцер Бартосік [i,e,ф]
• Зьміцер Вішнёў [i,e,ф,3]
• Зьміцер Дзядзенка [e,1]
• Людка Сільнова [1]
• Людміла Рублеўская [i,e]
• Лявон Вашко [4]
• Лявон Вольскі [i,e]
• Лявон Юрэвiч [i,e,ф,2]
• Маnn Kurt [i,e,ф,14]
• Макс Шчур [e,2]
• Марыя Мартысевіч [i,e,2]
• Мікола Папека [i,e,1]
• Міра Лукша [i,e,1]
• Павал Сьвярдлоў [i,e,1]
• Павел Абрамовiч [i,e,3]
• Павел Надольскi [i,e]
• Палівач [e]
• Пятро Васючэнка [1]
• Севярын Квяткоўскі [i,e]
• Серж Мiнскевiч [i,e,ф,1]
• Славамір Адамовіч [1]
• Сяргей Астравец [i,e,1]
• Сяргей Сматрычэнка [e,1]
• Сяргей Шыдлоўскі [i,e,ф,1]
• Тацяна Сьлінка [e,ф]
• Уладзімер Арлоў [i,ф,1]
• Усевалад Гарачка [e,2]
• Францiш Богуш [e,1]
• Цiна Клыкоўская [e,1]
• Юрась Барысевіч [e,1]
• Юры Гумянюк [i]
• Ігар Бабкоў [e,7]
• Ігар Сiдарук [i,e]
• Ўжо ня дзевачка... [i,e,ф,1]
• Ільля Сін [i,e]
• Інэса Кур`ян [e]
• Ірына Хадарэнка [i,e,ф]
i - толькi iнфармацыя
е - ёсьць email
ф - ёсьць фота
лiчба - колькасьць матэрыялаў зьвязаных з аўтарам |
|
| | Сыс і пра Сыса
 Усевалад Гарачка, 18 лiстапада 2002
А. Сыс. «Сыс». Мiнск. «Мастацкая лiтаратура». 2002
1.
Не раз мне даводзiлася назiраць за тым, як малююць дзецi гадоў трох-пяцi. Вось на белым лiсце з´яўляюцца першыя мазкi… А праз некалькi хвiлiн ужо дзiвiшся: карцiна выглядае настолькi прыгожай, настолькi жывой, што, здаецца, не кожны мастак здолеў бы паўтарыць гэты няхiтры малюнак. Мiжволi радуешся «таленту» дзiцёнка, але праз нейкую хвiлiну мусiш засмуцiцца: перад тваiмi вачамi дзiця мазок за мазком замалёўвае свой «шэдэўр», кладзе на лiст адна за адной «непатрэбныя» лiнii i плямы. У вынiку малюнак ператвараецца ў нешта стракатае цi шэрае, дзе i разабраць што-небудзь цяжка. Можна, вядома, на нейкiм этапе забраць у дзiцёнка малюнак, змясцiць яго ў рамку. А можна праназiраць усё ад пачатку да канца: «нараджэнне», «жыццё» i «смерць».
Нешта падобнае я бачу i ў творчасцi Сыса: «Агмень» («нараджэнне»), «Пан лес», якi раскрывае ва ўсёй паўнаце творчы патэнцыял паэта («жыццё»), i «Ягамосць» (не скажу «смерць», але несумненна рэгрэс). Дзве першыя кнiгi пад адной вокладкай шмат для каго, як мне здаецца, выглядалi б значна мацней, чым тры. У вершах, што потым склалi «Ягамосць» (гэта некалi адзначыў Пацюпа), Сыс моцна сыходзiць у сваю асобу: яго погляд робiцца ўжо арыентаваным не на знешняе, не ў свет, а на сябе.
Але ёсць не дзве, а тры кнiгi пад адной вокладкай – жыццё смяецца над чалавечымi жаданнямi (забраць) i ўяўленнямi (аб прыгажосцi i вартасцi), выдуманымi самiм жа чалавекам. I разам з жыццём смяецца (як яго выказнiк) сапраўдны (наколькi ён сапраўдны) паэт. Але часта i паэт iдзе на саступкi вiньетцы чалавечых уяўленняў. Так i Сыс пабаяўся размясцiць спачату першую сваю кнiгу «Агмень», затым «Пан лес» i апошняй «Ягамосць». Ён, як гэта i прынята, пачаў са сваёй вiзiткi – кнiгi «Пан лес», а ў сярэдзiну «запхнуў» слабейшую – «Агмень». Мяне самога калiсьцi вучылi пiсаць вершы: «Галоўнае, каб пачатак i канец былi моцныя, а сярэдзiна можа быць так сабе». «Гэтак прынята, такiм створаны чалавек, што запамiнае толькi пачатак i канец, а таму – iнверсiя неабходная». Але чаму жыццё iдзе iнакш?
2.
Ёсць паэты-«горы» i ёсць «паветраныя шарыкi». Гара, як вядома, сама створана з зямлi i на зямлю ж абапiраецца. Горы бываюць вялiкiя i малыя, але яны – горы: iх нясе зямля, i разам з тым яны ўздымаюць зямлю. А паветраны шарык… Мы можам надзьмуць яго гелiем i, калi нiтка будзе дастаткова доўгаю, ён уздымецца на дзесяткi кiламетраў. На жаль (а можа i на радасць), шарыкi маюць тэндэнцыю лопацца.
Але рэдка можна сустрэць паэта-«гору» цi паэта-«паветраны шарык» у чыстым выглядзе – рэальны паэт у нечым падобны да адно, а ў нечым да другога. Так «вяршыня» можа адасобiцца ад «гары» i сама стаць «паветраным шарыкам».
Да чаго я ўсё гэта? Да таго, што ёсць паэты, якiя абапiраюцца на традыцыi свайго народа (цi шырэй), яго перажываннi, уяўленнi, мары, стэрэатыпы, i адначасова ў сваiх творах як бы канцэнтруюць, «уздымаюць» iх – яны (гэтыя паэты) арыентаваныя на знешняе. А ёсць тыя, што можа i высока ўзнеслiся, але засталiся «завязанымi» на сваю асобу, сваё эга. Хаця i ў глыбiнях уласнай душы можна адшукаць нешта агульнае для ўсiх людзей, шырэйшае за асабiстае – так «паветраны шарык» можа зрабiцца «гарой». А можа i не зрабiцца, можа ўзносiцца на сваёй тонкай нiтачцы ўсё далей i далей ад зямлi…
Вазьмiце ў рукi дзве кнiгi – «Пан лес» Сыса i «Штольнi вясны» Слiнко, i вы зразумееце пра што я гавару: хто такi паэт-«гора» i паэт-«паветраны шарык». Але калi гаварыць пра тры кнiгi Сыса пад адной вокладкай – пра кнiгу «Сыс» як пра нешта цэлае, i параўнаць яе з гарой, то ў гэтай «гары» вяршыня яўна пачынае набываць самастойнае жыццё – страчваць ранейшыя сувязi i арыенцiры.
3.
Голы па пояс (гэта ў лепшым выпадку), лысы i барадаты Сыс – з аднаго боку (плюс яшчэ яго занадта ўжо эпатажныя паводзiны). З другога – нашы новыя «прыстойныя» паэты (прыстойна апранутыя, прыстойных паводзiн, з «прыстойнымi» вершамi), якiя прыкрываюцца, што тым фiгавым лiстком, Еўропай, еўрапейскiм ладам мыслення…
Так, Сыс вычвараецца, часам ён страшэнна брыдкi, але ў яго яшчэ не разбураны той стрыжань, полюсамi якога з´яўляюцца дабро i зло – у яго яшчэ няма рэлятывiзму адносна гэтых паняццяў (я гавару пра творчасць). Любоў у Сыса ёсць любоў, здрада ёсць здрада, адчай ёсць адчай (прынамсi, так было да нядаўняга часу).
Ну а нашы паэты з «еўрапейскiм мысленнем»? Чытаеш iх вершы, вершы бездакорныя па стылiстыцы, i не можаш нiводзiн «запомнiць у твар» – яны, як асенняе лiсце: прыгожае, але нежывое, халоднае. Чытаеш iх вершы, i чамусьцi на душы становiцца трывожна, як восенню ў таполевым парку.
 чытаць 2 камэнтары, вэрсiя для друку | |
| |
