• Літаратурныя пол і ўзрост | лiтaрa.net

Вiтаю, дружа!

Вершы са збору “Марыя S.”
18 красавiка 2007 /лiтаратура/

Віктар Сямашка

“Кроў Сусвету”, Менск, 1996
12 студзеня 2007 /лiтаратура/

Валерыя Кустава

Адметнасць шляху ў апраметную для беларуса
12 студзеня 2007 /iнтэрвiю/

Валерыя Кустава

Дзень Дз
4 лiстапада 2006 /няшчырасьць/

Маnn Kurt

Зацірка
29 кастрычнiка 2006 /няшчырасьць/

Маnn Kurt

• Адам Глобус [e,ф,8]
• Аксана Бязьлепкіна [e,2]
• Алесь Аркуш [i,e,ф,6]
• Алесь Разанаў [1]
• Аляксей Бацюкоў [e,2]
• Аліса Бізяева [i,e,ф,17]
• Андранік Антанян [i,e]
• Андрэй Дынько [i,e,ф,3]
• Андрэй Курэйчык [i,e]
• Андрэй Хадановіч [i,e,ф,12]
• Валерыя Кустава [i,e,2]
• Валянцiн Акудовiч [i,e,ф,1]
• Вольга Караткевіч [i,e]
• Віктар Сьлінко [2]
• Віктар Сямашка [i,e,1]
• Вінцэсь Мудроў [i,e,ф]
• Ганна Гершвін [e,1]
• Ганна Кiслiцына [i,e,ф,7]
• Зьміцер Арцюх [e,1]
• Зьміцер Бартосік [i,e,ф]
• Зьміцер Вішнёў [i,e,ф,3]
• Зьміцер Дзядзенка [e,1]
• Людка Сільнова [1]
• Людміла Рублеўская [i,e]
• Лявон Вашко [4]
• Лявон Вольскі [i,e]
• Лявон Юрэвiч [i,e,ф,2]
• Маnn Kurt [i,e,ф,14]
• Макс Шчур [e,2]
• Марыя Мартысевіч [i,e,2]
• Мікола Папека [i,e,1]
• Міра Лукша [i,e,1]
• Павал Сьвярдлоў [i,e,1]
• Павел Абрамовiч [i,e,3]
• Павел Надольскi [i,e]
• Палівач [e]
• Пятро Васючэнка [1]
• Севярын Квяткоўскі [i,e]
• Серж Мiнскевiч [i,e,ф,1]
• Славамір Адамовіч [1]
• Сяргей Астравец [i,e,1]
• Сяргей Сматрычэнка [e,1]
• Сяргей Шыдлоўскі [i,e,ф,1]
• Тацяна Сьлінка [e,ф]
• Уладзімер Арлоў [i,ф,1]
• Усевалад Гарачка [e,2]
• Францiш Богуш [e,1]
• Цiна Клыкоўская [e,1]
• Юрась Барысевіч [e,1]
• Юры Гумянюк [i]
• Ігар Бабкоў [e,7]
• Ігар Сiдарук [i,e]
• Ўжо ня дзевачка... [i,e,ф,1]
• Ільля Сін [i,e]
• Інэса Кур`ян [e]
• Ірына Хадарэнка [i,e,ф]

i - толькi iнфармацыя
е - ёсьць email
ф - ёсьць фота
лiчба - колькасьць матэрыялаў зьвязаных з аўтарам

Літаратурныя пол і ўзрост

Аліса Бізяева, 30 кастрычнiка 2002

Спадар Аркуш на адным з форумаў Літары прызнаўся неасьцярожна: “Увогуле не люблю жаночую прозу”.

Як раз падчас таго, як Дон, сабака-ахоўнік беларускай літаратуры, самааддана кідаўся на ўдзельніц гутаркі: “…пісаць "у Роўды слабая аповесьць" без аргумэнтаў — горш за мат і абразы прыватных маленькіх самалюбстваў наведнікаў гэтых кулюараў (у тым ліку і майго)”. Не спрачаюся, але чаму тады Аркушавае выказваньне засталося па за ўвагай. Можа яму даруецца такое абагульненьне таму, што ён мужчына? Як увогуле можна аргумэнтаваць такі выпад у бок усіх твораў, напісаных жанчынамі, і тых, якія яшчэ будуць напісаныя, нават яшчэ не народжанымі жанчынамі. А па аналёгіі зь дзіцячай літаратурай, жаночая – гэта проза, напісаная для жанчын. Дык што ня любіць спадар Аркуш і пры чым тут аповесьць Марыі Роўды?

Ці падзяляецца літаратура на жаночую і мужчынскую? Выглядае на тое, што ёсьць проста літаратура, а ёсьць яшчэ нейкая “жаночая проза”. Ёсьць дэтэктыў, ёсьць інтэлектуальная проза, ёсьць экспэрымэнтальная, філязофская… ды яшчэ шмат якая. І жаночая. Пісьменьнік (ня важна якога полу) піша літаратурны твор, але толькі жанчына можа напісаць тое, што потым называюць “жаночай прозай”. Значыцца, у гэтай сваёй здольнасьці яна больш здатная за мужчыну.

Некаторыя мужчыны ня могуць чытаць ці ня любяць чытаць літаратуру, напісаную жанчынай, закідваючы гэта ў вялізны сьметнік з надпісам “жаночая проза”. І ў гэтым непаўнавартаснасьць некаторых мужчынаў.

Ці ёсьць у нас падставы адрозьніваць літаратуру па палавой прыкмеце аўтара, які яе стварыў. Чаму б не? Вядома, што мужчына і жанчына розныя ня толькі зьнешне, але й псіхалягічна. І пра гэта можна гаварыць, не саромеючыся сваёй прыналежнасьці да аднаго з палоў. Адкуль сорам? Як усьвядомеўшы сваю вонкавую розьніцу дзеці пачынаюць хаваць свае цела, так і дарослыя людзі , блытаючы псіхалёгію й сацыяльную ролю, выступаюць за аднолькавасьць замест таго, каб каштаваць адметнасьць.

Жанчына – муза, мужчына творца. Мужчына летуценьнік у творчасьці, жанчына – практык. Жанчына піша, як плача, мужчына – нібыта пяе. Мужчына хваліцца, жанчына скардзіцца. Колькі яшчэ супярэчлівасьцяў можна вынайсьці?

У жаночай літаратуры – маецца, напісанай жанчынай – ёсьць засяроджанасьць на сябе. У мужчынскай – больш адкрытыя да праблемаў глябальных думкі. Мужчына шукае сябе ў сьвеце, жанчана – сябе ў сябе ці сябе ў іншым.

Самая лепшая форма выяўленьня для жанчыны – ліст ці проста адрасны твор. Жанчына часьцей адчувае сябе вінаватай і таму лепшая ўзнагарода за адказнасьць – каб нехта выслухаў яе споведзь, паспачуваў. Ёй, як дзіцяці трэ паплакаць на чыім-небудзь плячы й тады ўсё пройдзе, тады праходзіць такое, чаго ніводны мучына ня мог бы перажыць, калі б давялося. Наяўны ці ўяўны субяседнік заўсёды прысутнічае ў жаночых творах. Чытач ня проста назіральнік, ён персанаж назіральніка – і таму ў жаночых творах вельмі важна адчуць эфект прысутнасьці.

У пісьменьнікаў-пачаткоўцаў любога полу больш заўважная засяроджанасьць на сябе. Са сталеньнем таленту мастак ці пісьменьнік далей адмяжоўваецца ад сябе, ад унутранага маналёгу пераходзіць да дыялёгу са сьветам і акаленьнем.

Споведы, дзёньнікі й аўтабіяграфічныя творы пішуцца ў маладосьці. Гэта выпрабаваньне пяра й збор жыцьцёвага матэрыялу, спроба занатаваць і працягнуць жыцьцё ўласных пачуцьцяў. Пазьней творца стамляецца ад самакапаньня й становіцца больш уважлівым да астатняга сусьвету, але старанна хавае ў рэмінісцэнцыях асабістыя пачуцьці.

Жанчына ў літаратуры – гэта дзяцінства чалавека.

Мэмуары цягне пісаць, калі шмат пражыта. Гэта зусім ня тое, што аўтабіяграфічнасьць у маладосьці, якая ўзьнікае ад імпрэсіяністычнага жаданьня ўхапіць свае пачуцьце ў развіцьці, пад час нараджэньня й затуханьня – гэта зусім іншае. У аўтабіяграфічных творах пішацца цяперашні момант, у мэмуарах – падзеі мінулага, такія, якімі яны падаюцца зараз, вытлумачаныя досьведам гадоў. Маладосьць перадстае перад судом сталасьці ў сьвядомасьці аднаго й таго ж чалавека. І ён судзіць сам сябе, як іншага, і распавядае сваю гісторыю, як гісторыю іншага й глядзіць на сябе, нібыта праз шкло цягніка, не заўважаючы, што глядзіць у люстра. Піша ўжо не знутры сябе, як у маладосьці, а звонку пра сябе.

Мужчына ў літаратуры – гэта сталасьць.

чытаць 12 камэнтараў, вэрсiя для друку